..:::Χριστιανος:::..

Filmy

2011-12-18T19:46:00.001+01:00

Czas świąt to możliwość zdjęcia nieco nogi z "gazu" i spowolnienia czasami morderczego rytmu. Naszym prezentem dla siebie może być po prostu więcej czasu na to co ostatnio zaniedbywaliśmy. Po dość intensywnej jesieni, głównie spowodowanej studiami slawistycznymi oraz pracą nad tłumaczeniami przeprowadzonych we wrześniu w Serbii wywiadami, przyszedł czas na realizację mniejszych lub większych zachcianek.

Dziś droczy czytelnicy, chciałbym Was zachęcić do obejrzenia kilku moim skromnym zdaniem niezłych lub nawet świetnych filmów.

Pokuta (1984) - nie pamiętam filmu którego musiałbym oglądać w 3 odsłonach. Gruzińska "Monanieba" zrobiła na mnie niesamowite wrażenie, mimo że jest to kolejny film krytykujący totalitaryzm, ukazujący proces coraz większego popadania władzy w świat obsesji i urojeń, jego czasami surrealistyczny przekaz, użyte w obrazie alegorie i metafory sprawiają że ponad 2godzinny film wymusza na widzu nieustanną uwagę. Jak wspomniałem Pokutę oglądałem w trzech około 45min odsłonach, co pozwalało na lepsze "przetrawienie" zawartych w dziele Tengiza Abuladze przekazów.

Rany (1998) - Kino bałkańskie z wiadomych względów jest mi wyjątkowo bliskie, mimo to dopiero niedawno i to dzięki koleżance z roku która specjalnie poleciła mi ten film, obejrzałem dzieło Srđana Dragojevića - Rany (Rane). Jest to de facto pierwszy serbski film gangsterski jaki widziałem. Motyw wojny domowej z lat 90' co prawda pojawia się w tle obrazu, ale scenariusz filmu mógłby równie dobrze opisywać losy dwojga nastolatków z podwarszawskiego Wołomina czy Pruszkowa na początku lat 90'.

Niemniej jednak, każdy kto choć trochę interesuje się Serbią czy też szerzej całymi Bałkanami winien poświęcić te 100min na obejrzenie tego filmu.

To jeszcze nie koniec (2008) - ciężko jednym zdaniem scharakteryzować jeden z najlepszych ostatnimi laty chorwackich filmów. "Nije kraj" to w gruncie rzeczy czarna komedia, która niekoniecznie kończy się happy end'em. Film Vinko Bresana wyprodukowany we współpracy z Telewizją serbską jest swoistego rodzaju aktem skruchy i żalu za zło jakie miało miejsca podczas Wojny domowej w Jugosławii. Nie zdradzając fabuły w filmie przejawiają się takie wątki jak: porno biznes, cygański świat, zbrodnie wojenne, stosunku chorwacko-serbskie, handel kobietami. Świetny film trzymający w napięciu do ostatniej sceny.

To jedynie trzy filmy które chciałbym dziś gorąco polecić, w najbliższym czasie pojawi się jeszcze kilka wartych uwagi tytułów.

Kara śmierci

2011-11-29T21:06:00.001+01:00

Nie ma chyba człowieka, w żyłach którego krew nie gotuje się słysząc doniesienia o jakimś bestialskim mordzie. Większość z nas nie miałaby litości dla brutalnego mordercy dziecka, seryjnego gwałciciela czy obłąkanego seryjnego mordercy. Wtedy kiedy organa państwa nie wywiązują się dostatecznie z powierzonych im funkcji, często w obawie o swoje życie i zdrowie społeczeństwo samo chce wymierzyć sprawiedliwość.

Kara śmierci mimo że w Polsce nie wykonywana już od kilkudziesięciu lat, w społeczeństwie nadal cieszy się wysokim poparciem. Trudno dziwić się temu, wystarczy posłuchać dowolnych wiadomości czy przeczytać codzienną prasę. Rosnąca brutalizacja życia, młodzież coraz bardziej przekonana i swojej bezkarności, wymiar sprawiedliwości przedkładający często prawa bandyty nad prawa ofiary potęgują tylko społeczne nastroje wobec największego wymiaru kary.

Kilka dni temu kolejny raz w mediach za sprawą prezesa Jarosława Kaczyńskiego pojawiła się informacja o propozycji PiS aby wrócić karę śmierci do polskiego Kodeksu Karnego. Jak można było się domyśleć, w lewicowych mediach, lokalne awtorytety przekonywały o barbarzyństwie kary śmierci, jak i przypominały nauczanie bł. Jana Pawła II oraz Benedykta XVI na ten temat.

Z drugiej strony część katolickich czy też konserwatywnych dziennikarzy i publicystów cytując KPK udowadniali niesprzeczność kary śmierci z Katolicyzmem. I co ja mam o tym wszystkim sądzić?

Nie ukrywam, iż kara śmierci budzi moje jakże ambiwalentne uczucia, z jednej strony nie mogę się zgodzić, aby prawa mordercy stały wyżej niż prawa społeczeństwa oraz ofiary. Niemoralnym jest, aby ofiara (w szerokim aspekcie jest to całe społeczeństwo) de facto utrzymywało swojego kata. Bez dyskusyjna jest teza o niemożliwości resocjalizacji seryjnych morderców. Są to ludzie w większości niereformowalni, pozbawieni elementarnego ludzkiego współczucia i sumienia. Ich naturą jest przemoc i nawet długoletnie więzienie tego nie zmieni.

Z drugiej jednak strony, jest coś w argumencie iż miarą postępu ludzkości jest sposób w jaki traktuje istoty najsłabsze: dzieci, kobiety; zwierzęta, a także wrogów czy to jeńców wojennych czy przestępców. Nie chodzi bynajmniej o traktowanie tychże ostatnich z jakąś wyjątkową rewerencją, ale o jakże chrześcijańskie i ewangeliczne zaprzestanie zemsty.

Wydaje się że dziś kara śmierci w rozwiniętych społeczeństwach jest raczej do uniknięcia, co nie zmienia faktu iż sama jej istota jako ostateczna i bezwzględna forma ochrony społeczeństwa jest pod pewnymi względami do przyjęcia.

Na koniec chciałbym zwrócić uwagę na zakłamanie i obłudę środowisk lewicowych i lewackich. Ci obrońcy "życia" morderców, bandytów, ludzi którzy całe życie świadczą o swoim zezwierzęceniu jednocześnie za prawa człowieka i ewolucję wolności uznają aborcję aż do 3-4, a nie rzadko i 5 miesiąca ciąży. Zatem osoba która odbiera życie innym jest cenniejsza, jej życie więcej warte niż niewinnego, całkowicie bezbronnego dziecka w łonie swojej matki.

Społeczeństwo w swoim wymiarze wymusza kompromisy, tam gdzie nie dotykamy istoty naszego człowieczeństwa i możliwe są ustępstwa powinniśmy dążyć do maksymalizacji możliwego dobra. Moim zdaniem na dziś powinniśmy taki kompromis zdefiniować bardzo prosto "żadnego zabijania". Konserwatyści winni zrezygnować z postulatów kary śmierci i skupić się na zwiększeniu skuteczności pracy obecnych sądów i zwiększyć nieuchronność kary.

Police - nieznana peła Chorwacji

2011-11-05T19:25:00.002+01:00

Większość z czytelników bloga albo czytała, lub choć słyszała o "Utopii" św. Tomasza Morusa. Ale czy wiecie jakie były pierwowzory dzieła wybitnego angielskiego męża stanu? Otóż dla wielu niespodzianką może być fakt iż była to malutka ale niezwykła śródziemnomorska Republika Chłopska - Police. O tym niezwykłym małym państewku istniejącym od wczesnego średniowiecza, aż po czasy Napoleońskie ciężko cokolwiek wyszukać w polskim internecie, dlatego też poniżej zamieszczam tłumaczenie artykuł uz pracy chorwackiej na temat Polic.

Police

Toponim Police pochodzi od słowa pole (campus, ager), lub, dokładniej od zdrobnienia tego słowa: poletko, małe pole (chorw. Poljce). Takich małych i urodzajnych pól w Policach jest wiele. Pierwsza wzmianka o mieszkańcach Polic zanotowana została już w 1080 roku, w ważnym historycznym dokumencie „Karcie Sumpetarskiej”, zapisanej po łacinie w Sumpetarze, w Dolnych Policach.

Położenie

Police mieszczą się w trójkącie: Split-Omisz-Tril przy górze Mosor i jej stokach, rozciągają się na północ do rzeki Cetina i na południe do Morza Adriatyckiego. Mosor jest sercem Policy, stanowi centrum życia krainy, w którym mieszkańcy Polic się rodzili, walczyli o życie i umierali. Mosor jest symbolem Polic i ich główną twierdzą obronną.

Granice

Granice stanowią rzeka Cetina na północny wschód od twierdzy Nuciak pod Trilem do swojego ujścia koło Omisza (długa 50 km), na południu Morze Adriatyckie, na zachodzie rzeka Żrnownica, która od swojego źródła płynie przez turnie Mosora i łączy się z Cetiną przy twierdzy Nuciak. Te granice są precyzyjnie określone w statucie Polickim z XV wieku.

Powierzchnia Polic wynosi 250 km2. Ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne podyktowały podział tego obszaru na trzy mniejsze części: Górna lub Zagorska (kontynentalny zimy), Środkowa lub Zavrszka (międzykontynentalny klimat) oraz Dolna lub Primorska części Polic.

Mieszkańcy

Mieszkancy Polic, zajmujący dwadzieścia wsi różnej wielkości, są Chorwatami, a swój język nazywają chorwackim. Pisali bosanczicą, rodzajem chorwackiej cyrylicy, która z powodu długotrwałego używania i nieznacznej zmiany wyglądu nazwana została policzicą. Społeczeństwo Polic było bardzo zróżnicowane: didiciowie – autochtoni, trzon Polic, szlachta - przesiedlona arystokracja, plebejusze – wolni chłopi – poniekąd najliczniejsza warstwa mieszkańców, chłopi pańszczyźniani – zależna, ale chroniona statutem warstwa, Wołosi – potomkowie Rzymian i niewolnicy –zamieszkiwali teren tylko w najdawniejszych czasach, to znaczy w najstarszej zachowanej wersji Polickiego statutu nie ma o nich wzmianki.

Utrzymywali się z rolnictwa i pasterstwa. Dzisiaj także trudnią się przemysłem, turystyką, marynarstwem i zajmują się inną działalnością gospodarczą. Liczba mieszkańców się zmieniała. Na przykład w roku 1781 Police zamieszkiwało 6813 osób (78 księży i 52 rodziny szlacheckie),w 1857 roku 9233 mieszkańców, dzisiaj Police liczą 15000 mieszkańców.

Wyznanie

Mieszkańcy Polic od początku wyznawali wiarę rzymsko-katolicką. Police, podzielone na 19 żupani od zawsze były pod jurysdykcją Splickiej archidiecezji. W Policach od IX do XX wieku zbudowano 106 kościołów i kaplic różnej wielkości, które istnieją do tej pory. Chociaż należą do rzymskiego (łacińskiego) obrządku, mieszkańcy Polic liturgię odprawiali w starochorwackim języku ludowym. Księgi obrzędowe zapisywane były starochorwackim alfabetem głagolicą, powstałym w środku IX wieku. W taki sposób język starochorwacki (głagolica) obok łaciny i greki został uznany za język liturgiczny w kościele katolickim. Duchowni, którzy w tym języku odprawiali obrzędy liturgiczne i posługiwali się tym pismem nazwani zostali popi glagoljaši. Na ich cześć i cześć dawnej głagolicy jako symbolu i fundamentu chorwackiej kultury 27 sierpnia 1989 roku odsłoniono majestatyczny pomnik w miejscowości Gaty, w centrum głagolickich Polic.

Szkoły

Oprócz dwóch przyklasztornych szkół w Dolnych Policach (Jesenice i Priko) w pierwszych wiekach istnienia Polic i seminarium głagolickiego otwartego w Priku w 1750 roku w Policach nie było szkół publicznych. Piśmienni uczyli niepiśmiennych, latem w cieniu morwy, a zimą przy ogniu kominka. Oczywiście, takie prywatne szkoły były w Policach na każdym kroku. Alfabetyzację ludu prowadzili księża glagoljaši.

Istotne informacje historyczne

W chorwackiej historiografii znajdujemy kilka opinii o czasie powstania Polic jako niezależnej gminy, żupni, księstwa. Police republiką po raz pierwszy określił włoski podróżnik Albert Fortis w 1774 roku. O początkach niezależności Polic istnieją dwie przeciwstawne opinie. Jedna z nich przedstawia tezę jakoby Police usamodzielniły się już w XI wieku, za czasów władcy chorwackiej krwi. Druga opinia broni twierdzenia jakoby Police swoją autonomię w granicach przytoczonych w Polickim statucie z XV wieku, zdobyły w XV wieku za czasów panowania Ludwika I Andegaweńskiego (1342-1382). Jednakże, żadnych wątpliwości nie wzbudza fakt przynależności Polic do chorwackiego obszaru geopolitycznego.

Przy miejskich, arystokratycznych księstw rozpostartych po Europie, Policke księstwo jest wyjątkowym modelem chłopskiego (górskiego) księstwa. Nie jest znany podobny model, jego podobieństwo. Właśnie z uwagi na tą wyjątkowość, Police zostały zauważone i badane nie tylko przez chorwackich historiografów.

Policzanie swoją żupę-gminę podzielili na 12 osad. Osady były nazywane od nazw większych polickich wiosek.

Policzanie w pierwszych wiekach swojej niepodległości uznawała bośniacką kuratelę (XIV w.) zachowawszy całkowitą wewnętrzną autonomię. Kiedy Turcy poczęli coraz poważniej zagrażać, Police 2 maja 1444 roku z powodu lepszej obrony, uznała kuratelę Republiki Kupieckiej (Wenecji).

W 1500 roku, Turcy pojawili się na granicach Polic. Pełne dwa stulecia, aż do zakończenia XVII wieku, Policzanie prowadzili ciężkie bitwy z Turkami. Raz zostali zmuszeni zapłacić Turkom haracz (XVI wiek). Ostra i krwawą bitwę prowadzili Policzanie z Turkami w Gatach, centrum Polic, w 1530 roku Turcy zostali doszczętnie rozbici. To kluczowe zwycięstwo zostało wywalczone dzięki także polickiemu dziewczęciu Mili Gojsalić. Ona poświęcając swoje młode życie, podpaliła turecki obóz i tak została nie tylko policzką, ale i chorwacką legendą.

W wyzwalaniu Klisa od Turków w kwietniu 1648 roku uczestnictwo Polic z 1200 żołnierzami było ogromnego znaczenia. Po pogonieniu Turków 1799 r., w Dalmacji następuje przewaga Austrii, która Policom, przy kilku ograniczeniach potwierdza niezależność. W 1805 roku, na ówczesną scenę historyczną wkraczają Francuzi (Napoleon). Policzanie starali się w rozmowach z Francuzami, zatrzymać swoje wielowiekowe gospodarcze przywileje, jednakże rozmowy się nie powiodły. Nie pomógł także zbrojny opór. Policke powstanie stłumiły trzy francuskie pułki pod dowództwem marszałka Marmonta. Police przy licznych ofiarach, zostały bezlitośnie opustoszałe, wioski spalone i rozkladzione. W taki oto sposób Police nie po raz pierwszy w swojej historii, w walce za swoją wolność i niezależność zapłaciły wysoką cenę we krwi oraz w i tak lichym majątku.

Po decyzji francuskiego cywilnego zarządu z 21 września 1807 roku, „Policki okręg zostanie rozdzielony pomiędzy splickie, sinjske i omiszke gminy”. Tak oto Police po wielosetletniej niezależności, argumentem siły straciły swoją suwerenność i terytorialną spójność, jako ostatnia wolna pozostałość po niegdysiejszym chwalebnym chorwackim królestwie.

Ostatni policki wielki książę Ivan Čović uciekłszy rosyjskim statkiem do Piotrogrodu, umarł tam 31 grudnia 1816 roku.

z chorwackiego tłum. Anna i Xpictianoc.

Nawrócony Serb, czyli 8 pytań do Aleksy

2011-10-03T19:45:00.001+02:00

W czasie przebywania w Belgradzie na wymianie studenckiej, mogłem choć w małym stopniu poznać środowisko tamtejszych katolików. Jak nie trudno się domyśleć, katolicy w Belgradzie to głównie Chorwaci i Słoweńcy. Jednakże istnieje nieliczne, ale jednak środowisko Serbów-katolików. W samym Belgradzie dwóch księży to konwertyci z prawosławia. Wyjątkowo interesującą postacią okazał się Aleksander, o którym wspominałem we wcześniejszych wpisach przy okazji odpustu w parafii św. Antoniego.

Aleksander lub też krócej Aleksa jest przykładem człowieka, który aby pozostać w zgodnie ze swoim sumieniem, był gotów znaleźć się na ulicy, pozostać bez domu gdyby taka miała być cena pozostania katolikiem. Korzystając z uprzejmości Aleksy, przeprowadziłem z nim krótką rozmowę. Zapraszam do lektury.

..........................

1. Dlaczego zdecydowałeś się opuścić cerkiew swoich rodziców i przejść do kościoła który dla większości Serbów jest „Kościołem wroga”?

Od wczesnych licealnych czasów począłem dążyć za prawdą, wiarą i prawymi odpowiedziami. Ponieważ odpowiedzi proponowane mi przez Serbską Cerkiew Prawosławną nie tworzyły całego i jasnego obrazu, rozpoczęły się moje poszukiwania. Czytając różną literaturę religijną, szukając odpowiedzi u różnym religijnych wspólnotach odkryłem że najwięcej odpowiedzi na postawione pytania oferuje mi Biblia. Wtedy swoje poszukiwanie za Bogiem, prawdę i swoim celem ukierunkowałem na uczenie Kościoła katolickiego. W rzeczywistości, wszystkie wątpliwości, niejasności zostały wytłumaczone. W końcu odkryłem Boga a w nim i swój cel. Nigdy nie rozmyślałem o kościele katolickim jako wrogu, ponieważ od samego początku wiedziałem że taki stosunek większości serbskiego narodu pochodzi z licznych wojennych i politycznych działań.

2. Czy po swojej konwersji spotkałeś jakieś oznaki wrogości? Jaka była reakcja twoich rodziców, kiedy się dowiedzieli że nie jesteś już członkiem Serbskiej Cerkwi Prawosławnej?

Po konwersji mój stosunek z innymi ludźmi, moim bliźnim przez długi czas nie funkcjonował jak wcześniej. Moją decyzję nie rozumieli ani tym bardziej szanowali moi najbliżsi. Odczuwali mnie jako zdrajcę narodu i wiary. Z powodu takiego stanowiska po ciężkich dyskusjach i niemożliwości zrozumienia w jednej chwili znalazłem się na ulicy. Wtedy nastąpiło liczne stawianie warunków, ale zostałem konsekwentny Bogu i sobie. Po długim czasie rodzice zaakceptowali mój wybór, ale do dziś mnie w nim nie wspierają

3.Co ci powiedział katolicki ksiądz kiedy przyszedłeś do niego z prośbą, aby cię przyjął do Kościoła katolickiego? Były jakieś próby przeszkodzenia ci w swoich zamiarach?

Ponieważ ten czas wypadał na okres powojenny, ksiądz do którego się zwróciłem, nie uważał tego za mądry pomysł i moją prawdziwą potrzebę. Na najróżniejsze sposoby próbował przeszkodzić w moich zamierzeniach. Sposoby były przeróżne.

4. Co dla ciebie jest ważniejsze? To że jesteś Serbem czy Katolikiem?

Bez jakiejkolwiek wątpliwości mogę rzecz że moja wiara jest ważniejsza niż narodowość, ponieważ jak św. Paweł mówi: „nie ma już mężczyzny i kobiety, nie ma więcej pana i robotnika, nie ma więcej Żyda ni Greka”.

5. Istnieje coś w prawosławiu czego ci brakuje? Jak oceniasz stan rzymskiej liturgii i jak się w niej odnajdujesz?

Nic konkretnego mi nie brakuje z Serbskiej Cerkwii Prawosławnej. Ponieważ dorastałem we wschodnim obrządku, czasami poczuję chęć uczestnictwa we wschodniej lituirgii i te pragnienie realizuję poprzez pójście na greckokatolicką liturgię. Uważam że po II Soborze Watykańskim, doszło według mnie to licznych niechcianych nowinek, które desakralizowały mszę rzymską. Co się zaś tyczy mszy Pawła VI, w niej się odnajduję, ale jej nie rozumiem najlepiej, msza Piusa V jest czytelniejsza, pełna symboli które według mnie są jak najbardziej pożądane.

6. Jak dziś patrzysz na Serbką Cerkiew, jak oceniasz pobożność samych Serbów i stan Serbskiej Cerkwi?

Z uwagi na fakt iż jestem dobrze zapoznany z zasadami, wiarą i sposobem życia i działania , tak członków jak i liderów Serbskiej Cerkwi Prawosławnej, mam wrażenie że są to rozłamowcy którzy nawet darzą ku herezji. Bojąc się zjednoczenia z Rzymem, widząc w nim wroga chrześcijaństwa, a nawet i szatana. Członkowie Serbskiej Cerkwi są bardzo przesądni sami nie wyznają nawet 90% tego co ich cerkiew naucza.

7. Co myślisz o ruchu ekumenicznym. Który obraz Kościoła jest ci bliższy ten sprzed II Soboru Watykańskiego czy wprost przeciwnie ten obecny?

Nie mam skonkretyzowanej opinii o ruchu ekumenicznych, nie jestem ani za ani przeciw, chociaż bliższe mi jest widzenie Kościoła sprzed II Soboru Watykańskiego. „Extra Ecclesiam nulla salus.“

8. Jakie jest twoje największe marzenie?

Moim największym marzeniem jest abym był dla Świętego Kościoła Bożego jak najbardziej przydatny, i abym coraz więcej czynił na sławę Boga i zbawienia dusz ludzkich kierując się cytatem: „Nie nam, nie nam Panie, lecz twojemu imieniu chwała”.

tłum. z serbskiego Xpictianoc

Rozmowa w serbskiej telewizji Vranje

2011-09-28T14:00:00.001+02:00

W poprzedniej notce wspominałem o badaniach terenowych jakie miały miejsce na południu Serbii przed trzema tygodniami. Tym razem chciałbym umieścić zapis rozmowy jaki nasza czwórka udzieliła regionalnej telewizji Vranje. Był to pierwszy tego rodzaju mój występ w telewizji, co oczywiście zaowocowało lekkim stresem. Niemniej jednak cała nasza ekipa uznała iż rozmowa była bardzo miłym epizodem, który ubogacił nasz pobyt na południu Serbii.
Rozmowa prowadzona była częściowo w języku polskim, prof. Zenderowski jak i Adam Bartosiewicz przedstawiali swoje opinie po polsku, a później ja oraz kolega Mateusz tłumaczyliśmy to na język serbski. W wielkim skrócie rozmowa dotyczyła problemu samych badań, czego dotyczą, jakie są nasze odczucia na zakończenie wizyty w regionie, oraz jakie są nasze plany na przyszłość.
Cała nasza czwórka zgadzała się co do tego, że główną przyczyną konfliktu jest niewystarczający rozwój ekonomiczny regionu, rosnące wpływy środowisk nacjonalistycznych po obu stronach.Występ w telewizji był świetną okazją do podziękowania za wspaniałe przyjęcie, miłym wydarzeniem było przyjęcie naszej grupy przez biskupa Vranja Jego eminencji Pachomiusza.
We Vranju wraz z prof. Zenderowskim brałem udział w audycji lokalnej radiowej stacji cerkwi prawosławnej, jednakże nie mam zapisu tejże emisji.
Mimo swojego krytycyzmu do tzw. świętosawia (svetosavlje) przyznać muszę, że gościnność, uprzejmość Serbów, przynajmniej na południu nie jest ani przereklmowana, czy też przesadzona. Zaproszenie nas do telewizji, do radia, pomoc eparhii vranjskiej, przyjęcie na parafii w Bunjevcu, czy szkole serbskiej w Preševie pozostaną na długo w naszej pamięci.

Bałkany po raz "n"

2011-09-23T21:18:00.010+02:00

Kilka dni temu wróciłem po raz kolejny z Bałkanów, tym razem jednak wyjazd ten różnił się o wszystkich pozostałych. Po stypendium Erasmus w Bułgarii i Ceepus w Serbii przyszedł czas na pierwszy grant naukowy realizowany na Bałkanach.

Dzięki otrzymaniu przez Instytut Politologii grantu z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na moim wydziale realizuje się wyjątkowo ciekawy projekt badawczy w którym dzięki życzliwości mojego promotora pracy doktorskiej mogę brać udział. Mianowicie chodzi o zbadanie kwestii narodowych, relacji między religią i nacjonalizmem, oraz stosunków międzynarodowych i między etnicznych w Serbii.

Jednym z elementów tegoż projektu były badania terenowe przeprowadzane w dystrykcie Pćinja na południowym wschodzie Serbii. Region ten, ściśle przylegający do wschodniej granicy Kosowa (Preszewo, Bujanowac, Medźwiedźa) charakteryzują się najwyższym odsetkiem ludności Albańskiej w Serbii bez uwzględnienia Kosowa i Metochii. Sposobem realizacji badań były wywiady przeprowadzane na bazie opracowanego przez zespół socjologów scenariuszy. Targetem badań byli jedynie Serbowie, należące do lokalnych środowisk opiniotwórczych (tj. nauczyciele, księża, politycy, dyrektorzy szkół, dziennikarze itp).

Pełni energii i optymizmu w liczbie czworga wyruszyliśmy na teren. Ze względu na potrzeba szybkiego przemieszczania się, uznaliśmy że najlepiej jeśli pojedziemy tam autem, padło na mnie, tak oto jak się później miało okazać czekała mnie nie tylko funkcja tłumacza i ankietera ale i kierowcy. Podróż mijała w bardzo fajnej atmosferze, poprzez godzinne dyskusje w aucie droga wydawała się krótsza.

Przed pierwszymi wywiadami pojawiła się obawa, czy aby na pewno sobie poradzimy, czy nasz serbski jest na tyle dobry żeby swobodnie przeprowadzić rozmowę. Ku uciesze wszystkich okazało się że jest dobrze! Z wywiadu na wywiadu szło nam coraz lepiej, a fakt iż rozmawiamy, jakby tego nie ując miejscową elitą, około godzinne dyskusje przynosiły niesamowicie interesujące fakty.

Przede wszystkim tak jak już wcześniej pisałem na blogu, konflikt serbsko-albański zdaniem samych Serbów nie jest konfliktem religijnym, niemalże wszyscy bez wyjątku zgadzali się z tym, iż problemem który stoi u podstaw tegoż konfliktu jest ekonomia i ogromne opóźnienie w rozwoju południowej części Serbii. Religia bardzo rzadko pojawiała się w rozmowie, poza dwoma przypadkami (księżmi) żadna z respondowanych osób nie była religijna, jedynie sporadycznie, dwa - trzy razy do roku szła do cerkwi. obraz religijności Serbów w moich oczach przedstawił się bardzo ubogo. Wrażenie jaki mogłem uzyskać podczas studiów w Belgradzie potwierdziły się również na prowincji. Prawosławie, wiara były jedynie pustymi sloganami.

Obraz serbskiej wsi to przede wszystkim obraz śmierci narodu, starego społeczeństwa. Dopiero kiedy widzi się rodziny Albańczyków i Serbów można dostrzec przepaść jaka dzieli te dwa narody. Co ciekawe miejscowości zamieszkane w większości przez Albańczyków nie są biedniejsze niż te serbskie, paradoksalnie region zamieszkany w większości przez Albańczyków charakteryzuje się dużym dynamizmem, widać że emigracja przebywająca na zachodzie pomaga pozostałym na miejscu rodzinom. O ile serbskie wioski są pozbawione radości, dzieci to albańskie są pełne energii, pełne liczne wzorowane na włoskich kawiarnie. Jak mawia mój kolega Mateusz, tą wojnę Serbowie przegrali w łonach swoich kobiet.

Ku mojemu zaskoczeniu spotkaliśmy w Buniewcu nawet jedną Polkę, który wyszła za Macedończyka i osiedliła się tam. Serca naszej ekipy zdobyła córka pani z Polski która mimo że mieszka daleko od domu mówi pięknie po polsku bez jakiegokolwiek akcentu.

W Preszewie mieście zdominowanym przez Albańczyków (ponad 97%) podczas szybkiego obiadu w jednym z rosztili (roštilj - ruszt, rodzaj grilla) spotkaliśmy Chorwatkę z Osijeka. Okazało się że Albańczycy mimo iż w 99% są muzułmanami jedzą w większości wieprzowinę czy piją alkohol. Okazało się także że kilka albańskich rodzin jest katolickich, niestety nie udało nam się ich spotkać.
Na zakończenie badań chcieliśmy udać się do katolickich osad na Kosowie, ale albański celnik na granicy żądał wykupienia zielonej karty na Kosowo za 30euro i tak na Kosowie nie byliśmy.

Po części oficjalnej czyli badaniach, był czas na wypoczynek, tak owo całą ekipą udaliśmy się na południe do Macedonii. Po jednodniowym postoju w Skopju i to na dodatek w dzień święta niepodległości udaliśmy się na Ohryd. Bałkanofilom o Ohrydzie mówić nie trzeba, ci którzy jeszcze tam nie byli mogą przeszukać net w poszukiwaniu zdjęć znad ohrydzkiego jeziora - warto!

Ja jeden dzień udaliśmy się i do Albanii - do miejscowości Korcza. Korcza to centrum albańskiego prawosławia, trudno uwierzyć że jest to miasto w ... muzułmańskim państwie. Korcza ujęła nas nie tylko pięknymi widokami ale i piękną, nową katedrą w centrum miasta w cudownym drewnianym ikonostasem. Korcza przełamuje nieco opinię o Albanii, trochę jak Szkoder na północy, Korcza to głównie kościoły (cerkwie) i sporadyczne meczety (ja zauważyłem tylko jeden). Zadziwił mnie fakt, iż miasto mimo że się bardzo rozbudowuje, nowe budynki nawiązują do stylu architektonicznego miasta. Są to najczęściej bardzo ładne kilkurodzinne budynki wzorowane na stylu kolonialnym lub greckim, a nowe ulice w większości są wykładane kostką brukową.

Z Korczy postanowiliśmy dojechać do Ohrydu przez Grecję i później Bitolę, jak się później okazało był to zły pomysł. Ku naszej rozpaczy w Grecji ... no co można robić w Grecji - ano strajk! W Grecji strajkowali celnicy!!! Jakimś cudem udało nam się wjechać do Grecji, ale problemy zaczęły się przy próbie wyjazdu. Tu nie udało się tak łatwo przekroczyć granicy, okazało się że musimy czekać około 2 godzin na otwarcie szlabanu. Po raz koleiny pozostał niesmak i wrażenie że Grecy to banda darmozjadów, leni i kombinatorów!

W końcu udało się wrócić do Ohrydu i po krótkim odpoczynku wyruszyć w podróż powrotną. W sumie wyjazd trwał niecałe dwa tygodnie, zrobiliśmy niecałe 5tys. km, przeprowadziliśmy 20 około półtoragodzinnych wywiadów, kupiliśmy potrzebna literaturę do powstającej książki... i przede wszystkim zdobyliśmy jakże potrzebne i bezcenne doświadczenie.

O ile Instytut Politologii stanie się w najbliższym czasie oddzielnym wydziałem na UKSW, może powstać bardzo ciekawa i pełna zapału grupa bałkanistów. Oby się to udało! Ważne że jest co robić i chce się robić.

Z tego miejsca dziękuję za wyjazd towarzyszom, prof. Radosławowi Z., Mateuszowi S., Adamowi B. !

Islamista

2011-08-05T00:53:00.007+02:00

Przypadkiem podczas przeszukiwań belgradzkich księgarni w poszukiwaniu materiałów związanych z problemem upolitycznienia religijnych wspólnot w Serbii, natrafiłem na książkę Eda (Muhammeda) Husaina pt: Islamista. Nazwisko autora niewiele mi mówiło, ale tytuł z racji zainteresowań wszystkim co związane z islamem wydał mi się wyjątkowo interesujący. O zakupie książki zadecydował fakt iż wydawcą jest Samizdat B92.

Islamista w wielkim skrócie to historia dojrzewania i próby odnalezienia swojego miejsca w społeczności muzułmańskich emigrantów w Wielkiej Brytanii, Muhammada, syna pochodzących z Bangladeszu imigrantów. Urodzony już w Anglii, wychowany w publicznym systemie edukacji nastolatek, rozczarowany rodzimą suficką wersją islamu nawiązuje wbrew rodzicom kontakty z radykalnymi organizacjami islamskimi. Coraz częściej sięga po prace radykalnym islamskich ideologów tak Hassan al Bana, Sajiid Kutb czy Taki ad-Din an-Nabhan u których główną rolę odgrywa nieustanna wojna, walka z muszrikun (poganami) o ustanowienie islamskiego państwa (kalifatu). Sufickie wychowanie ustępuje miejsca nowej indoktrynacji w Dżamaa Islamija, a następnie w Partii Wyzwolenia (Hizbut Tahrir), w których to demokracja staje się szatańskim wymysłem, wolność przekleństwem, a zachód celem dżihadu.

Radykalizacja poglądów niespełna 16 letniego Muhammed'a prowadzi do rozbicia rodzinnych więzi z ojcem, który nie chce tolerować nowych poglądów syna. Z neofickim zapałem Muhammed Husain rozpoczyna swoją karierę w środowisku brytyjskich islamistów. Kariera młodego aktywisty najpewniej postępowała by proporcjonalnie do pogłębiania się nienawiści wobec wszystkiego co nie jest islamskie, i nie jest radykalne gdyby nie morderstwo jakiego dopuścił się jeden ze znajomych z Hizbut Tahrir na młodym czarnoskórym nastolatku. Pierwszy raz Muhammed stanął w obliczu urzeczywistnienia tego o co przez kilka lat apelował - przemoc jako środek do osiągnięcia określonych celów. Doświadczenie śmierci i bezwzględności towarzyszy z ruchu islamistycznego mocno wpłynął na dalsze losy naszego bohatera. Uświadomił sobie, że tak naprawdę w jego islamizmie nie było Boga, był dżihad, była wojna, kalifat, szari'a ale nie było osobistej relacji z Bogiem.

Rozczarowanie islamizmem szło w parze z ochłodzeniem wiary, islam dla autora książki istniał tylko w jednym kształcie - islamizmu, czyli radykalnych rozwiązań prawnych, dyscyplinarnych i obyczajowych.

Pomocą w odnalezieniu się Muhammedowi okazała się rodzina, która będąc na ścieżce mistycznego islamu, wróciła młodzieńcowi wiarę w islam nie będący uwikłany w politykę, islam nie szukający konfrontacji, islam będący osobistą wędrówką ku Bogu. Historia naszego bohatera jednakże tu się nie kończy, tu rozpoczyna się najciekawsza część jego wspomnień - refleksja nad kondycją zachodu oraz środowisk muzułmańskich tamże.

Po okresie stabilizacji, normalizacji swoich poglądów, Muhammed postanawia nauczyć się języka arabskiego i w celu realizacji tego marzenia udaje się do Syrii gdzie pracuje jako lektor języka angielskiego w Brytyjskim Towarzystwie. Okres pracy i nauki w Syrii przypada na czas inwazji na Irak. Bohater jest świadkiem dobrowolnego dołączania się młodych Syryjczyków do armii irakijskiej, argumentując swoją decyzję dżihadem przeciwko Ameryce. Jednakże nie to budzi u Ed'a - bo taki pseudonim przybiera w Syrii, największe zdziwienie. Dotychczas mieszkając w Zjednoczonym Królestwie był świadkiem ostentacyjnego obnoszenia się muzułmanów ze swoją religią. Manifestacja islamu poprzez noszenie przez mężczyzn krótkich wschodnich spodni, tunik czy bród, a przez kobiety chust i zasłon miała być wedle tego czego dowiadywał się Ed mieszkając w Londynie naturalnym zachowaniem wszystkich muzułmanów w krajach muzułmańskich. Podczas pobytu w Damaszku Ed stał się świadkiem czegoś zupełnie różnego, mianowicie, młodzi Syryjczycy nosili modne zachodnie ubranie, mężczyźni jak i sami imami w meczetach demonstrowali dokładnie ogolone brody. Okazało się że rzekomo muzułmański styl ubierania się w Syrii jest pielęgnowany przez tutejszych chrześcijan, którzy zachowali jeszcze starożytne zwyczaje i język jeszcze z czasów Jezusa. Muzułmanki w Syrii niemal niczym nie różniły się od chrześcijanek, a zakonnice ze swoim skromnym ubraniem mogłyby zawstydzić niejedną wyznawczynię proroka.

Pobyt w Syrii pozwolił zrozumieć Ed'owi, że islam w zachodniej Europie jest bardzo płytki i ukierunkowany na polityczną konfrontację. Ostentacyjne obnoszenie się ze swoją wiarą w Londynie przez muzułmanów było całkowicie obce w Syrii, gdzie nikt nawet będący w mniejszości chrześcijanie nie chcą afiszować się ze swoją wiarą. Bycie chrześcijaninem czy też muzułmaninem, jest czymś zupełnie naturalnym, nie wymagającym epatowania. Krytycyzm wobec islamskich grup na zachodzie u Ed'a miał dopiero dosięgnąć zenitu. Po zakończeniu kursu w Damaszku i opanowania języka arabskiego Ed ze swoją żoną otrzymali propozycję pracy w Arabii Saudyjskiej. To czego świadkiem był przywoływany autor przeszło jego najgorsze oczekiwania. Arabia Saudyjska okazała się prawdziwym piekłem. Kobiety nie posiadały niemal żadnych praw, życie dojrzewających chłopców obracało się wokół nielegalnie ściąganej z serwerów brytyjskiego towarzystwa pornografii. Ed był świadkiem seksistowskich i mizoginistycznych zachować mężczyzn, którzy potrafili w biały dzień porywać nieświadome niebezpieczeństwa żony kontraktowych pracowników w Azji południowo-wschodniej, w celu seksualnego wykorzystania.

Podczas pobytu w Arabii Saudyjskiej w Londynie odbyła się seria ataków na metro, a co przeraziło jeszcze bardziej Ed'a nikt nie wyraził oburzenia mordowaniem niewinnych ludzi, ale ogromna większość uczniów wykładającego język angielski naszego bohatera, przyjęła wiadomość o zamachu z ogromną, nieskrywaną radością. Życie kafira (niewiernego) dla zindoktrynowanych wahabicką wersją islamu młodzieńców nic nie znaczyło. Przerażenie wywoływał sam system, w którym wszelkie odstępstwo od przyjętej wersji islamu mogło zakończyć się śmiercią. Ed Husain w swojej książce przywołuje wydarzenia z roku 2002, kiedy to w jednej z żeńskich szkół wybuchł pożar, kiedy na miejsce przybyła straż pożarna, pilnująca religijnego porządku islamska policja Mutawi'in zabroniła strażakom wejścia do budynku argumentując to faktem, że dziewczęta nie mają założonej burki. W pożarze zginęło kilkadziesiąt dziewcząt, co liderzy Mutawi'in skomentowali z zadowoleniem, gdyż nie zostało złamane islamskie prawo (sic!).

Lektura prezentowanej pozycji dziwnym trafem zbiegła się z tragicznymi wydarzeniami w Norwegii, media raczyły nas nieustannie powtarzaną informacją, jakoby autor napadu był zagorzałym islamofobem. W odbiorze wielu, krytyka islamu, polityki zachodnich rządów wobec muzułmańskich imigrantów leży u podstaw zachować takich jak te sprzed kilkunastu dni z Oslo. Kłam tego typu twierdzeń zadaje autor "Islamisty" Ed Husain, który będąc sam muzułmaninem, znającym meandry islamistycznych grup, sposób ich postrzegania świata, ostrzega zachód przed zbytnim tolerowaniem islamizmu. Talibowie, wahabici, selafici chcący restytucji wczesnego islamu, stosunków społecznych z VII wieku nie przebierają w środkach. Ich świat składa się z dwóch obozów : sojuszników i wrogów. O ile sojusznicy mogą liczyć na pokój i litość to wrogowie jedynie na ból i smak miecza.

Szkoda że tak rzadko w dyskusji o islamie w krajach zachodnich dopuszcza się głosy ludzi pokroju Ed'a Husaina, który jasno deklaruje się jako Brytyjczyk, dla którego nie ma innej ojczyzny jak Anglia a domu jak Londyn. Gorąco polecam wszystkich czytelnikom bloga pozycję Ed'a Husaina - Islamista, niestety z tego co się orientuję nie ma jeszcze polskiego tłumaczenia,.

Aby byli jedno - wizyta abpa Zolllitsch'a w Belgradzie

2011-06-15T23:53:00.070+02:00

Niejako kontynuacją Zielonych Świąt u katolików w Belgradzie była wtorkowa uroczystość związana z odwiedzinami przewodniczącego Niemieckiej Konferencji Biskupów, abpa Roberta Zollitscha. Wizyta ta dla katolików z Serbii o tyle niezwykła iż abp Zollitsch urodził się jeszcze w przedwojennej Jugosławii w zamieszkanej przez Niemców wiosce Filipovo (Baczka). Po II Wojnie Światowej, z uwagi na zmieniające się okoliczności oraz pogromy, większość ludności niemieckiej uciekła na północ głównie do RFN. Podczas ucieczki z rodzinnych terenów, abp Zollitsch miał wtedy 6 lat, ze względu na to nie zna języka serbskiego.

Uroczystości powitalne miały także wymiar ekumeniczny, w katedralnym Kościele Najświętszej Maryi Panny. Miłym wydarzeniem był koncert prawosławnego chóru, który fantastycznym wykonaniem "Mnogaja lijeta" przywitał przybyłego do katedry gościa, a później wykonał około 20minutowy koncert złożony z wykonań części liturgii św. Jana Złotoustego autorstwa serbskich jak i rosyjskich kompozytorów (posiadam średniej jakości nagrania postaram się je w najbliższy czasie dodać do wpisu).

Po koncercie, wspólnie z belgradzkim abpem Stanislavem Hočevarem i nuncjuszem apostolskim i belgradzkimi duchownymi abp Robert celebrował mszę świętą. Jak można przypuszczać, msza święta celebrowana była po łacinie.Na liturgii obecni byli ambasadorzy Republiki Nieieckiej oraz Austrii oraz prawosławny biskup jak również reformowany superintendent.

Podczas swojej homilii abp Zollitsch podkreślił potrzebę dawania wspólnego świadectwa wszystkich chrześcijan, oraz zaprzestania potęgowania uczucia nienawiści między wyznawcami różnych kościołów. Przypomniał o wspólnym powołaniu do dawania świadectwa o Chrystusie jak i pomocy tym braciom z innych kościołów którzy są w mniejszości. Na zakończenie liturgii do słów gościa z Niemiec nawiązał belgradzki arcybiskup Stanislav, który choć z pochodzenia Słoweniec, podkreślił konieczność pojednania prawosławia i katolicyzmu na obszarze Bałkanów zachodnich - co w obecności serbskiego biskupa i katolików głównie pochodzenia Chorwackiego nabrało jeszcze większego znaczenia.

Po liturgii, odbyło się już mniej formalne spotkanie przy bufecie i niekoniecznie bezalkoholowym napoju. W luźniejszej atmosferze mogliśmy się lepiej poznać i jak się okazało tematów do rozmów nie brakowało. Dane mi było zamienić kilka zdań z belgradzkim arcybiskupem, który mimo że przewodniczy niewielkiej społeczności około 10-20tys. belgradzkich katolików jest osobą nietuzinkową - poliglota płynnie włada kilkoma językami m.in Słoweński, Chorwacki [BSC] Niemiecki, Angielski, Włoski - człowiek wyjątkowej kultury i zawsze dostępny dla swoich wiernych. Także dzięki pomocy o.Filipa który pełnił rolę tłumacza, mogłem zamienić dosłownie kilka słów z samym gościem abpem Robertem.

Przy kulisowych rozmowach poznałem również księży którzy są konwertytami z prawosławia, jak i kolegę który w wieku 16 lat również porzucił prawosławie dla katolicyzmu - przy dalszych rozmowach okazało się że jest tradycjonalistą. Jego historia mam nadzieje będzie tematem kolejnego wpisu gdyż pozwala na nowo zrozumieć na czym polegają prawdziwe wyrzeczenia z faktu bycia katolikiem.

Poniżej zdjęciowa relacja z wtorkowych uroczystości.

Odpust u świętego Antoniego (Belgrad)

2011-06-14T15:16:00.003+02:00

W drugi dzień Zielonych Świąt Kościół w swoim kalendarzu wspominała świętego Antoniego Padewskiego. Z tej też okoliczności 13 czerwca w parafii pw. Św Antoniego z Padwy na belgradzkiej Zvezdarze miała miejsce pontyfikalna liturgia oraz odpust. Poniżej zapraszam na krótką relację zdjęciową z wczorajszej uroczystości, niestety zdjęcia nie są najlepszej jakości, mimo to mam nadzieje że choć w pewnym stopniu zilustrują jakże piękną uroczystość.

O samym kościele św. Antoniego oraz o jego wyjątkowo ciekawej architekturze przyjdzie mi poświęcić osobny wpis, niemniej przy okazji wczorajszej uroczystości chciałbym podzielić się pewnymi spostrzeżeniami na temat sprawowanej liturgii.

Celebracji mszy świętej przewodniczył nuncjusz apostolski w Serbii, abp Orlando Antonini, obecny był również metropolita belgradski abp Stanislav Hočevar oraz proboszcz parafii o.Filip Karadža (franciszkanin). Uroczystość swoją obecnością zaszczycili ambasadorzy Republiki Chorwacji oraz Słowenii w Belgradzie.

Msza święta sprawowana była w dwóch językach: łacinie i chorwacku, celebrację liturgii wspomagała schola jak również zasługujący na słowa pochwały organista. Samą mszę świętą poprzedziła śpiewana litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa, po czym nastąpiło procesyjne wejście celebransów. Interesującym faktem było odśpiewanie Kyrie po trzykroć dla każdej z osób Trójcy Świętej, również zasługuje na podkreślenie przestrzeganie liturgicznych przepisów odnośnie pokłonu na imię Pana Jezusa podczas hymnu Gloria. Nie mogło zabraknąć oczywiście kadzidła, ministranci ubrani byli w sutanny i długie białe komże. Ewangelia była śpiewana, a homilia odczytana po włosku wraz z chorwackim tłumaczeniem.

Podczas recytacji Credo tak celebransi jak i część wiernych na słowa o Wcieleniu pochyliła nisko głowy, a część ministrantów na Benedictus podczas śpiewania hymnu Sanctus uczyniła również znak krzyża. Modlitwa eucharystyczna (II) była odmówiona po łacinie , wierni uklękli zaraz po odśpiewaniu hymnu Sanctus i klęczeli aż do Wielkiej Doksologii. Komunia święta udzielana była dla chcących na klęcząco, ale większość wiernych podchodziła procesyjnie, niektórzy przyjmowali Komunię na rękę. Mszę zakończyło apostolskie błogosławieństwo zakończone odpustem.

Miłym akcentem było pojawienie się na uroczystości także prawosławnych duchownych, których przy okazji kończącej liturgie procesji pozdrowili celebransi tak abp Orlandi jak i metropolita Hočevar. Przy tym widać było nieukrywaną sympatię dzielącą duchownych. Oby był to dobry znak bardzo potrzebnego pojednania jakże doświadczonych przez los kościołów: chorwackiego katolickiego oraz serbskiego prawosławnego.

Chorwacka Cerkiew Prawosławna

2011-05-25T00:08:00.003+02:00

Religia od zawsze odgrywała kluczową rolę w kształtowaniu się sytuacji politycznej. Politycy i przywódcy na całym świecie, niejednokrotnie posługiwali się kościołami lub innymi wspólnotami religijnymi w celu osiągnięcia swoich partykularnych interesów. Wyjątkowy przykład instrumentalizacji religii w celu osiągnięcia narodowych, etnicznych czy też cywilizacyjnych celów jest współczesna historia Bałkanów.

Prawosławie, z uwagi na uwarunkowania historyczne jest głównym wyznaniem na terytorium półwyspu Bałkańskiego. Mimo uniwersalistyczne przesłania chrześcijaństwa, i wielokrotnie potępianej herezji filoetyzmu, niekończącym problemem prawosławia są spory o niezależność kolejnych cerkwi.

I tak w Czarnogórze funkcjonuje wyklęta przez Serbską Cerkiew tzw. autokefaliczna Cerkiew Czarnogórska, podobnie sytuacja wygląda w Macedonii, gdzie po rozpadzie Jugosławii powstała Macedońska Cerkiew autokefaliczna. Problem te wydaje się dla katolika, który nie zna pojęcia autokefalia, (a kościół narodowy jawi się bardziej jako fronda od katolicyzmu pod widzialną jednością z Rzymem) wydaje się całkowicie niezrozumiały.

U podstaw eklezjologii prawosławnej stoi przekonanie że cerkiew ma być narodowa, każde państwo, naród winno posiadać niezależną cerkiew, z własnym narodowym językiem w bogosłużeniu. Te założenia niestety w praktyce często przybierają formą schizm (razkole), buntów, ekskomunik i kalumni.

Wyjątkowo ciekawym przypadkiem, którym chciałbym podzielić się z czytelnikami bloga jest historia efemerycznej Chorwackiej cerkwi prawosławnej, powstałej przede wszystkich z pobudek politycznych, choć nie chcę całkowicie potępiać samej idei. Z tego co zauważyłem jeszcze nikt nie podjął się choćby lapidarnego poruszenia tego wątku, zatem tym bardziej zachęcam do lektury tłumaczenia artykuły o Chorwackiej cerkwi prawosławnej z wikipedii.

Często się w pracach błędnie pokazuje jakoby idea Chorwackiej cerkwi prawosławnej powstała w okresie Niezależnego Państwa Chorwackiego. Idea ta, jednak sięga swoimi korzeniami już drugiej połowy XIX wieku, kiedy to wielu prawosławnych chrześcijan określało się jako Chorwaci, tak jak i wielu z wybitnych osobowości będąc prawosławnymi, identyfikowało się jako Chorwaci.

Za przykład może posłużyć osoba Augusta Harambašića, wybitnego pisarza, tłumacza i polityka Chorwackiej Partii Prawa, w swoich poglądach wierny naśladownik "ojca chorwackiego narodu" Ante Starčevića. Stjepan Miletić, pierwszy administrator Chorwackiego teatru narodowego, członek ChPP; Nikola Kokotović,dziennikarz, członek Czystej Partii Prawa, przeciwnik wielkoserbskiej idei i zjednywania prawosławia z serbskością. Dimitrije Demetar, pisarz i działacz teatralny; Petar Preradović, poeta, Milan Ogrizović, pisarz i członek ChPP i Danilo Medić, poeta, członek ChPP. W tym czasie rodzili się i później znana elita pierwszej połowy XX wieku, :generał Svetozar Borojević, Fedor Dragojlov, Đuro Grujić, Georg Dragičević, Milan Emil Uzelac, najsławniejszy antykomunistyczny partyzant (križar) Delko Bogdanić i inni.
Jeszcze w czasie powstania Rakovickiego 8 października 1871r, współpracowało wielu prawosławnych którzy określali się jako Chorwaci. Do całkowitego utożsamienia serbskości i prawosławia, dochodzi za czasów bana Khuena Hedervarya, który chciał w ten sposób złamać oprór stawiany przez Chorwatów.
Eugen Kvaternik w 1861 roku, zaproponował stworzenie Chorwackiej cerkwii prawosławnej. Biorąc pod uwagę fakt, że napadał Rosję która "słowiaństwu, właściwie ilirojugosłowianom i serbstwu grozi istnieniu zachodnich ale i wschodnich Chorwatów", zaproponował powołanie "na przykład synodu lub patriarchatu prawosławnej chorwackiej cerkwi".

Eugen Kvaternik udokumentował swoje oświadczenie, które przekazał banowi na audiencji 3 grudnia 1861 roku, gdzie podkreślił potrzebę powołania do życia patriarchatu chorwackiej prawosławnej cerkwi. Antun Radić napisał (Sabrana djela, sv. III, str. 318) że "dopiero od 30 do 40 lat jak ludzie greckiej lub prawosławnej wiary zaczęli siebie nazywać Serbami", a w artykule "Hrvatska pravoslavna Crkva ( (Sabrana djela, sv. V, str. 51.-54.) że "prawosławni Grecy mają swoją grecką Cerkiew, prawosławni Rosjanie swoją Rosyjską, prawosławni Serbowie, swoją serbską, a prawosławni Chorwaci - oni nie mają swojej Cerkwi ale muszę chodzić do serbskiej!"
W 1911r Niko Bjelovučić w książce "Trijalizam i hrvatska država" podkreślił potrzebę podzielenia prawosławnej cerkwii na dwie części, tak aby istniała "a) serbsko-prawosławna dla Serbów i b) chorwacko-prawosławna dla Chorwatów prawosławnej wiary".

Wedle spisu ludności z 1931 roku, na obszarze który przypadł NDH (Niezależne Państwo Chorwackie) mieszkało 6.042.306 osób, a z tego 1.845.340 (czyli 30,5%) prawosławnych. Większością z nich byli Serbowie, a mniejszą grupę stanowili Rusini, Ukraińcy, Bułgarzy i inni. Wszyscy oni przypadali Serbskiej Cerkwi Prawosławnej. Z upadkiem Jugosławii i powstaniem NHD, ogłoszono że zwierzchnictwo SCP na obszarze NDH nie jest już respektowana, z uwagi na to iż prawosławna cerkiew organizacyjnie związana jest z państwem. Ministerialną decyzją z 18 lipca 1941 roku zniesiono nazwę serbsko-prawosławna wiara i zamieniono ją na wschodnio-grecką, która to była w użyciu przed 1918r. Z dniem 5 grudnia 1941r. przestał obowiązywać na obszarze NDH także juliański kalendarz, który w dalszym ciągu i dziś korzystają niektóre cerkwie prawosławne. Odbyła się i akcja przymusowego przechodzenia Serbów na katolicyzm.
W pierwszych miesiącach 1942roku, okazało się jednakże oczywistym, że początkowa silna represja wobec Serbów nie przynosi pożądanych rezultatów. Na terytorium włoskiej strefy okupacyjnej włoskie wojska nadały czetnickim grupom status sił koalicyjnych (milicji). Na obszarze niemieckiej okupacji również bardzo aktywni byli czetnicy i partyzanci, także Niemcy i Włosi naciskali na Pavelića aby zaprzestać represji, oraz polepszyć relacje z Serbami.

W ten sposób akcję przymusowej katolicyzacji (przy masowych rzeziach i wypędzeniach) zamieniono powołaniem narodowej cerkwii prawosławnej. Dla tej decyzji argumentem był fakt, że cerkiew wszędzie związana jest z państwem i po zasadzie przyjętej jeszcze na soborze ekumenicznym w Chaldeconie w 451r. Na przestrzeni historii zależnie od politycznych przemian, powoływane i znoszone są autokefalne cerkwie prawosłąwne (niezależne od ekumenicznego patriarchatu w Konstantynopolu) w Bułgarii, Macedonii (Ohrydska arhiepiskopia), Serbii itd., a trwale jedynie w Rosji od 1448 istnieje autokefalna cerkiew. Po tym jak bałkańskie państwa w XIXw wyzwoliły się spod osmańskiej władzy, powstały niezależne narodowe cerkwie: grecka, serbska bułgarska, rumuńska; na czele każdej stoi patriarcha który jest formalnie równoprawny konstantynopolitańskim i moskiewskim patriarchowi (papież aż do 2006r nosił tytuł patriarchy Zachodu). W XX w. (1937.) powołana jest i autokefaliczna Albańska prawosławna cerkiew.

Ante Pavelić powołanie autokefalicznej cerkwi ogłosił na przemówieniu w chorwackim parlamencie 28 lutego 1942r:
"Na prawosławie nie naciska nikt, ale w chorwackim państwie nie może być serbskiej cerkwi prawosławnej. (...) Jeśli kościelna organizacja nie jest internacjonalna, jeśli jest partykularna zatem może istnieć jedynie narodowa chorwacka, zatem może istnieć tylko taka, która w swoim duchownym życiu realizuje i korzysta całkowitą duchową wolność, wolność sumienia, ale w innych aspektach musi być pod nadzorem chorwackiego państwa i jego instytucji" (cit. w:Matković, str. 115-116)
W marcu 1942r rozpoczęły się rozmowy o powołaniu autokefalicznej cerkwi. Władze NDH nie chciałby bezpośrednio rozmawiać z przedstawicielami Serbskiej prawosławnej cerkwi, tak też rozmowy toczył się za pośrednictwem Miloša Obrkneževića, wcześniejszego wieloletniego urzędnika i prawnego doradcy SPC w Srijemskich Karlovcach (w czasie trwania NDH przemianowanej na "Chorwacke Karlovce").

Niego samego w funkcji pośrednika trzykrotnie przyjął sam Pavelić. Podczas rozmów przyjęto propozycję Konstytucji Chorwackiej cerkwi prawosławnej, która odwzorowana była na Konstytucji SPC, oraz propozycję kandydatów na najwyższe urzędy w kościelnej hierarchii. Obie propozycja weszły w życie decyzją poglawnika. Konstytucja ChCP weszła w życie 6 czerwca 1942r.
Formowana z inicjatywy Ante Pavelića po roku od powstanie Niezależnego Państwa Chorwackiego, w próbie naprawienia relacji z serbską mniejszością i jednocześnie uniemożliwienia powiązania z Belgradem poprzez Serbską prawosławną cerkiew prawną decyzją poglawnika Ante Pavelića 6 czerwca 1942 roku, z podstawą rozporządzenia o Chorwackiej prawosławnej cerkwii z 3 kwietnia 1942 roku, opublikowane w Narodnych novinach nr 77 z 7 kwietnia 1942r.

Na czele Chorwackiej prawosławnej cerkwi ustanowiony został był metropolita Nowomoskiewski Germogen (1861-1945), emigrant z ZSSR . Według Konstytucji ChCP na jej czele stać winien patriarcha w zgodzie z ekumenicznym patriarchą w Konstantynopolu. Z powodu wojennych okoliczności nie było to możliwe, Germogen zasiadł na czele ChCP w godności metropolity. O Konstytucji ChCP i mianowaniu metropolity Germogena powiadomiony został i patriarcha SPC Gavrilo Dožić (który został internowany przez Niemców) i jego zamiennik w Belgradzie metropolita Josif Cvijović. Ingres Metropolity Germogen miał miejsce 7 czerwca 1942 roku w prawosławnej cerkwi Świętego Przemienienia w Zagrzebiu.

Zgodnie z ustrojem ChCP Patriarchą jest archiepiskop Grigorij Ivanovič Maksimov, imię zakonne Germogen. Tytuł który nosi patriarcha: metropolita zagrebaczki i całej Chorwacji. Językiem liturgicznym był chorwacki zapisywany łacinką. Przy Zagrebaczkiej metropolii powołano trzy eparchie: brodską, sarajevską i petrovaczką. Na opustoszałe parochie (parafie) wprowadzeni zostali młodzi prawosławni kapłani ze Śremu. Ze względu na niewystarczającą liczbę księży, przyspieszony został proces edukacji kleryków, aby także oni mogli zostać delegowani do pracy w parafiach na teranie NDH. Ich rozmieszczenie leżało jedynie i wyłącznie w gestii Chorwackiej cerkwi prawosławnej. Rozpoczęto również druk prawosławnych kalendarzy, modlitewników bez jakichkolwiek politycznych tekstów. Wartościowe kościelne przedmioty (ikony, ikonostasy) i umeblowanie z uszkodzonych lub zniszczonych cerkwii zostało zabezpieczone i chronione w Muzeum sztuki i rzemiosła.

Stworzenie Chorwackiej prawosławnej cerkwi, było nowym etapem tolerancyjnej polityki wobec Serbów, z celem osłabienia ich oporu wobec NDH. Postęp tolerancji religijnej objawiał się także, organizowaniem procesji i obchodów świąt prawosławnych na planu bana Jelačića. Prawosławne święta zostały również uznane za państwowe dni wolne od pracy. Świadkowie tych wypadków różnie oceniają znaczenie powołania ChCP: czy "przeszkodziła w dalszym eksodusie prawosławnych, czy też nie miała większego wpływu". Prawosławni jednak nie zostali zrównani z prawami i obowiązkami z pozostałymi obywatelami, a wypędzenia (za którymi skrywali się tzw: 'dzicy ustasze') były kontynuowane. (Mužić, str. 52-54)

Alojzije Stepinac raz przy okazji powiedział, z uśmiechem parochowi Vilimowi Cecelji, z okazji uroczystego przyjęcia archiepiskopa Germogena u poglavnika Pavelića, przed powołaniem ChCP "Widzisz, mnie nikt nie wyczekiwał... ile razy żołnierze chcieli mnie przeszukać... a patriarchę wyczekują z oddziałem honorowym... a kiedy ja zalecałem powołanie Chorwackiej cerkwi prawosławnej, wtedy nie było sensu".

Kiedy NDH padła, władza komunistyczna zlikwidowała ChCP i po zakończeniu II Wojny Światowej metropolita Germogen jak i większa część księży ChCP została zamordowana, gdyż uważano ich za zagrożenie antykomunistyczne. Ponownie oddano jurysdykcję Serbskiej cerkwi prawosławnej w Chorwacji.
W emigracyjnych chorwackich kręgach myśl o odnowieniu Chorwackiej cerkwi prawosławnej istniała przez cały czas od jej likwidacji w 1945 roku. Także, na terytorium socjalistycznej Jugosławii działały opozycyjne środowiska która nosiły się z podobną ideą, jednakże propaganda komunistyczna naznaczyła te środowiska mianem ustaszy i powiązała idee odnowienia ChCP z reaktywacją Niezależnego Państwa Chorwackiego.
W 2010 roku pojawiła się inicjatywa za odnową Chorwackiej cerkwii prawosławnej, 13 marca 2010 w Zadarze ogłoszono, powołanie do życia stowarzyszenia "Chorwacka prawosławna wspólnota". Na stan obecny do stowarzyszenia wstąpiło około 500 osób.

z chorwackiego przetłumaczył xpictianoc

źródło wikipedia

Strona Chorwackiej wspólnoty prawosławnej (Hrvatska pravoslavna zajednica)

Nieznani Bułgarzy

2011-05-06T18:30:00.003+02:00

Niestety ostatnio coraz rzadziej znajduję czas ale i inspiracji do zamieszczania nowych postów. Trudno to przyznać, ale przychodzi czas w życiu blogera kiedy coraz ciężej zmobilizować się do aktualizacji bloga. Niemniej jednak ten apatyczny stan w jakim pogrążył się Xpictianoc, chciałbym przerwać wpisem o niezwykłej grupie etnicznej - mianowicie o banatskich Bułgarach.

Palkjene (palćene) bo tak siebie określają banatscy Bułgarzy, są mniejszością etniczną zamieszkującą obszar serbskiego i rumuńskiego Banatu. Co niezwykłe w przypadku Bułgarów są to katolicy obrządku łacińskiego. Historia obecności Bułgarów na Banacie sięga XVII i XVIII wieku (1689 i 1726-1730), kiedy to w północno-zachodniej Bułgarii wybucha tzw. Czyprowickie powstanie (buł. Чипровско въстание) organizowane przez rzymskokatolickiego biskupa Piotra Parczewicza (buł. Петър Парчевич) jako reakcja na klęski ponoszone przez Turków, podczas walk z Rzeczpospolitą i sławetną odsiedzą Jana III Sobieskiego pod Wiedniem oraz zdobyciem przez Austrię Belgradu 6 września 1688r. Niestety powstanie upada, a Osmańscy Turcy dokonują krwawych prześladowań na ludności katolickiej. Skutkiem tego jest masowa emigracja bułgarskich katolików na północ, początkowo celem prześladowanej ludności jest Wołoszczyzna jak i tereny kontrolowane już przez Austrię (Siedmiogród i Slawonia).

Kiedy Mała Wołoszczyzna (Oltenia) zostanie dołączona do imperium Habsburgów, katoliccy Bułgarzy otrzymują kolejne przywileje (1727), co zachęca kolejne katolickie rodziny z Bułgarii do imigracji. W 1737 roku wybucha kolejna wojna turecko-austriacka, podczas której Bułgarzy w Olteni tworzą swoje oddziały mające wspomóc wojska austriackie. Niekorzystny przebieg wojny, jednakże prowadzi do pokonania bułgarskich oddziałów przez Turków. Podczas wycofywania się wojsk Habsburskich, swój ratunek w kolejnej ucieczce upatrują również katoliccy Bułgarzy. Czyprowczani, którzy osadzili się w wołoskich miastach jak: Krajowa, Rymnik i Bradiczeni, uciekają do Siedmiogradu. Tam z kolei, zwracają się do władz austriackich z prośbą o nowe miejsce osadnictwa. W 1738 roku austriackie władze wydają pozwolenie na osadzenie się Bułgarów w miejscowości Beszenowo oraz Winga. Z czasem bułgarskie rodziny tworzą nowe lokalne osady na terytorium całego Banatu. Należy nadmienić, że początki katolickiego osadnictwa w północno-zachodniej Bułgarii sięgają czasów średniowiecza kiedy to miała miejsce kolonizacja saskich górników w regionie miasta Czyprowci (Чипровци).

Językiem liturgicznym katolickich Bułgarów na terenie Banatu do 1863 roku był tzw. język ilirijski lub dalmacki czyli de facto język chorwacki, od 1863 roku nabożeństwa są prowadzone po banackobułgarsku.

Banaccy Bułgarzy obecnie stanowią większe skupiska w dwudziestu wioskach i dziewięciu regionach Banatu; w rumuńskim Banacie są to wioski: Stara Beszenow, Winga, Breszć (Breştea), Denta, Telepa oraz Modosz, Biało Błoto (Belo Blato) Skorenowac, Iwanowo, Kanak i Stari lec w serbskim Banacie. Oprócz tego banaccy Bułgarzy mieszkają w takich miastach jak :Temeszewar, Kikinda, Zrenjanin, Panczewo, Wrszac, Segedyn (Węgry) i Budapeszt. Ogólna liczbę Banackich Bułgarów szacuje się na 20-22tys. Wedle nieoficjalnych danych w Rumunii społeczność banackich Bułgarów wynosi około 12tys. osób, a Serbii 3tys. Oficjalne spisy ludności podają natomiast: Rumunia 6.500 osób, Serbia 1658.

Msza św w Starym Beszenowie

Pod odzyskaniu przez Bułgarię niepodległości w 1878r. część Banackich Bułgarów powróciło do ojczyzny. Obecnie ich liczbę w Bułgarii ocenia się na około 6tys. a główne ich skupiska są w miejscowościach Bułgarski geran, Dragomirowo, Gostila, Bregare i Asenowo. Około 1000 osób określających się jako Banaccy Bułgarzy żyje w rozproszeniu na terytorium Węgier.

Język Banackich Bułgarów (Palćene bâlgàrsćijà jázić) jest autonomicznym dialektem literackiego języka bułgarskiego, będącym pod silnym wpływem języka serbskiego, rumuńskiego jak i niemieckiego oraz węgierskiego. Mimo że wykształcił swoją literacką formę, posiada jak na tak niewielką społeczność mówiących tym językiem na co dzień bogatą spuściznę literacką. W 1998 roku, Jáni Vasilčin dziekan i księdz w Starym Bosznowu przełożył cały Nowy Testament na dialekt banackich Bułgarów Svetotu Pismu Novija Zákun. Dialekt zapisuje się alfabetem łacińskim.

Alfabet składa się z następujących liter:

А а, Á á, B b, C c, Č č, Ć ć, D d, Dz dz, Dž dž, E e, É é, F f, G g, Gj gj, H h, I i, J j,
K k, L l ,Lj lj, M m, N n, Nj nj, O o, P p, R r, S s, Š š, T t, U u, V v, Z z, Ž ž,

Przykład użycia języka:

Modlitwa Ojcze nasz

Baštá náš, kojtu si na nebeto: Imetu ti da se pusveti.

Kraljéstvotu ti da dodi. Olete ti da badi,

kaćétu na nebeto taj i na zemete.

Kátadenjšnija leb náš, dáj mu nám dnés.

I uprusti mu nám náša dalgj,

kaćétu i nija upráštemi na nášte dlažnici.

I nide mu uvižde u nápas,

negu mu izbávej ud zlo.

Prolog Ewangelii św. Jana:

U počnivanjétu ij blá Hurtata i Hurtata ij blá vaz
Boga i Hurtata ij blá Bog. Tá u počnivanjétu ij blá vaz
Boga. Satu, ij stánalu pu nija i biz nija ništu ne stána-lu
ud unuj, kujétu ij stánalu. U nija ij imálu žuvot i žuvota
ij bil svetlus na horata. Svetlusta sveti u tam-ninata, ama
tamninata ne mogala da ja ubjami.

Warto zajrzeć:
blog o społeczności Banackich Bułgarów w Rumunii
Virtualna biblioteka
Obrzęd Mszy świętej w dialekcie banackobułgarskim
Katechizm z 1927 roku w dialekcie banackobułgarskim

Šišanje

2011-03-28T16:25:00.001+02:00

Wszystkich tych którzy kiedykolwiek zetknęli się z kinematografią serbską (szerzej jugosłowiańską) nie trzeba długo przekonywać do nowych bałkańskich produkcji. Z uwagi na ograniczone budżety filmy bałkańskie nie są bogate w efekty specjalne, nie zapiera tchu w piersiach scenografia ale chyba nigdzie indziej w tak mistrzowski sposób nie podchodzi się do aktualnych i poruszających problemów społecznych.

Film do którego obejrzenia chciałbym dziś zachęcić nie jest najnowszą produkcją, swoją premierę miał przeszło półtora roku temu, ale problem w nim poruszony zdaje się być odporny na przemijający czas.

"Šišanje" (Strzyżenie) to 98min. obraz Stevana Filipovića opowiadający poprzez historię metamorfozy młodego zdolnego licealisty problem subkultury skinów w Serbii. Neonazizm, nacjonalizm, przemoc na tle rasowym to główne motywy na bazie których toczy się akcja filmu. Na uwagę zasługuje również fenomenalna rola Nikoli Kojo, który tym razem wcielił się inspektora Milutina. Bez wątpienia film wszystkim tym którzy śledzą społeczne problemy z którymi zmaga się Serbia, ale także interesującymi się skrajnymi ruchami ekstremistycznymi film przypadnie do gustu.

Film w pełnej wersji dostępny jest na portalu Youtube.

Varia

2011-03-26T17:28:00.002+01:00

Powoli miesiąc marzec dobiega końca, jednocześnie mija pierwszy miesiąc odkąd zawitałem do Belgradu na studencką wymianę z programu CEEPUS. Mijający miesiąc niewątpliwie przyniósł oczekiwaną z wytęsknieniem wiosnę, choć trudno powiedzieć, aby ta w tym roku jakoś szczególnie szybko zawitała. Niemniej jednak w Belgradzie od kilku dni mamy piękną, słoneczną i ciepłą pogodę! Ale nie o tym chciałbym napisać.

12 marca minęła 8 rocznica tragicznej śmierci premiera Serbii Zorana Đinđića, w celu upamiętnienia tego bez wątpliwości wybitnego polityka i wizjonera, odbył się ulicami Belgradu marsz "Šetnja za Zorana". Kim był zastrzelony przez serbskiego ultra-nacjonalistę Zvezdana Jovanovića Zoran Đinđić nie jest możliwe napisać w tej krótkiej notce, ale mogę zachęcić do obejrzenia wyemitowanego w sobotę 12 marca na B92 dokumentalnego filmu "ATENTAT, NAŠA PRIVATNA STVAR" (Zamach, nasza prywatna sprawa).

Być może w najbliższym czasie jeśli zajdę wystarczająco dużo czasu postaram się zrobić napisy do tego filmu ale niczego na dziś nie mogę obiecać. Wracając do marszu na którym mieszkańcy Belgradu mogli oddać szacunek śp. Đinđićovi, wzięło w nim udział tysiące osób, w większości młodzież co napawa nadzieją na przyszłe losy Serbii. Warto jedynie nadmienić że to właśnie dzięki odważnej i stanowczej decyzji premiera Đinđića było możliwe przekazanie Miloševića Trybunałowi w Hadze. Jak się później okazało, morderca Zorana Đinđića uznał ten fakt za zdradę stanu i tym uzasadnił popełnione przez siebie morderstwo. Poniżej kilka zrobionych telefonem komórkowym zdjęć.

W zupełnie innym duchu przebiegła wizyta premiera Federacji Rosyjskiej Władymira Putina. Rusofilia, w przeważającej części podzielana przez środowiska ultra prawicowe i nacjonalistyczne wyraźnie można było zaobserwować podczas towarzyskiego meczu młodzieżowych drużyn Czerwonej Gwiazdy i Zenitu. Na "Marakanie" zebrało się ponad 25tys. osób aby pozdrowić przybyłego premiera "Matiuszki Rossyji". Na stadionie każdemu kibicowi wręczano duży poster mniej więcej formatu A-1 z podobizną Putina. Kibice zasiadający na trybunie Północnej (najradykalniejsi kibicie Czerwonej Gwiazdy) podczas śpiewania hymnu Rosji odwrócili flagi Serbii tak że powstała flaga Rosji. Podczas trwania meczu nie obyło się bez skandalicznych haseł nawołujących do nienawiści rasowej jak "Ubij, zakolji da Šiptar ne postoji" (Zabij, zarżnij aby Sziptar [Albańczyk z terenów dawnej Jugosławii] przestał istnieć) które przeplatały hasła typu "Kosovo je srce Srbije". Niestety a może i stety stadion musiałem opuścić po pierwszej połowie meczu i nie doczekałem przybycia premier Putina.

Kolejnym wydarzeniem które wydaje mi się warte zanotowanie to bardzo duże poparcie dla pułkownika Gadafiego jakie okazują Serbowie. W rozmowach z kolegami Libia pod rządami Gadafiego jawi się niczym raj na ziemi a buntownicy to skorumpowani, w większości najpewniej narkomani sponsorowani pieniądzmi USA. Komiczności dodają pojawiające się w gazetach informacje o wypowiedzi oskarżonego o zbrodnie przebywającego w Hadze Vojislava Šešelja, że w przypadku możliwego czasowego zwolnienia z więzienia nie oczekiwałby gwarancji od "zdradzieckiego" rządu Serbii ale od pułkownika Gadafiego, bądź to wodza Korei Północnej Kim Dżong Ila.

Na koniec wypadałoby napisać coś o studiach ale o tym myślę że będzie notka ale już w kwietniu.

Koptowie obawiają się islamizacji

2011-02-10T23:25:00.001+01:00

Ostatni wpis poświęciłem Bractwu muzułmańskiemu, dziś z kolei tłumaczenie bardzo ciekawego tekstu z portalu Oriente Cristiano ukazujący chrześcijańskie spojrzenie na toczące się w Egipcie przemiany. Tłumaczenie poniższego teksu jest za blogiem Bekkosa.
***
Środa 9 lutego, Alekandria.

Wspomnienie tej tragicznej nocy jest nadal widoczne na fasadzie kościoła pw. Świętych, jak i twarzach wiernych odwróconych podczas opuszczania liturgii. Wszyscy wychodzą w pośpiechu; z daleka od wyszczerbionych murów, od częściowo poranionej statuy Madonny, od niebezpieczeństwa czającego się za każdym rogiem. Dwa wejścia są zablokowane przez bramę. W środku dziedzińca znajduje się ambulans; "Nie chcemy aby terroryści wykorzystywali jedną masakrę przez drugą", zwierza się strażnik. Przed wejściem do Kościoła znajduje się wielki plakat przedstawiający Jezusa Chrystusa ze złotą koroną w ręku i twarzami 23 ludzi; są to 24 ofiary noworocznej liturgii, kiedy to samochód-bomba uderzył w opuszczających kościół wiernych. Był to najdzikszy z wielu ataków na Koptów. Aby krzyczeć "precz z Mubarakiem" tysiące młodych Koptów wyszło na ulice i starło się z policją. Oskarżają prezydenta o niezabezpieczenie ochrony, niektórzy oskarżają go i o współudział w masakrze.

Minął jedynie miesiąc,a już aleksandryjscy chrześcijanie postawieni są przed dylematem: uczestniczyć w rewolcie i domagać się końca reżimu panującego od ostatnich 30 lat, czy zostać w domu jak zalecił ich papież Szenuda III, mając nadzieje na reakcję prezydenta. Sama myśl, że Bractwo Muzułmańskie mogłoby przejąc władze jest postrzegana jako koszmar. Stojąc przed takim zagrożeniem, Koptowie około 10% populacji są paralizowani. Świadomi że mogą być zmuszeni do zapłaty wysokiej ceny, za niedołączenie się do rebelii (najmniej 50 osób zginęło).

Arcybiskupi i księża są niedostępni. Papież Szenuda III zabronił jakiejkolwiek komunikacji z mediami. Ksiądz z kościoła pw. Świętych wymamrotał kilka słów po czym zniknął. Scenariusz powtarzany w pięciu innych kościołach. Ramy (25) administrator Kościoła Świętych przyznaje: "nie biorę udziału w wydarzeniach. Nikt z nas. Najgorszy Mubarak jest lepszy niż najlepszy z Bractwa muzułmańskiego".

Jest niedziela; kilka kilometrów od wielkiej demonstracji; tysiące ludzi strzela sloganami przeciwko Mubarakowi. Klimat jednakże jest różny od tego z kairskiego rozradowanego placu Wyzwolenia (Tahrir). Tutaj stroną wydarzenia jest zabytkowy meczet Ibrahima. Nie jest trudno zgadnąć, kto odpowiada za tą demonstrację: Bractwo muzułmańskie, które uczyło tu swoją fortecę. "To jest ludowa rewolucja; organizujemy ją wspólnie z Ruchem 6 kwietnia i innymi organizacjami. Jesteśmy pojedynczą częścią". wyjaśnia Saber Abu el-Fotouh, rzecznik Bractwa muzułmańskiego i były członek parlamentu. Czekamy na chrześcijan ale nadaremno. Na przeciwko meczetu członkowie Bractwa przeszukują nas kilkakrotnie. "Jesteśmy i będziemy pełni respektu dla naszych koptyjskich braci", powiedział Edhat al-Hadad, dyrektor Bractwa ze swojego biura. "Za dwa lub trzy miesiące Mubarak odejdzie. Zorganizujemy wolne wybory. Mamy nadzieje uzykać 25-35% miejsc. Jeśli będziemy w rządzie pozwolimy każdemu na wyznawanie swojej wiary".

Kim jest Bractwo Muzułmańskie

2011-02-08T10:51:00.009+01:00

Przy okazji zamieszek w Egipcie które rozpoczęły się przed kilkunastu dniami, często wspomina się termin "polityczny islam" i organizację "Bractwo Muzułmańskie". Wyraża się niepokój o to w jakim kierunku zmierzy Egipt w przypadku usunięcia Hosni Mubaraka gdy do władzy dojdą organizacje które kierują się islamskimi zasadami. Pojawia się wrażenie jakby w Polsce wiedza na temat politycznego islamu, a konkretnie organizacji Braci Muzułmanów nie było zbyt duża.

Polityczny islam to termin który wykorzystuje się w celu przedstawienia szerokiego spektrum jednostek i organizacji które opowiadają się za stworzeniem państwa i społeczeństwa zgodnego z islamskimi wartościami. Jest to najbardziej rzucający się w oczy i najbardziej konserwatywny fenomen współczesnego muzułmańskiego świata. Do powstania politycznego islamu doszło zaraz po zakończeniu I Wojny Światowej, kiedy pojawiła się potrzeba zorganizowanych ruchów, które mogłyby dotrzeć do szerokich mas, w przeciwieństwie do idei islamskiego odrodzenia, która sprowadzała się do środowisk muzułmańskiej inteligencji. W tym okresie dochodzi do powstania ruchu Bractwa Muzułmańskiego ( Dżama'at al-Ichwan al-muslimin.) które powołał Hasan al-Bana.

Jest to być może największy tego typu muzułmański ruch w XX wieku, powstał pod silnym wpływem wielkiej trójki reformatorsko-salafistycznego (źródłowego) ruchu: Al-Afganiego, Mahometa Abduha i Raszida Ridy. Bana posiadał wielka charyzmę ale również organizacyjne umiejętności. W celu lepszego zrozumienia tego czego nauczał Hasan al-Bana, musimy naświetlić ówczesną sytuację w Egipcie. Bana był świadkiem wielkich dysproporcji wewnątrz egipskiego społeczeństwa, w którym Brytyjczycy żyli na wysokim poziomie, a Egipcjanie nie dość że zajmowali margines społeczny to byli poniżani i zależni od Brytyjczyków. Mimo, że w 1922 roku Egipt uzyskał niepodległość, Brytyjczycy dalej posiadali prawo do ingerowania w wewnętrzne sprawy państwa o ile by od tego zależały ich ekonomiczne interesy. W tym czasie najcięższą opozycją wobec brytyjskiej kolonialnej władzy była Waft (po arabsku delegacja) która się do 1922 roku ostro przeciwstawiała brytyjskiej dominacji. Jednakże po uzyskania nominalnej niezależności, partia Wafd staje się bliskim koalicjantem brytyjskich kolonialistów. Dochodzi do politycznej próżni i potrzeby stworzenia prawdziwej opozycyjnej organizacji, która sprzeciwi się korupcyjnym wpływom zachodniej cywilizacji i zadbać o prawa zwykłych obywateli. Tak oto Hasan al-Bana w 1928 roku tworzy organizację Braci muzułmanów, która za życia samego Bana nie przekształciła się w partię polityczną.

Bana sądził że muzułmanom nie są potrzebne polityczne partie, lecz że trzeba stworzyć jeden wspólny wszystkim cel: sanacja "ummy" (wspólnota muzułmańska) i powstanie jedynego islamskiego kalifatu. Mimo że sam był przeciwko politycznym partiom, Bana uważał islam za część życia politycznego. Na spotkaniu które odbyło się 1933 roku w Kairze zdefiniowano cele ruchu Braci muzułmanów. Pierwszym celem, który stał się obiektem wysiłków organizacji było ponowne ożywienie "ummy", a to było możliwe do osiągnięcia poprzez wezwanie (da'wa) muzułmanów do powrotu do swojej wiary. Po tym jak się muzułmanie wrócą do jedynej prawdziwej religii, będzie możliwe powołanie do istnienia muzułmańskiego państwa. Bana na owym posiedzeniu sformułował również i sześć podstawowych punktów na których powinno się osadzić przyszłe islamskie państwo:

1. Interpretacja Koranu w duchu czasów, 2. Jednota muzułmańskich narodów, 3. Podniesienie standardu życia i przywrócenie sprawiedliwości społecznej, 4. walka przeciwko analfabetyzmowi i biedzie, 5. wyzwolenie muzułmańskich państw, 6. promocja muzułmańskiego pokoju i braterstwa na świecie.

Struktura organizacji była zorganizowana na wzór wojskowej hierarchii. Cała organizacja była podzielona na bataliony, podczas gdy na jej cele znajdowała się suwerenna i autokratyczna postać - Hasan al-Bana. W swoich przemówieniach Bana często wskazywał na konieczność dżihadu (święta wojna), choć z drugiej strony był przeciwko przemocy. Był przerażony kiedy w 1948 roku po ataku na Egipt ze strony izraelskiej armii został zabity egipski premier an-Nukraszi. Pomimo potępienia przez niego tego wydarzenia, sądzi się że odpowiedzialność za ten zamach ponosiła organizacja Braci muzułmanów (wojskowe skrzydło, które dziś już nie istnieje). Z powodu tego incydentu, nowy premier Egiptu al-Hadi był zdecydowany na rozrachunek z organizacją. Pod jego rządami organizacja zdelegalizowano Bractwo, a liczni ich działacze zostali zabici, osadzeni w więzieniu lub torturowani. W lutym 1949 roku Hasan al-Bana sam stał się celem skutecznego ataku, za który bezpośrednio odpowiadał ówczesny egipski rząd. Największy wkład Bana w rozwój salafityczno-reformatowskiego ruchu polegał na nadaniu mu żywego charakteru, to znaczy udało mu się stworzyć most między wąskimi intelektualnymi kręgami, w których prym wiedli Afgani, Abduh i Rida, a szerokimi ludowymi masami. Z jednej ekskluzywnej reformatorskiej platformy, stworzył on organizację która była w stanie aktywnie włączyć się w walkę o potrzeby i pragnienia islamskiej ummy.

Od swojego założenia w 1928 roku, stosunek Braci muzułmanów z egipskim reżimem nieustanie się zmieniał, od tolerowania i współpracy do zabronienia i otwartej konfrontacji. Podczas rządów króla Faruka, Bracia muzułmanie zostali w okresie 1942-1947 "przystosowani", podczas gdy po roku 1947 byli pod atakiem króla i ówczesnej władzy, wszystko do 1952 roku, kiedy doszło do rewolucji wolnych oficerów na czele z Abdul'em Naserem. Naser jedynie przez krótki okres tolerował organizację i już od 1954 aż do 1970 roku prowadził siłową represję nad nimi. Pod rządami Nasera doszło i do stracenia Sajida Kutba, możliwe że najsilniejszej osobistości wewnątrz organizacji, pomimo faktu że nigdy nie stał na jej czele. Następca Nasera, Sadat również miał swój okres "przyjacielskości" z Bractwem, od 1970 do 1978, po którym także i on rozpoczął konflikt z nimi, która trwał do 1981 roku, kiedy Sadat zostaje zabity w zamachu. Non stop powtarza się ten sam scenariusz: po kompromisach i obustronnych ustępstwach między reżimem, a organizacją zawsze dochodzi do konfliktu.

Kiedy mówi się o Bractwie , często wspomina się jedynie imię ich założyciela, ale podczas ich niemalże 100-letniej działalności, było jeszcze kilku ważnych osobistości, które się formułowały i rozpowszechniały ideologie organizacji po całym Bliskim Wschodzie. Najważniejszym jest Sajid Kutb, który przeprowadził może i najsilniejszy wpływ radykalnych trendów na organizację, stało się to za sprawą m.in opus magnum Kutba "Znaki obok drogi" (Ma’alim fi al-tariq) oraz "W cieniu Koranu" (Fi dilal al-Qur’an) alfy i omegi współczesnych ekstremistów i fundamentalistów. Również i egzekucja Kutba z rozkazu Nasera w 1966 roku stała się niewysychającym źródłem, z którego czerpią ekstremistyczne ideologie powstałe na apoteozie męczeństwa na drodze Allaha. Obok Kutba, innymi znaczącymi postaciami byli Hasan Ismail al-Hudejbi i Omer et-Telemsani. Hasan al-Hudejbi, który jest całkowitym przeciwieństwem Kurba, był przez przeszło 23 lata na czele organizacji jako bezpośredni następca Hasana al-Bany, to on jest odpowiedzialny za de-radykalizację idei wewnątrz organizacji. Z tego też powodu był ostro krytykowany przez radykalne skrzydło którzy go oskarżali od kokietowanie z władzami. Ważne podkreślenia jest, że naukowa i uniwersytecka literatura bardzo mało zajmowała i zajmuje się życiem i działaniem Hasana al-Hudejba, a tym samym umiarkowanymi nurami w organizacji, które przetrwały i po śmierci al-Hudejba. Istnieją liczne powody dla których zaniedbuje się badanie na tą postacią przez islamologów i ekspertów od Bliskiego Wschodu, których amerykański badacz John Esposito nazywa "sekularnymi fundamentalistami" lub też "neo-orientalistami". Są to ci wszyscy, którzy za cel postawili sobie zrównanie organizacji typu Bracia muzułmanie z Al Kaidą i podobnymi fundamentalistycznymi organizacjami terrorystycznymi i islamskimi dżihadystai. Istnieje ogromna różnica między umiarkowanymi islamskimi organizacjami (najlepszym przykładem jest Partia Sprawiedliwości i Rozwoju w Turcji) i radykalnymi terrorystycznymi ruchami.

W protestach przeciwko reżimowi Mubaraka, Bractwo po krótkich wątpliwościach i niechęci, wzięło aktywny udział popierając Mahometa el-Baradeja i prawdopodobnie w największy sposób przyczyniło się do umasowienia protestów. To właśnie ona dała znaczące logistyczne wsparcie protestantom w dniach ,w których wyłączono telefony komórkowe i internet. Dziś Braci muzułmanów już się nie może ignorować, o ile naprawdę w grę wchodzi prawdziwa demokracja na Bliskim Wschodzie. Ruch ten jest rozpowszechniony na całym Bliskim Wschodzie: w Kuwejcie działa pod nazwą "Ruch konstytucyjny" (Al-Haraka al-Dusturiyya), w Jordanii jako "Islamski Front Akcji" (Jabhat al-'Amal al-Islami) w Palestynie jako "Hamas", w Jemenie jako "Ruch reformatorski" (Harakat al-Islah) w Algierii jako "Ruch na rzecz Pokojowego Społeczeństwa" (Harakat Moudjtamaa As-Silm). Wszystkie te organizacje są gotowe do wzięcia udziału w demokratycznych wyborach przy poszanowaniu wszystkich demokratycznych zasad. Jeśli dojdzie do wolnych i równych wyborów w Egipcie, po-wyborcza matematyka jasno pokaże że zwycięzca będzie musiał współpracować z Bractwem . Dlatego dla istotowego znaczenia dalszego rozwoju demokracji na Bliskim Wschodzie, aby zachód a przede wszystkim USA przestali krępować potencjalne demokratyczne przemiany i w tendencyjny sposób dezawuować każdego kto może zagrozić ich strategicznym i ekonomicznym interesom.

Na koniec możemy zacytować Mahometa el-Baradeja który w dzień swojego powrotu do Egiptu w swoim Manifeście dla zmian w Egipcie dokładnie konstatował: "Wy na zachodzie sprzedaliście ideę że w arabskim świecie istnieją tylko dwie opcje albo autorytarne reżimy albo islamscy dżihadyści. To jest oczywiste kłamstwo!".

na podstawie Pescank.net

Bili smo vojnici ostali smo ljudi

2011-01-31T23:00:00.003+01:00

Zastanawiałem się jak zatytułować ten post w którym chciałbym zaprosić co bardziej zainteresowanych Bałkanami do lektury niedawno obronionej mojej pracy magisterskiej. "Bili smo vojnici, ostali smo ljudi" (byliśmy żołnierzami, pozostaliśmy ludźmi) to jedno z haseł jakie znalazłem podczas pisania pracy i utkwiło mi w pamięci. Walczyć, a mimo to zachować w sobie resztki człowieczeństwo to jak pokazuje historia wojen z początku lat 90tych minionego wieku nie było niczym tak oczywistym. Poniżej jedynie wstęp do pracy, całą pracę w formacie pdf można ściągnąć klikając tu, lub z mojego chomika. Zapraszam do lektury :)

Wojna domowa w Chorwacji – casus

Republiki Serbskiej Krajiny (1990-1995)

Dramat rozpadu Jugosławii jaki rozpoczął się ogłoszeniem w 1991r. niepodległości ze strony Słowenii i Chorwacji zdaje się, ogłoszeniem takowej przez Kosowo dwa lata temu dobiec końca. Historia trwającej niemal 80 lat federacji zakończyła się w bratobójczej wojnie, która nie dość że pochłonęła tysiące istnień ludzkich, to zbudowała mur wrogości dzielący narody posługujące się wspólnym, zrozumiałym dla wszystkich językiem. Mur ten niestety daje się również zaobserwować w licznych na temat Jugosławii pracach. Nie brakuje stronniczych prób ukazania przebiegu wojny, raz są to, zdawać by się mogło echa opinii wyrażanych przez serbskich lub proserbskich historyków, innym razem prym wiedzie sympatia dla strony chorwackiej lub muzułmańskiej. Z drugiej strony, trudno oczekiwać, aby osoba wolna od osobistych przekonań poświęciła czas na badanie tak trudnego pola jakim są dwudziestowieczne Bałkany.

Ostatnie echa kontrowersji związanych z ogłoszeniem przez Albańczyków z Kosowa niepodległości i hasła podnoszone przez sympatyków Serbii, zainspirowały autora do zajęcia się tematem, który jak dotychczas umykał uwadze piszących o współczesnych Bałkanach historyków, mianowicie o powstaniu i upadku efemerycznego tworu jakim była Republika Serbskiej Krajiny. Ktoś może zapytać, o to gdzie autor znajduje związek między Krajiną, a Kosowem, odpowiedz natomiast jest prosta – oba przypadki dotykają problemu praw mniejszości, która w pewnym momencie staje się na określonym terytorium większością. Czy w takim przypadku uzasadniona i legalna jest próba uniezależnienia i secesji? Jako historyk autor nie może odpowiedzieć na tak zadane pytanie, ale może przedstawić historię casusu Republiki Serbskiej Krajiny podczas trwania Wojny Domowej w Chorwacji.

Niniejsza praca nie jest bynajmniej opowiadaniem o wojnie, brak w niej narracji chronologicznej. Podstawowym celem autora nie było ukazanie następujących po sobie wydarzeń, lecz zaprezentowanie przyczyn, efektów, następstw rodzącego się, a później zbierającego śmiertelne żniwa konfliktu. Zważywszy na fakt, iż państwo chorwackich Serbów nigdy nie zostało oficjalnie uznane przez żadne niepodległe państwo świata, w niniejszej pracy w odniesieniu do inspiratorów, wykonawców i liderów opisanego buntu użyte są terminy mogące sugerować emocjonalny stosunek autora do stron konfliktu. Jednakże wyrażenia typu : rebelia, bunt, buntownik są konsekwencją przyjętych norm.

Przedkładana praca została podzielona na pięć rozdziałów, z których każdy jest zamkniętą całością, nawiązującą jednak do problemu badawczego wyrażonego w tytule pracy. Rozdział I zatytułowany Geneza i przebieg obecności Serbów na obszarze Krajiny, ukazuje początki obecności ludności serbskiej na terenie tzw. Pogranicza Wojskowego, następnie napięte stosunki serbsko-chorwackie w czasie istnienia pierwszej Jugosławii, a kończy się opisem wydarzeń z czasów istnienia Niezależnego Państwa Chorwackiego i Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławia.

Kolejny rozdział Próby pokojowego rozwiązania rodzącego się konfliktu jest próbą zaprezentowania zabiegów strony chorwackiej, jak i wspólnoty międzynarodowej w pokojowe zażegnanie rodzącego się konfliktu. Autor zajmuje się głównie omówieniem problematycznych dokumentów jak nowa konstytucja Chorwacji, kolejne decyzje regulujące statut mniejszości narodowych w Chorwacji, oraz decyzje Komisji Arbitrażowej Konferencji w sprawie Jugosławii.

Rozdział III - Secesjonistyczne działania chorwackich Serbów, zawiera listę decyzji podejmowanych przez lokalne struktury krajinskich Serbów zmierzających początkowo do autonomii, następnie do niepodległości. Rozdział kończy opis politycznych prób unifikacji Republiki Serbskiej Krajiny z Republiką Serbską. Jest to jedna z pierwszych prób zaprezentowania wysiłków zmierzających do powstania Zjednoczonej Republiki Serbskiej, która w zamyśle twórców, miała w przyszłości wraz z Republiką Serbii tworzyć „kraj wszystkich Serbów”.

Rozdział IV Tragedia Vukovaru, jest opisem heroicznej niemal trój miesięcznej obrony miasta przed serbskimi paramilitarnymi formacjami jak i regularnej Jugosłowiańskiej Armii Ludowej. Oblężenie i zdobycie przez Serbów miasta z uwagi na niespotykane barbarzyństwo atakujących stało się ikoną wydarzeń z trwającej wojny o chorwacką niepodległość.

Ostatni rozdział „Burza” nad Krajiną i kres istnienia RSK jest ukazaniem wydarzeń, które doprowadziły do reintegracji okupowanego przez chorwackich Serbów obszaru Republiki Chorwacji. Pierwsza część tytułu rozdziału jest tytułem dokumentalnego filmu, który wyemitowany jesienią 2001r. wywołał dosłowną „burzę” chorwackiej opinii publicznej. Problem chorwackich zbrodni na ludności serbskiej podczas trwania wojenno-policyjnej operacji „Oluja”, kwestia wypędzeń kończy ostatni rozdział.

Wojna w Chorwacji nie tylko terminologicznie^¹ różni Serbów i Chorwatów, ale przede wszystkim charakter konfliktu. Dla Chorwatów wydarzenia z początku lat 90’ były walką o niepodległość i niezależność. Stały się także okazją do odwrócenia historycznego stereotypu – Chorwata kata i Serba ofiary. Dla Serbów, konflikt w Krajinie i Slawonii był próbą obrony stanu posiadania z czasów komunistycznej Jugosławii. Wojna w Chorwacji, następnie i Bośni pokazały, że XIX wieczna idea Wielkiej Serbii nie odeszła do lamusa, a została jedynie przykamuflowana płytką ideologią komunistyczną.

W pracy wykorzystano głównie źródła i materiały chorwacko i serbskojęzyczne, w tym przeważające akty prawne jak konstytucje, uchwały Saboru, poszczególnych zgromadzeń gminnych, wyroki sądu konstytucyjnego, jak monografie wydane przez Centar Domovinskog rata, artykuły pracy chorwackiej, publikacje serbskich generałów i inne. Teksty rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych pochodzą głównie ze źródeł angielskojęzycznych. Autor korzystał również i z dostępnych polskich pozycji na temat wydarzeń sprzed niemalże 20 lat. Wszystkie cytaty podawane ze źródeł nie-polskojęzycznych są autorskie.

Przy tłumaczeniach z języka chorwackiego jak i serbskiego autor korzystał ze słownika chorwacko-polskiego autorstwa Justyny Pakuły oraz internetowego słownika chorwacko-angielskiego www.rjecnik.net. Wszystkie imiona i nazwiska, nazwy geograficzne, kryptonimy operacji podane zostały w oryginalnej formie zapisu. Wyjątek stanowią nazwy miast, które funkcjonują w spolonizowanej formie np. Zagrzeb, Sarajewo, Dubrownik itd. W tekście pracy autor unikał stosowania zapisu cyrylicą, natomiast pozycje bibliograficzne podawane są zgodnie z oryginalnym Autor pisząc pracę wykorzystał metodę analityczno-syntetyczną.

Niniejsza praca, nie mogłaby nigdy powstać gdyby nie pomoc, jaką autor uzyskał tak z serbskiej jak i chorwackiej strony. Szczególne podziękowania należą się prof. Ljubodragowi Dimić, który podczas blisko trójmiesięcznego pobytu autora w Belgradzie, służył dobrą radą, jak i pomocą naukową. Miłym zaskoczeniem była pomoc wyświadczona przez dyrektora Centaru Domovinskog rata w Zagrzebiu, prof. Ante Nazora. Mianowicie autorowi bezpłatnie przysłane zostały monografie jak i opracowania źródeł ściśle dotykające problemu postawionego w temacie niniejszej pracy.

Prosta transliteracja nie występujących w alfabecie polskim znaków chorwackich:

č – odpowiada polskie cz

đ – dź dž - dż

š – sz lj – miękie l

v – w

ž – ż

nj – ń

1 Wydarzenia z Chorwacji z okresu 1991-1995, w języku chorwackim określa się jako Domovinski rat (Wojna ojczyźniana) , w języku serbskim natomiast jako građanski rat (wojna domowa).

Wieści...

2011-01-28T10:34:00.000+01:00

Mimo że, za oknem zima, u mnie najprawdziwszy "hot time". Po kilku miesiącach zwłoki, w końcu dnia wczorajszego udało się obronić pracę magisterską z historii pt: "Wojna domowa w Chorwacji - casus Serbskiej Republiki Krajiny". Praca napisana jak i złożona była w terminie ale czasem się tak zdarza że coś się zapodzieje, jakiś dokument zniknie z oczu i z racji tego musiałem czekać ponad 4 miesiące na formalność obrony pracy. Cóż... ważne że to już historia, terminy mnie nie goniły więc i czekać nie było trudno. Bardzo się cieszę, że praca spodobała się mojemu promotorowi prof. Odziemkowskiemu, a i przebieg obrony był miłym zwieńczeniem pięcioletniej nauki.

Kolejny etap tym samym minął gdzieś za zakrętem, ale jedziemy dalej :) i dosłownie i w przenośni bo już w lutym czeka mnie czteromiesięczny wypad do Belgradu, który to zawdzięczam pozytywnie zaakceptowanej aplikacji o wymianę studencką na Uniwersytecie Belgradzkim z programu CEEPUS. Mam ogromną nadzieje, że czas ten będę mógł poświęcić zbieraniu doświadczenia ale i materiałów na planowaną pracę doktorską. Czas wszystko zweryfikuje.

A w między czasie życie powolutku toczy się naprzód... już niedługo na blogu (mam nadzieje) pojawią się imho co ciekawsze fragmenty ze wspomnianej pracy magisterskiej jak i krótkie artykuły o tematyce maryjnej. Pomysłów w głowie wiele, ale nie zawsze chęci idą z nimi w parze.

Orient na Podlasiu

2011-01-13T16:17:00.000+01:00

Wstyd się przyznać ale dotychczas wschodnio-północne rubieże Polski były przede mnie dziwnie omijane. Chcąc nadrobić te braki, już od dłuższego czasu nosiłem się z zamiarem odwiedzenia jednego z najciekawszych regionów w naszym kraju - Podlasia. Dzięki temu z 6 stycznia był dniem wolnym, nadarzyła się okazja na dłuższy weekend i wyjazd na wschód.

W planach wyjazdu było odwiedzenie przede wszystkim Kostomłotów, w których to istnieje jedyna w Polsce neounicka parafia obrządku słowiańsko-bizantyjskiego, świętej dla prawosławia Góry Grabarki, miasta Supraśl i znajdującego się tam prawosławnego monaster, następnie Kruszyniany i jeden z dwóch drewnianych tatarskich meczetów w Polsce i na koniec Białystok.Poniżej krótki zdjęciowy reportaż z wyprawy.

Kostomłoty

Pratulin

Grabarka

Droga na Supraśl

Supraśl

Krynki

Kruszyniany

Białystok

Tak minął wieczór i poranek, dzień ...

2010-12-31T00:06:00.010+01:00

Mit o stworzeniu to przede wszystkim ludzkie
zrozumienie boskiego charakteru kreatora,
a nie kronika stwarzania - "krok po krok".

Dyskusje z wszelakiej maści protestantami mają jedną wielką zaletę, pozwalają na czasami przypadkowe refleksje nad czytanymi setki razy pasusami ze Świętego Pisma. Dziś na spikeri odbyła się może nie długa ale pasjonująca dyskusja nad opisem stworzenia z księgi Początków. Nie trudno się domyśleć, że głównym problemem było pytanie czy użyty w Biblii termin Jom (יום ) powinno się zrozumieć dosłownie jako dzień (w domyśle okres 24godzin), czy też bardziej poetycko i symbolicznie. Nie jest tajemnicą, że dyskusje z wyznawcami "sola scriptura" nie należą do najprzyjemniejszych z uwagi całkowitą dowolność interpretacji omawianego fragmentu. Zatem, neo-protestanci interpretują dowolny fragment tak jak im to w danej sytuacji odpowiada. Tak oto, "Jom" w Genesis będzie dosłownie 24godzinnym dniem, ale opisany u synoptyków chleb który podczas Ostatniej Wieczerzy Chrystus nazywa Swoim Ciałem (σωμα μου) będzie jedynie pewną alegorią, symbolem ale nieistotnym elementem narracji.

Wracając jednak do Tory, tłem do zrozumienia biblijnego mity o stworzeniu jest oczywiście całkowicie irracjonalny i pozbawiony sensu na płaszczyźnie wiary problem - ewolucja czy też kreacjonizm. Dla wielu neo-protestantów próba alegorycznego zrozumienia opisy stworzenia de facto legitymizuje teorię neodarwinizmu, a na pewno jest negacją boskiego charakteru Pisma. Pytanie o zasadność teorii ewolucji zostawiam naukowcom, natomiast chciałem podzielić się swoim zrozumieniem biblijnego opisu stworzenia.

Pismo Święte tak jak każde dzieło przekazujące potomnym pewne nauki, wiedzę, mądrość winno być zrozumiane w określonym kontekście kulturowym, chronologicznym itd. Zważywszy na to, że w odróżnieniu od Koranu, Tora nie rości sobie miana "podyktowanego słowa Boga", a wprost przeciwnie jest pewną synerią Boga i człowieka, należy rozumieć zawarte w niej opisy rzeczywistości przez pryzmat człowieka - antropocentrycznie.

Co mam na myśli? Żydzi, czy też po prostu da grupa Semitów podobnie jak każda społeczność ludzi na ziemi potrzebuje pewnego boskiego usankcjonowania sfery w której żyje, uzasadnienia chociażby takiego a nie innego rozkładu tygodnia, dni przeznaczonych na odpoczynek itd. Można zaryzykować stwierdzenie, że opis stworzenia jest przede wszystkim moralnym zalegalizowaniem obecnego w kulturze Żydów siedmiodniowego tygodnia i poświęconego na odpoczynek Szabatowi. Człowiek chce czerpać wzorce z ideału, pragnie naśladować bóstwo które w ich przekonaniu charakteryzuje się pełną mocą i doskonałością (Elohim), dlatego też szuka boskiego wzorca dla kondycji człowieka w świecie.

O tym, że opis stworzenia jest pewną poetycką kroniką, a nie dosłownym sprawozdanie ze stwarzania sugeruję pewne niuanse gramatyczne. Uprzedzić pragnę, że nie znam ani hebrajskiego, ani też klasycznej greki, to co niżej zauważam to pewna kompilacja rozmów z osobami posługującymi się językiem hebrajskim i własnymi "badaniami".

Zacznijmy od piątego wersetu pierwszego rozdziału:

nazwał Bóg światło dniem, a ciemność nocą. I tak nastał wieczór, i nastał poranek, dzień pierwszy. (bp)

W wszystkich tłumaczeniach jaki przejrzałem pojawia się tłumaczenie "dzień pierwszy", nie budzi to na pierwszy żyt oka żadnych kontrowersji, jednakże przy porównaniu go z hebrajskim oryginałem zauważymy wyraźną różnicę.

ה ויקרא אלהים לאור יום ולחשך קרא לילה ויהי ערב ויהי בקר יום אחד

Wyboldowany fragent w transliteracji wygląda tak: jom ehad, co oznacza nie mniej ni więcej "dzień jeden". Nie wiem czemu tłumacze oddawali to jako dzień pierwszy, ale jest to daleko idące nadużycie. Co ciekawe Septuaginta jest bardzo wierna i oddaje to następująco:

και εκαλεσεν ο θεος το φως ημεραν και το σκοτος εκαλεσεν νυκτα και εγενετο εσπερα και εγενετο πρωι ημερα μια

Imera mia dosłownie znaczy "dzień jeden", gdyby tłumacze LXX chcieli napisać "dzień pierwszy" z uwagi na rodzaj rzeczownika musieliby użyć sformułowania "πρωτη ημερα", które oznacza "pierwszy dzień".

Podobnie sytuacja wygląda w języku hebrajskim, dosłownie "pierwszy dzień" to "יום הראשון" (jom ha-rišon), Dla chrześcijan wyrażenie to jest o tyle ważne bo Jom Rišon (יום ראשון) oznacza po hebrajsku - niedziela.

Przy korzystaniu z liczebników porządkowych, w języku hebrajskim konieczne jest użycie rodzajnika ה który okeślałby rzeczownik.

Zatem hebrajskie wyrażenie "ום הראשון של תלמוד תורה" oznacza "pierwszego dnia szkoły". W kolejnych wersetach gdzie wyliczane są dni pojawiają się już liczebniki porządkowe np:

ח ויקרא אלהים לרקיע שמים ויהי ערב ויהי בקר יום שני

Jom šeni oznacza co prawda dzień drugi, jednakże bez rodzajnika ה jest rozumiane jako ... poniedziałek (tj,drugi dzień tygodnia). Odpowiednią formą zatem w tym wypadku byłoby יום השני (jom ha-šeni).

Jak podaje dr Rodney Whitefield w całej Biblii hebrajskiej wyrażenie jom (יום ) jedynie w opisie stworzenia jest użyte razem z liczebnikiem porządkowym bez rodzajnika ha (ה). Zdaniem lingwistów, takie użycie liczebników z rzeczownikiem jom wskazuje na poetycki charakter opisu, który nie może zostać zrozumiany dosłownie.

Historia nawrócenia

2010-12-27T19:42:00.001+01:00

Każda historia nawrócenia jest pewnym subiektywnym przeżyciem, drogą którą można podążać jedynie samemu. Jednakże, niektóre świadectwa pozwalają na przywołanie często zapomnianych prawd. Zapraszam do posłuchania wyjątkowo interesującego świadectwa nawrócenia byłego pastora prezbiteriańskiego Scotta Hahna.

Przy okazji dziękuję "Hiobowi" za przygotowanie napisów, fenomenalna robota.

cz.2| cz.3| cz.4

Bóg stał się człowiekiem...

2010-12-24T23:26:00.002+01:00

... abyśmy i my mogli stać się bogami! Tajemnica wcielenia już od przeszło 2 tys. lat porusza nasze serca i zaskakuje rozum. Jak mówią słowa jednej z kolęd "ogień krzepnie, blask ciemnieje, ma granice nieskończony...", Bóg wchodzi w nasze życie, dzieli nasze troski, łzy i smutki, Bóg staje się jednym z nas, po to abyśmy poprzez Jego łaskę stawali się dziedzicami Jego natury, Jego świętości, Jego miłości. W ten dzień kiedy Słowo staje się Ciałem, a Jasność przełamuje mrok życzę wszystkim czytelnikom bloga Bożego błogosławieństwa i trwania przy narodzonym Zbawicielu.

Chrystus się rodzi! Sławimy Jego!

Stop latynizacji!

2010-12-20T01:08:00.001+01:00

Musimy walczyć aby uświadomić że Latynizm i Katolicyzm nie są już synonimami, że Katolicyzm pozostaje otwarty na każdą kulturę, każdą duchowość i nawet każdą formę organizacji zgodną z jednością wiary i miłości. W tym samym czasie, przez nas przykład, musimy nalegać na Kościół Prawosławny, że unia z biskupstwem Piotra, może zostać osiągnięta bez ich zmuszania do rezygnacji z prawosławia - Jego Świątobliwość Maksimos IV, melkicki Patriarcha Antiochii, Aleksandrii i Jerozolimy

Większy może więcej, banalna prawda która nader często udowadnia swoją prawdziwość. Niestety, piszę to z przykrością, zasada ta sprawdza się również w Kościele, który w moim najgłębszym przekonaniu jest tożsamym z wyznawanym w Credo "świętym, powszechnym i apostolskim". Tragedia podziału chrześcijan trwa niemalże od początku istnienia Kościoła, i niestety nic nie zapowiada się aby w najbliższym czasie miała się zakończyć. Liczne próby przywrócenia jedności kończyły się większą lub mniejszą porażką, sukcesem można jedynie określić wydarzenia związane z powrotem Maronitów. Porażka unii zawieranych między kościołami prawosławnymi, orientalnymi, a kościołem katolickim to nie jedynie słaba skuteczność przywracania jedności, ale przede wszystkim losy tych chrześcijan, który ryzykując wszystko co posiadali, często życie godzili się na zaakceptowanie biskupa Rzymu za uniwersalnego pasterza pielgrzymującego Kościoła. Losy "unitów" często były historiami "katolików II-kategorii", którzy z jednej strony przez dawnych braci prawosławnych byli traktowani jak zdrajcy, apostaci, kolaboranci, a z drugiej za potencjalnych schizmatyków, wostoczaństwo, gorszą odmianę katolicyzmu. Ta moralna, ale również polityczna i społeczna stygmatyzacja powodowała do postępującej latynizacji wschodnich obyczajów liturgicznych, kanonicznych oraz teologicznych. Metodą na docenienie było więcej niestety wyrzekanie się własnej tradycji w imię łacińskich nowości. Celowe latynizowanie wschodnich kościołów wywoływało coraz to liczniejsze bunty wiernych, którzy nierzadko odwracali się od katolicyzmu i szukali w prawosławiu zagubionej tożsamości.

Jest prawdą że byliśmmy latynizowani. I jest to wielką zasługą metropolity Szeptyckiego na początku XX wieku, spróbował odwrócić ten proces. Osobiście, uważam siebie za naśladowcę metropolity Szeptyckiego, wspólnie z innymi, którzy chcieliby pozbyć się wszystkich nielegalnych dodatków do naszej duchowości, teologii, liturgii i kanonicznego dziedzictwa. Mówiono nam: Jeśli chcecie być prawdziwymi katolikami, musicie być łacinnikami. I popychali nas ku temu. I jedynie z metropolitą Szeptyckim mogliśmy powiedzieć: Drodzy bracia z Rzymu, można być katolikiem bez bycia łacinnikiem. I byliśmy atakowani z dwóch stron, katolickiej-łacinskiej, oraz prawosławnej-bizantyjskiej. I powiedzieliśmy: Nie, drodzy bracia, można być Ukraińcem, można i Bizantyjczykiem, i jednocześnie również katolikiem. Te elementy nie stoją ze sobą w sprzeczności. Dlatego też, ani kościół łaciński, ani i prawosławny nie są z nas zadowoleni - Jego świątobliwość Lubomyr Husar, Patriarcha Kijewsko- Halicki.

Nie zapomnę nigdy jak będąc w Stambule odwiedziłem irakijskich Chaldejczyków na ich liturgii, byłem zszokowany tym co stało się z niesamowicie pięknej i bogatej liturgii należącej do tradycji syryjskiej. Liturgia która powinna trwać dobrą godzinę, jeśli nie dłużej trwała 20, no może 25min. Nie wiem na ile destrukcja, czy to liturgii chaldejskiej lub maronickiej jest skutkiem posoborowej reformy liturgii, ale jeśli nawet główną winę za zubożenie misterium Świętej Ofiary ponoszą reformatorzy z późnych lat 60-tych, to nie da się zaprzeczyć, że początek de-orientalizacji pięknych liturgii katolickich kościołów wschodnich to post-trydencki okres baroku i oświecenia. Na koniec jakże odważne i pełne pokory opinia wobec prawdy o wielowiekowym dziedzictwie animozji i problemach między katolikami, a prawosławnymi wówczas kardynała, dziś pasterza całego Kościoła Józefa Ratzingera.

Innymi słowy, Rzym nie może wymagać więcej od wschodu w odniesieniu do doktryny o prymacie, niż to co zostało zformułowane i miało miejsce w pierwszym milenium - kardynał Józef Ratzinger (dziś JŚw. Benedykt XV)

Światłość Zohar, a objawienie s. Faustyny

2010-12-09T21:09:00.002+01:00

Zaintrygował mnie jeden z ostatnich wpisów Aarona na swoim blogu "A Catholic Jew Pontificates", polecam oczywiście lekturę wszystkich postów na tym blogu. Jest to wyjątkowe ciekawe spojrzenie na wzajemne przenikanie i zbieżności mistycyzmu kabały i katolickich świętych. Niżej zapraszam do lektury tłumaczenia postu St Faustina and Kabbalah
Jedną z największych tajemnic żydowskiej kabały i księgi Zohar jest Cachcachot. Cachcachot to tajemnicze trzy pulsujące światła wewnątrz Boga. Słowo to jest również związane z ideą niedającego się zaspokoić pragnienie. Jest to odniesienie do istoty nieskończonego Boga poza wszelką wiedzą - Ain Sof. Tylko poprzez manifestację Sefirot (atrybuty / emanacje), które pojawiają się jak błyskawica światła Bożego Człowieka (Adam Kadmon), można wejść w związek z Boskością.

Ta tajemnica jest również obecna w "Dzienniku" Siostry Faustyny o pobożności do Bożego Miłosierdzia. Siostra Faustyna pisze:

W pewnej chwili zastanawiałam się o Trójcy Świętej, o istocie Bożej. Koniecznie chciałam zgłębić i poznać, kto jest ten Bóg... W jednej chwili duch mój został porwany jakoby w zaświaty, ujrzałam jasność nieprzystępną, a w niej jakoby trzy źródła jasności, której pojąć nie mogłam. A z tej jasności wychodziły słowa w postaci gromu i okrążały niebo i ziemię. Nic nie rozumiejąc z tego, zasmuciłam się bardzo. Wtem z morza jasności nieprzystępnej wyszedł nasz ukochany Zbawiciel w piękności niepojętej, z ranami jaśniejącymi. A z onej jasności było słychać głos taki: Jakim jest Bóg w istocie swojej, nikt nie zgłębi, ani umysł anielski, ani ludzki. Jezus mi powiedział: Poznawaj Boga przez rozważanie przymiotów Jego. Po chwili Jezus zakreślił ręką znak krzyża i znikł (Dz. 30).

To dzięki Jego Atrybutom Boży Człowiek objawia się naszym duszom w ciele Miłosierdzia. Siostra Faustyna pisze:

W początku Bóg daje się poznać, jako świętość, sprawiedliwość, dobroć – czyli miłosierdzie. Dusza nie raz to wszystko poznaje, ale szczególnie w błyskach, czyli zbliżeniach się do Boga. I nie trwa to długo, bo nie zniosłaby by tego światła. W czasie modlitwy dusza doznaje tego światła, który uniemożliwia duszy dotychczasową modlitwę. Może się silić jak chce i zmuszać do dawniejszej modlitwy, będzie to wszystko daremne, staje się absolutnie niemożliwością w dalszym ciągu tak się modlić, jak przed tym otrzymaniem tego światła. Światło to, które dotknęło duszy jest w niej żywe i nic ani go zagłuszyć, ani przyćmić nie może. Ten błysk poznania Boga pociąga jej duszę i rozpala miłością ku Niemu. Ale ten sam błysk równocześnie daje duszy poznać czym ona jest i cale swe wnętrze widzi w wyższym świetle i powstaje przerażona i zatrwożona. Jednak nie pozostaje w tym zatrwożeniu, ale zaczyna się oczyszczać i upokarzać przed Panem, a światła te są silniejsze i częstsze, im dusza więcej się krystalizuje, tym światła te są przenikliwsze. (Dz.95)

W księdze Zohar Vayechi stwierdza:

"Nasyci duszę twoją (Nefesh) w cachcachot (światłością)" Zapyta czym jest cachcachor? Odpowiada: Jeden cach (צַח - jasny, olśniewający), który otrzymuje po podłączeniu się z Ruach (רוּחַ - duch) w ziemskim ogrodzie Eden; otrzymuje cach wewnątrz cach, po podłączeniu do Neszama (נשימה - dusza/oddech) powyżej w woreczku życia (zob. 1Sam 25:29) to jest sens cachcachot: cach jest pojedynczy, cachot podwójny i są wysoko ponad w cennej Neszamah. Kto odziedziczy cachcachot? Pismo mówi 'Twoja dusza (Nefesz)." Twoja Nefesz, twoja dusza w rzeczywistości odziedziczy je od Neszamah. Szczęśliwy jest częścią sprawiedliwości."(312)

To wszystko zdaje się nawiązywać do katolickiej koncepcji zamieszkującego w duszy Trójjedynego Boga. Jeden cach plus dwa cachcachot dają trzy cachcachot.

Ogłoszenie!

2010-12-04T14:09:00.002+01:00

Niektórzy wierni czytelnicy z zaniepokojeniem pytali się co się stało z blogiem pod adresem christianos.pl, pragnę uspokoić wszystkich, blog będzie prowadzony z tym że zmieni się adres. Nowym adresem będzie

christianos.com.pl

zmiana jak można się domyśleć podyktowana jest kwestiami finansowymi, przedłużenie domeny kosztuje 120zł, liczyłem naiwnie, że będzie możliwe ponowne wykupienie christianos.pl za 10zł, niestety ktoś mnie uprzedził. Ale nic straconego, nowe adres różni się jedynie dodatkiem .com . Prosiłbym również wszystkich którzy byli tak mili i umieścili adres christianos.pl na swoim blogu, stronie o dopisanie owego .com do adresu.christianos.com.plpowinno działań na początku tygodnia, już teraz zapraszam!

wielkie dzięki dla Mida za pomoc :)

A może mają rację? Pożegnanie z forum Krzyż

2010-12-02T12:17:00.001+01:00

15 maja 2005 roku można powiedzieć rozpocząłem swoją przygodę z tzw. tradycjonalizmem, tego właśnie dnia zarejestrowałem się na nieaktywnym już forum fidelitas. Po kilku latach pojawiła się nowa inicjatywa, nowe forum Krzyż. Jeśli dobrze tylko pamiętam byłem na nim od początku, doskonale pamiętam utratę wszystkich danych i konieczność nowej rejestracji. Pięć i pół roku ... albo lub aż. Czemu o tym piszę?

Wczoraj po kilku tygodniach rozmyślania, uznałem że dalsza moja obecność w gronie osób oddanych szeroko pojętej tradycji katolickiej nie ma sensu. Coraz trudniej było mi się odnaleźć w środowisku coraz to zmieniających się osób. Postępująca radykalizacja poglądów, niestety coraz częstsze epitety kierowane w stronę adwersarzy tworzyło gęstą i nieprzyjemną atmosferę. Oczywiście to nie jest tak, że wszyscy są winni a piszący te słowa jest ofiara spisku :) Nic z tych rzeczy, doskonale zdaję sobie sprawę, że i moje niekiedy uszczypliwości, niestety wady charakteru, apodyktyczność nie łagodziły konfliktów.

Anonimowość w internecie pozwala niektórym pod kamuflażem nicka na więcej niżeli by się kiedykolwiek odważyli, jest to zrozumiałe ale nie jest fair kiedy korzystając ze swojej anonimowości obraża się osobę która nie kamufluje się, wiadomo jest kim jest. Bo co do dyskusji o ewolucji wnosi uwaga, że w lewym uchu mam kolczyk, wyglądam tak a nie inaczej, albo że byłem w Młodzieży Wszechpolskiej, a teraz bliższy mi niż ruch narodowy jest prawicowy libertarianizm? Jakie znaczenie w dyskusji ma wypominanie przeszłości, tego co robiłem, a czego robić się nie odważyłem? W większości przypadków i tak domyślałem się kto pozwala sobie na takie niewybredne komentarze ale zabrzmi to górnolotnie, do nikogo urazy nie czuję. Mam nadzieje że koledze z TFP niczym złym nie zawiniłem.

O swojej rezygnacji z forum Krzyż piszę głównie dlatego, iż było to jedno z wartościowych miejsc w internecie jakie udało mi się znaleźć. Fakt, że jedynie wirtualnie, ale zawsze, miałem przyjemność poznać wielu wartościowych ludzi, czytając posty czy to p. Antiquus Ordo, p. Bartka, p.Kalistrata, i wielu innych odkrywałem coś nowego, moje zrozumienie katolicyzmu mogło się pogłębiać. Żadne nieprzyjemności związane z byciem przez te kilka lat użytkownikiem tegoż forum nie są w stanie przewyższyć wszystkich pozytywów.

Na koniec krótka refleksja, czasami w odpowiedzi na moje posty pojawiały się komentarze typu "niech pan przemyśli czy to na pewno odpowiednie forum dla pana" lub "jeśli coś nie pasuje proszę znaleźć sobie inne forum" itd, na początku myślałem, jakim prawem! Jakim prawem tak piszą! Ale może mają racje? Albo na pewno ją mają. To już chyba nie miejsce dla mnie.

Dziękuję wszystkim starym i nowym znajomych z forum Krzyż za wiele pasjonujących dyskusji, za wszystko to co dzięki nim jest wartością dodaną w moim życiu i życzę wszystkiego najlepszego i wielu łask Tego, na którego z tęsknotą w tym okresie roku liturgicznego oczekujemy. Za złośliwości przepraszam, a cierpliwe znoszenie mojej osoby dziękuję.

in Christo

marcin

Czas na nas!

2010-11-05T23:45:00.002+01:00

Polityka a w szczególności ta w polskim wydaniu budzi moje jak najgorsze emocje. Słowa takie pisane przez politologa, doktoranta z zakresu nauk politycznych mogą dziwić i zastanawiać. No tak, polityki można nie lubić, od niej stronić, uciekać ale niestety jest jak fiskus :) zawsze nas złapie. Bywają chwilę kiedy polityka staje się znośniejsza, chwile w których znajdujemy na ekranach telewizora ludzi którym możemy zaufać, czujemy że są rodzynkami w zakalcowatym spleśniałym cieście. Niestety przeważają te momenty w których obserwujemy programy publicystyczne i widzimy gadające głowy, szczekających, oszalałych politykierów! Boże jakże to może nie irytować!

Dziś wracając z treningu przestawiłem radio na jakąś gadaną stację i oto co się dowiaduję p. Joanna Kluzik-Rostkowska i Elżbieta Jakubiak zostały usunięte z Prawa i Sprawiedliwości. "To już koniec" pomyślałem, to nie początek końca partii naszego rodzimego duce ale zaawansowana agonia. Żeby było jasne, nie chodzi mi o to że jutro dowiemy się że PiS przestało istnieć ale że wszelkie nadzieje, naiwne oczekiwania na to że to jednak będzie nasza partia prysły.

Nigdy nie byłem sympatykiem obu pań, ale nie o to przecież chodzi. Nie chodzi o osobiste upodobania ale o jeden znamienny fakt. Pani Kluzik-Rostowska nie została usunięta z partii o rzekomo chrześcijańskiej aby nie rzec katolickiej prominencji za swoje poglądy w kwestii in vitro, feminizmu, aborcji, polityki społecznej - oj nie za to, ale za to że ośmieliła się nie podzielać ślepej wiary w bezbłędność jego eminencji p. Jarosława Kaczyńskiego. Krew mnie zalewa patrząc na te mordy które z kamienną twarzą uzasadniają powody wyrzucenia ww. pań z partii.

Osoba który kilka miesięcy temu była oczkiem w głowie p. prezesa, która była autorem fenomenalnego rezultatu w wyborach prezydenckich dziś jest poza partią tylko dlatego że miała czelność skrytykować wodza! Eh... ale ten proces trwa i to trwa od kilku lat. Pani Kluzik-Rostowska ani p. Marek Migalski to tylko ostatnie ofiary obłąkania człowieka na którego kilka miesięcy temu oddałem swój głos. Proces ten rozpoczął się podczas sławetnej koalicji PiS-LPR-Samoobrona. Rozpad koalicji nie był efektem różnić programowych bo "przystawki" były gotowe poprzeć wszystko, ale był efektem chimerycznej decyzji jednego człowieka. p. Jarosława K. Wystąpienie p. Marka Jurka również nie było efektem różnic światopoglądowych bo tych p. Marek Jurek nie zmienia i są stałe ale sytuacji do której doszło z uwagi na decyzję jednego człowieka! Wyrzucenie p. Ludwika Dorna spełnia wymogi tego samego scenariusza.

Nadzieja towarzysząca powstaniu silnej centro-prawicowej partii została przez jednego człowieka zgaszona. Nie ma sensu pisać truizmów o tym że dziś wielka partia winna być raczej konglomeratem różnych czasem dalekich od siebie stronnictw z wielopoziomowym przywództwem, a lider partii winien być raczej managerem niż despotą. Słuchając wspomnianej audycji przypomniała mi się historia opowiedziana przez pastora luterańskiego z Niemiec, który tak wspominał czasu III Rzeszy

" kiedy przyszli zabrać naszego rabina, nie protestowałem, siedziałem cicho to nie mnie dotyczy. Kiedy następnie przyszli po księdza katolickiego nie protestowałem, siedziałem cicho bo to nie moja sprawa, kiedy wreszcie przyszli aby mnie zabrać nie było komu protestować".

Historia nieco z innego czasu, inny wymiar ale jedno ją łączy z opowieścią o PiS - jeśli ludzie PiSu nie uzmysłowią sobie, że kiedyś i oni mogą stać się "wrogiem" partii, to ich dotychczasowi koledzy, polityczni przyjaciele popatrzą na nich i bez zmrużenia powieki uzasadnią "słuszną decyzję prezesa".

Bałkańskie rytmy - nowy blog

2010-10-21T13:54:00.001+02:00

Razem z kolegą postanowiliśmy stworzyć blog w całości poświęcony Bałkanom, przede wszystkim bałkańskiej muzyce i rozrywce. Projekt ten nie byłby niczym niezwykłym gdyby nie założenie że każdy opublikowany teledysk, film będzie zaopatrzony w polskie napisy. Proces tłumaczenia i domowymi metodami wstawiania napisów niestety trochę trwa więc częstotliwość dodawania materiałów może być bardzo różna ale na pewno blog będzie stale aktualizowany. Zapraszam wszystkich miłośników Bałkanów ale i tych którzy jeszcze o tym nie wiedzą. Mimo że blog powstał kilka dni temu jest już co posłuchać, gorąco zachęcam do obejrzenia kultowego skeczu Jezici bośniackiej grupy Top Lista Nadrealista :)

Bałkańskie rytmy

wszystko co najlepsze na Bałkanach w jednym miejscu i po polski! Pierwszy taki blog!

Parada "dumy" w Belgradzie

2010-10-12T15:12:00.007+02:00

Co niektórzy śledzący wydarzenia z Bałkanów czekali na ubiegłą niedzielę z wielkim zainteresowaniem, powodem tego wyczekiwania była pierwsza parada środowisk homoseksualnych w Belgradzie. Poniżej zamieszczam tekst nadesłany mi przez kolegę, który brał udział w tym wydarzeniu. Felieton jest tłumaczeniem z serbskiego, dla znających jednak język Vuka Karađića felieton w oryginale dostępny pod tym linkiem.

"W niedzielę wziąłem udział w pierwszej paradzie Gay Pride (nazwanej nie tak szczęśliwie paradą dumy [parada ponosa]). I miałem co do oglądania. Ale po kolei ...

Start parady zaplanowano na 10 rano i chcąc być sprytnym, przyszedłem na miejsce spotkania już o 9 licząc że nie będzie tak prosto przebić się do uczestników (okazało się, że miałem rację). Podczas gdy, szedłem przez miasto, widziałem że przygotowuje się wielkie „gówno”, ponieważ po całym mieście, gromadziły się mniejsze lub większe grupy "patriJotów" (to jest bardzo pejoratywne określenie, oznacza ludzi, którzy myślą, że jest OK zarżnąć geja /cudzoziemiec / nie prawosławnego / niedowolnie dobrego Serba, itp., ponieważ są analfabetami wypowiadają słowo patriota właśnie tak z-J), które "przygotowywały się" do parady pijąc duże ilości piwa. Prawie wszyscy mieli przygotowane kaptury na głowach, a także prawie wszyscy byli młodociani - Bóże zmiłuj się nad tym nieszczęsnym krajem, teraz ledwie co przychodzi pokolenie które dorastało za czasów Miloševića i znowu zobaczymy co on nam najlepszego uczynił.

Policjantów jak za czasów kiedy demonstrowaliśmy przeciwko Miloševićowi, i jedynie trzy punkty kontrolne do wejścia na paradę. Nie można było po prostu wejść, musiałem poczekać na jedną dziewczynę z organizacji aby zawiązała mi ŻÓŁTĄ PRZEPASKĘ wokół łokcia (oznaczyli nas jako Żydów naziści, moi numerem był 455 631). Przeszukali mnie do gołej skóry, zanotowali wszystkie moje informacje z dowodu osobistego, sprawdzili czy mój dziadek przypadkiem nie był jakimś i wreszcie pozwolili mi wejść do środka. W parku zebrało się około 1000 osób, w większości dziewczyny (mężczyźni tchórze, żadnego z was pożytku! Zawsze wiedziałem, że kobiety są odważniejsze). Ponadto, było więcej hetero niż gejów -głównie przyjaciół i krewnych, którzy ich popierają. Zwrócił się do nas działacze organizacji gejowskich, lokalnych i zagranicznych polityków i przedstawiciele Parlamentu.

Jak tylko rozpoczął się marsz, zaczęły dochodzić informację o starciach. Wkrótce stało się jasne, że jesteśmy w środku bitwy, której na ulicach Belgradu nie widziano już od dwóch lat (hej, co to roku dla Serba bez wojny, to jakby jej nigdy nie było). Napastnicy oczywiście byli liczni (obecnie szacuje się, że było ich około 6500) i bardzo dobrze zorganizowani. W tym samym czasie zaatakowali policję w10-12 różnych miejscach małymi grupami po około 200-300 chuliganów, w celu przedarcia się do uczestników parady. Sam marsz przebiegał w najlepszym porządku i uczestnicy bezpieczni dotarli do Studenckiego Kulturalnego Centrum (SKC), gdzie dotarli w celu kontynuacji programu.

Ja jednakże nie mogłem pozostać w środku podczas gdy na zewnątrz trwała walka, musiałem wyjść. Kiedy wyszedłem, poczułem dym i natychmiast potem miałem okazję, aby go ujrzeć jak się wydobywa z większej ilości miejsc. Hałas był coraz większy, jeden z policjantów powiedział mi, że zaatakowano i podpalono siedzibę Partii Demokratycznej i Socjalistycznej Partii Serbii, a także Radio Serbii. Następnie pojawił się pierwszy krytyczny moment dla mnie. Ponieważ stale atakowano z różnych stron, z czasem doszło to tego, że jedynie10 policjantów chroniło jednej wąskiej uliczki. Napastnicy próbowali wykorzystać to, aby przełamać blokadę. Zasypali ich kamieniami, znakami drogowymi, cegiełkami, zapalonymi butelkami, a rozpoczęli szturm.

Policjanci dzielnie ich przywitali i powstrzymali (czwórka została ranna, ale pozostali na miejscu) do czasu aż posiłki nie przybędą Słyszałem, jak jeden z bandziorów, krzyczy: "K***y , bronicie pedałów!" na co jeden z policjantów odpowiedział: "A chcesz bić pedałów? o nie, nie może". Inny policjant przez noc stał się sławny, gdyż na Youtubie pojawił się film na którym krzyczy na jednego z chuliganów "Mój Belgrad przyszedłeś demolować???!!!" Z tej okazji chciałbym jeszcze raz podziękować policji za ich profesjonalizm i zaangażowanie, to naprawdę nie było łatwe, a ponieważ będą to czytać ludzie także z poza Serbii, trzeba pokreślić, że policja zrobiła wszystko co było w jej mocy. Bitwa trwała od 10 do 15, i dopiero wtedy mogliśmy rozejść się do domów.

Jednakże, tu nastąpił dla mnie drugi kryzysowy moment. Patrijoci zostali rozbici, ale wciąż nie w pełni zrezygnowali. Ponieważ widzieli, że nie mogą bić pedałów, rozbiegli się po mieście i zaczęli rabować i bić każdego, kto wydawałby się im podejrzany (czyli każdy, kto nie wygląda jak oni, i każdy kto nie działa tak samo jak oni). Miałem to nieszczęście, że mnie czworo z tych „juhaków” co są odważnie tylko kiedy są z watahą, spotkało na Autokomandzie. Doszli do mnie, zanim zdążyłem uciec. Szczęście w nieszczęściu,że jeden z nich był trochę przed pozostałymi. Zbliżając się, powiedział: „Daj pieniądze, telefony i kurtkę”. Ponieważ jestem bardzo niechętną do współpracy ofiarą, a uciekanie przez linie wroga, zwykle postrzega się jako atak, odpowiedziałem mu ciosem pięści prosto w nos. Krew się polała, a ja wykorzystałem te dwie – trzy sekundy aby uciec. Zatrzymałem się dopiero przed wejściem do mojego budynku. Gdy wszedłem do mieszkania, pierwszą rzeczą, jaką powiedziałem było: „O żesz k****a !”

Miloš

tłumaczenie xpictianoc

O nowym prawie człowieka

2010-10-10T00:27:00.003+02:00

Nagrooda Nobla dla Brytyjczyka Roberta G. Edwardsa twórcy pozaustrojowego zapłodnienia, określanego jako in vitro prawdopodobniej mało kogo by zainteresowała, gdyby nie negatywne stanowisko Kościoła katolickiego wobec takiej decyzji jury. Faktem staje się całkowite przyjęcie przez większość społeczeństw Europy metody in vitro za całkowicie moralną, uzasadnioną oraz potrzebną. Kiedy usłyszałem o werdykcie komitetu noblowskiego od razu przypomniałem sobie o decyzji przed ponad 60 lat, wtedy to Egas Moniz otrzymał nagrodę Nobla za badania nad leczniczymi efektami lobotomii. Również wtedy trudno było przebić się do opinii publicznej z krytyką tej jakże barbarzyńskiej metody badania chorób psychiatrycznych.

Zwolennicy metody in vitro bardzo często swoją argumentację zaczynają od gry na uczuciach macierzyńskich tych wszystkich który maja, ale i tych którzy pragną posiadania dzieci, pojawiają się obrazy szczęśliwych rodziców i ich pociechy poczęte metodą pozaustrojową. Co złego może być w in vitro skoro pozwala zrozpaczonym małżonkom na poczucie jak to jest tyć "ojcem", "matką".

W całej tej dyskusji niejako przemilcza się fakty, iż razem z hasłami nie tylko legalizującymi in vitro ale domagającymi się jej refundacji z budżetu państwa, tworzy się nowy artykuł podstawowych praw człowieka - prawo do posiadania dziecka. Należy jednak zauważyć, że zasada ta nie ma na celu ochrony praw rodzica w stosunku do posiadanego potomka, ale jest gwarancją na posiadanie dziecka dla bezpłodnej pary. Na naszych oczach dokonuje się precedens w którym dziecko z podmiotu praw człowieka staje się przedmiotem tychże, to nie dziecko jest w centrum oddziaływania ochrony ale staje się metodą zaspokojenia naturalnego, dobrego i pożądanego instynktu macierzyńskiego.

To odwrócenie porządku owocuje w barbarzyńskim i nieludzkim traktowaniem zapłodnionych komórek, które jeśli nie zostaną zamrożone lub zniszczone nierzadko służą jako materiał do eksperymentów i badań genetycznych. Nowy "biznes" jakim jest tworzenie dzieci na zamówienie rodziców rodzi kolejne patologie, jakim jest handel nasieniem, komórkami jajowymi, a także samymi już dziećmi. Pojawiają się nieznane dotychczas problemy etyczne związane z pytaniem kto jest matką? Czy dawczyni komórki jajowej? Czy kobieta surogatka nosząca ciążę, a może ta która zamówiła sobie "dzidziusia"?

Nobel dla twórcy metody in vitro ukazuje krótkowzroczność ludzi decydujących o honorowaniu największych naukowców naszych czasów. O zagrożeniach płynących z odwrócenia porządku: podmiot - przedmiot praw człowieka, oraz efektach rewolucji bio-genetycznej pisał kilkanaście lat temu Francis Fukuyama w swojej pracy "Koniec człowieka". Polecam ją lekturze wszystkim tym dla których sam fakt, iż Kościół "nie lubi" rozwoju i in vitro jest dostateczny do bezrefleksyjnego popierania pozaustrojowej metody poczęć.

Nowy wyzwanie

2010-09-28T17:34:00.002+02:00

Uf... ostatnie wygodnie to prawdziwy wyścig z czasem, kończenie magisterki na historii, załatwianie wszelkich ostatnich formalności które już dawno powinny być przeszłością ale nie bez Bożej pomocy się udało :) Co się udało?
Praca pod niewiele mówiącym tytułem "Wojna w Chorwacji - casus Republiki Serbskiej Krajiny 1990-1995" w końcu wydrukowana i złożona w dziekanacie, ale najważniejsze miało miejsce kilka godzin później. 5 minutowa rozmowa, a później dłużące się w nieskończoność czekanie, ale od października rozpoczynam nowy etap, nowe wyzwanie - studia doktoranckie z zakresu nauk o polityce. Oczywistą rzeczą, że na razie nie mam przygotowanego konkretnego tematu ale jedno wiem - będę na 200% pisać o Bałkanach!!!
A jeśli o Bałkanach to przecież nie w Polsce, znaczy zapowiadają się kolejne fascynujące przygody na planecie turbofolka, czalgi i czego tam jeszcze ;)

Nauka krzyża głupstwem idącym na zatracenie...

2010-08-10T18:11:00.007+02:00

Chciałem uniknąć pisania o ostatnich wydarzeniach związanych z krzyżem ustawionym przez Pałacem Prezydenckim. Cała ta "afera" od początku wydawała mi się marną prowokacją mającą odwrócić uwagę od poczynań rządu związanych z podnoszeniem podatków w celu opłacenia coraz bardziej rozpasanej administracji państwowej. Wydawało mi się, że najlepsze co mogę zrobić to zignorować te wydarzenia i przeczekać aż sprawa zginie śmiercią naturalną. Cóż... pomyliłem się.

O ile nadal uważam że "problem krzyża" jest celowo zainicjowany przez Jaśnie Panującego nam Jego Hrabiańskiej Mości Bronisława Komorowskiego, to po wczorajszych wydarzeniach jestem pewien, że sprawa wymknęła się rządzącym z rąk.

Przez kilka ostatnich tygodni media faszerują widzów prymitywną propagandą ukazującą obecność krzyża oraz jego obrońców za złamanie porządku publicznego, mieszanie się Kościoła do polityki oraz zawłaszczenie przestrzeni publicznej przez "katolickich fanatyków". Najgorsze jest, że ogromna część zwykłych, poczciwych wierzących zaczęła przyjmować tvn-owską wersję wydarzeń. Zepchniętej grupy obrońców obecności krzyża przed Pałacem Prezydenckim odebrano głos w debacie, za to scenariusz wydarzeń zaczęli kreować ludzie, dla których każdy autorytet jest nie do przyjęcia, a Kościół jawi się jako najgorszy wróg ośmielający się tłumaczyć jak żyć.

Kiedy zmęczony wieczorem włączyłem telewizor aby z ciekawości zobaczyć co się dzieje, natrafiłem na transmisję "live" z Krakowskiego Przedmieścia zrozumiałem że rozpoczęła się w Polsce jawna próba "zapateryzacji" życia politycznego. Prymitywizm haseł podnoszonych przez tłum przeciwników krzyża, werbalna agresja wzywająca do fizycznej eliminacji przeciwników przywołuje Orwellowski "Rok 1984" i kwadranse nienawiści!

Dziś w mediach co raz pojawiają się politycy lewicy mówiący o walce o świeckość państwa, o obronę rozdziału Kościoła i sfery publicznej, zdarzają się wypowiedzi "przypadkowych" ludzi z ulicy wprost wyrażający że mają "dość księży mówiących to co nie trzeba". Dyskusja na tematy ustrojowe chce być przez stronę antyklerykalną, lewicową sprowadzona do poziomu wypowiedzi posła Palikota, trafnie podsumował to jeden z wypowiadających się filozofów że jest to palikotyzacja debaty publicznej.

Czy jest szansa, aby taka debata mogła się powieść? Trzeba być ogromnym naiwniakiem, aby dopuścić myśl że jest tu możliwość rzeczowej dyskusji - NIE MA!
Jak wytłumaczyć tym ludziom że neutralność światopoglądowa nie istnieje, że każdy system prawny, społeczny zbudowany jest na podwalinie JAKIEŚ aksjologii, systemie wartości mówiącym co jest dobre a co nie! Jak wytłumaczyć tym ludziom, że krzyż nie jest li tylko symbole religijnym ale przede wszystkim w realiach polskich, w naszej tradycji symbolem cierpienia, śmierci, żałoby ale i nadziei. Przecież krzyż przed Pałacem Namiestnikowskim nie stoi bo komuś zachciało się go tam postawić aby prowokować nie wierzących mieszkańców Stolicy, pojawił się tam w konkretnej sytuacji, w pewnej okoliczności która całkowicie tą obecność tłumaczy i broni.

W Smoleńsku zginęli nie tylko katolicy, nie tylko chrześcijanie ale pewnie i ludzie dalecy od Kościoła, czy to oznacza że krzyż łamie prawo zmarłych do wolności od tego typu upamiętnienia?
Oczywiście że nie, tragedia Smoleńska nie była tylko osobistą tragedią rodzin, tragedią jednostek ale przede wszystkim tragedią delegacji Rzeczypospolitej, oficjalnych przedstawicieli państwa Polskiego, którzy byli tam nie dlatego że wierzyli w Boga czy też nie, że nazywali się tak a nie inaczej, ale tylko dlatego że służyli (dobrze czy źle to inny zupełnie temat) narodowi Polskiemu, naszej Ojczyźnie. Polska nie jest tworem konstytucji z 1997, ale dziedzictwem pokoleń począwszy od Chrztu w 966 roku. Krzyż nawet z czasie komunizmu był przez szereg działaczy partyjnych uważany za symbol państwowy, przez wielki to na Święty krzyż składano przysięgi, w Jego imieniu broniono Ojczyzny, z nim na piersi oddawano za Nią życie.

Próba sprowadzenia krzyża jedynie do "jakiegoś" symbolu "jakieś" religii obraża mnie przede wszystkim jako Polaka! To nie jest "jakiś" symbol" "jakieś" religii, ale znak który stał u podstaw naszej państwowości, naszej genezy. Katolicyzm z kolei to nie jedna z wielu religii Rzeczypospolitej ale podwalina naszej tożsamości, źródło naszego narodowego ducha. To nie przypadek że przez wieki naszym Hymnem była Bogurodzica, nie przypadek że narodowe dzieło zaczyna się od inwokacji do Najświętszej Maryi Panny, nie przypadek...

Polska jest domem wierzących i tych nie wierzących, katolików i tych wyznawców różnych religii ale bycie Polakiem to nie tylko sentyment do Chopina, dzieł Mickiewicza, świadomość wygranej pod Grunwaldem ale także przyjęcie to wiadomości że krzyż jest w wpisany w polskość... chciało by się dodać - po prostu.

Zakończyć chcę przywołaniem świadectwa św Pawła:

Co do mnie, nie daj Boże, bym się miał chlubić z czego innego, jak tylko z krzyża Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzięki któremu świat stał się ukrzyżowany dla mnie, a ja dla świata. Ga 6:14

Bałkański przepis na dobry film - Balcancan!

2010-08-03T20:18:00.005+02:00

Koneserów i wielbicieli kina bałkańskiego u nas ci nie brakuje i nie powinno to wcale dziwić. Niesamowity czarny humor, romantyczna melancholia oraz nie rzadko porządna dawka dobrej skocznej muzyki to stałe elementy filmów z regionu Bałkanów. Filmy serbskie, chorwackie czy bułgarskie są jako-tako znane i cieszą się nieustanną popularnością, ale dotychczas nie miałem okazji oglądać filmu macedońskiego. Sama nazwa Macedonia u większości moich przyjaciół z "kocioła" budzi skrajne emocje, dla jednego to profanacja niemalże świętej heleńskiej Macedonii, dla innych po prostu zachodnia Bułgaria. Cóż... zostawmy te spory a przejdźmy do jednego z lepszych filmów jakie ostatnio widziałem - Balcancan.

Kiedy pierwszy raz zobaczyłem nazwę przeczytałem ją jako Balkandżan, myśląc że jest to pewne odwołanie się do tureckiego wspomnienia z czasów osmańskich, ale byłem w błędzie. Balkankan to obraz wpisujący się w bardzo specyficzne pojęcie bałkańskiego humoru, nie jest to ani komedia sensu stricte, ani dramat - trywialnie można by rzecz przerysowana południowo-słowiańska choć nie tylko rzeczywistość.

W obrazie Darko Mitrevskiego absurd goni absurd aby w końcu postawić widza przed prawdziwą wizją bałkańskiej tragedii - wojną i całkowitą inflacją wartości ludzkiego życia. Włosko-macedoński film w sposób mistrzowski opowiada o mentalności bałkańskich narodów, razem z głównym bohaterem Trentofilem w poszukiwaniu dywanu w który zawinięte były zwłoki jego teściowy przemierzamy kolejno, Bułgarię, Serbię, Czarnogórę, Bośnię aby dotrzeć do Kosowa i na samym końcu filmu rodzinnej Macedonii.

Bułgaria pokazana jest jako kraj niekończących się formalności, "uverenie" na wszystko, Serbia to z kolei ojczyzna zbrodniarzy ukrywających się przed Hagą a w między czasie robiących intratne biznesy. Czarnogóra to w Balcancanie kraj ludzi interesu, którzy w swojej ofercie mają wszystko od marihuany po tabletki lsd, Bośnia ukazana jest z perspektywy katolicko-muzułmańskich relacji, gdzie z imieniem Boga na ustach strzela zabija się ludzi w imię dziwnie pojętego honoru. W końcu Kosowo, miejsce robienia najczarniejszych interesów w tym fabryki ludzkich organów, w których "hoduje się" dzieci aby móc później oferować ich narządy na "rynku" zachodnim.
A Macedończycy? W osobie naszego bohatera ukazani są jako tchórze uciekający przed wojną, troszkę bez wyrazu ale w imię zasad gotowi do zaryzykowania życia... pozostał jeszcze Santino Genovese ale to już sami zobaczycie :)

Film pełen jest zabawnych dialogów i scen które bez znajomości Bałkanów mogą wydać się niezrozumiałe, jak ta kiedy strzelającemu Bośniakowi żona podaje kawę w dżezwie. Gdyby nie włoskie dialogi mógłbym polecić obejrzenie bez napisów. Niestety nie wiem czy są polskie napisy, film oglądałem z napisami chorwackimi i jedynie w fragmentach po włosku i albańsku były potrzebne.

Dla czytelników bloga film Balcancan do ściągnięcia z mojego chomika . 10 pierwszych osób może ściągnąć film bez limitu. Hasło do folderu "bałkany"

Prawosławie pozytywnie o Niepokalanym Poczęciu

2010-07-18T13:32:00.008+02:00

Już od długiego czasu nosiłem się z zamiarem napisania o pozytywnym ujęciu nauki o Niepokalanym Poczęciu u świętych Ojców i doktorów prawosławia. Tak bywa, że odkładając coś na później często już do tego nie wracamy. Zatem bazując na swoim wpisie na jednym z forum katolickich oto bardzo lapidarne przybliżenie nauczania niektórych prawosławnych teologów na temat Niepokalanego Poczęcia.

Nie da się ukryć że problem z absorpcją katolickiego dogmatu o Niepokalany Poczęciu związany jest z różną koncepcją nauki o grzechu pierworodnym w prawosławiu i katolicyzmie. Bazujący na augustiańskim zrozumieniu peccatum originale teologia katolicka poczęła rozumieć dziedzictwo adamowe w kategoriach jednostkowej winy każdego człowieka. Jest to pozostałość po mylnym tłumaczeniu fragmentu Listu św Pawła do Rzymian 5, 12, w którym apostoł mówiąc o Adamie, pisze: „Dlatego też jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć, i w ten sposób śmierć przeszła na wszystkich ludzi, ponieważ wszyscy zgrzeszyli". Wyjaśnienie konsekwencji tej pomyłki daje prawosławny teolog John Meyendorff w swojej "Teologii bizantyjskiej":

"Z fragmentem tym łączy się wielki spór o jego przekład. Cztery ostatnie greckie słowa przełożono na łacinę jako „in quo omnes peccaverunt" („w którym [tj. w Adamie] wszyscy ludzie zgrzeszyli") i tym przekładem posługiwano się na Zachodzie, aby usprawiedliwić doktrynę winy odziedziczonej po Adamie i rozciągającej się na jego potomków. Ale oryginał grecki, czytany oczywiście przez bizantyjczyków, nie dawał podstaw do takiego rozumienia. Formę eph'ho — ściągnięcie z epi i zaimka względnego ho — można przełożyć jako „ponieważ". I takie też znaczenie przyjmuje większość nowoczesnych uczonych wszelkich wyznań. W takim tłumaczeniu myśl Pawła oznacza, że śmierć, która była „zapłatą za grzech" (Rz 6, 23), jaką otrzymał Adam, jest również karą zastosowaną wobec tych, którzy grzeszą tak jak on. Nadaje to kosmiczne znaczenie grzechowi Adama, ale nie stwierdza, że jego potomkowie są „winni" tak jak on, jeżeli nie zgrzeszą tak, jak on zgrzeszył" s. 186-187

Prawosławie z polemikach z katolicyzmem na temat grzechu pierworodnego usilnie próbuje ukazać łacińską naukę w kategorii winy i odpowiedzialności. Niemniej należy jasno podkreślić, iż często myli się na wschodzie skrajny augustianizm reformacyjnych wspólnot kościelnych z augustianizm mającym swoje zasłużone miejsce w teologii katolickiej. Kościół katolicki nie naucza wbrew temu co sugierują współczesni teolodzy prawosławni że wszyscy ludzie dziedziczą winę grzechu Adama, lecz że dziedziczą konsekwencję jego czynu:

"Adam i Ewa przekazali swojemu potomstwu naturę ludzką zranioną przez ich pierwszy grzech, a wiec pozbawioną pierwotnej świętości i sprawiedliwości. To pozbawienie jest nazywane "grzechem pierworodnym" (KKK 417)

Dalej w Katechizmie czytamy w jakim sensie grzech pierworodny jest grzechem:

"Dlatego grzech pierworodny jest nazywany "grzechem" w sposób analogiczny; jest grzechem "zaciągniętym", a nie "popełnionym", jest stanem, a nie aktem." (KKK 404)

W tym samym kanonie czytamy ponadto:

Cały rodzaj ludzki jest w Adamie sicut unum corpus unius hominis - "jak jedno ciało jednego człowieka" . Przez tę "jedność rodzaju ludzkiego" wszyscy ludzie są uwikłani w grzech Adama, jak wszyscy są objęci sprawiedliwością Chrystusa. Przekazywanie grzechu pierworodnego jest jednak tajemnicą, której nie możemy w pełni zrozumieć. Wiemy z Objawienia, że Adam otrzymał świętość i sprawiedliwość pierwotną nie dla siebie samego, ale dla całej natury ludzkiej; ulegając kusicielowi, Adam i Ewa popełnili grzech osobisty, ale ten grzech dotyka natury ludzkiej, którą będą przekazywać w stanie upadku

Z takim rozumieniem zdaje się korespondować to co o grzechu pierworodnym w swoim dziele poświęconym teologii prawosławnej pisze Meyendorff:

Według Cyryla z Aleksandrii ludzkość po grzechu Adama „zapadła na chorobę zepsucia".Przeciwnicy Cyryla, teologowie ze szkoły w Antiochii, zgadzali się z nim co do skutków grzechu Adama. Zdaniem Teodora z Mopsuestii, „stając się śmiertelnymi, zyskaliśmy większą skłonność do grzechu (...) Maksym Wyznawca, kiedy mówi o skutkach grzechu Adama, to przede wszystkim utożsamia je z podporządkowaniem umysłu ciału i w prokreacji seksualnej znajduje najbardziej oczywisty wyraz pogodzenia się człowieka z jego zwierzęcymi instynktami; jednakże, jak widzieliśmy, dla Maksyma grzech pozostaje aktem osobowym, a wina dziedziczna — nie-możliwością." Jego zdaniem, podobnie jak zdaniem innych, „fałszywy wybór dokonany przez Adama przyniósł ze sobą namiętność, zepsucie i śmiertelność", ale nie dziedziczną winę. s. 188-189

Nie da się ukryć, że tak ukazane katolickie i prawosławne rozumienie grzechu pierworodnego zdają się mniej antagonizować a łączyć w przekonaniu iż grzech pierworodny to przede wszystkim choroba natury, która nieuchronnie prowadzi do grzechu osobistegoo. Z takiego planu, możemy zupełnie inaczej spojrzeć na prawosławną interpretację nauki o Niepokalanym Poczęciu.

Uznawany za obrońcę ortodoksji i święty w Kościele prawosławnym Patriarcha Focjusz w swojej homilii na Zwiastowanie powiedział że Maryja została uświęcona ek Brefos Nie jest łatwo przetłumaczyć ten termin. Główne znaczenie słowa brefos to dziecko w stanie embrionalny. Ek znaczy początek, stan początkowy - "z" . Zdanie to zatem zdaje się znaczy nie to że Maryja została uświęcona w stanie embrionalnym, ale raczej że już od początku jej istnienia w łonie matki jako embrion została uświęcona. Można w ten sposób zrozumieć to jako naukę iż Maryja została uświęcona,oczyszczona w chwili poczęcia.

Współczesny oponent Focjusza mnich Theognostes, napisał w homilii na święto Zaśnięcia Bogurodzicy, że Maryja została poczęta przez "uświęcające działanie", en arche - na początku. Możemy pokusić się o stwierdzenie, że greckie en arche odnosi się do łacińskiego terminu in primo instanti.
Porównajmy to z łacińskim tekstem encykliki o Niepokalanym Poczęciu Piusa XII

doctrinam, quae tenet Beatissimam Virginem Mariam in primo instanti suae conceptionis fuisse singulari omnipotentis Dei gratia et privilegio, intuitu meritorum Christi Iesu Salvatoris humani generis, ab olnni originalis culpae labe praeservatam immunem, esse a Deo revelatam, atque idcirco ab omnìbus fidelibus firmiter constanterque credendam

po polsku:

że została objawiona przez Boga, a zatem podana do wierzenia, i przez wszystkich wiernych przyjęta z silną i stałą wiarą nauka, która twierdzi, że Błogosławiona Dziewica Maryja, od pierwszej chwili swego poczęcia, przez specjalną laskę i przywilej Boga Wszechmogącego, na skutek przewidzianych zasług Jezusa Chrystusa, Zbawiciela rodzaju ludzkiego, została zachowana od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego

Prześledźmy inne świadectwa:

Święty Eutymes patriarcha Konstantynopola (Xw), , w trakcie homilii o poczęciu św Anny (to swoista forma ukazania poczęcia przez Anne i Joahima samej Najświętszej Bogurodzicy), powiedział że właśnie tego dnia, Ojciec umodelował namiot (tabernakulum - Maryja) dla swojego Syna, i owo tabernakulum zostało całkowicie uświęcona (καθαγιαζει). Jest to kolejne świadectwo, które możemy zestawić z zachodnią nauką o uświęceniu Bogurodzicy in primo instanti conceptionis

Jeden z największym prawosławnych teologów dobry średniowiecza św. Grzegorz Palamas również w swojej mariologii pozostawił treści które możemy zrozumieć jako akceptacja nauki o Niepokalanym Poczęciu. Arcybiskup soluński i doktor praktyki hezychastycznej, w 65 homiliach poświęconych Bogurodzicy rozwinął całą teorię o początkach jej uświecenia. Prawdą jest że Palamas nie użył nigdy terminu "Niepokalane poczęcie", ale ponieważ wierzył że została uświęcona na długo przed jej poczęciem [przed (sic!) primus instans conceptionis)] oraz także stał razem z katolickimi teologami na stanowisku i to kategorycznym, że Maryja nigdy nawet przez moment nie znalazła się w cieniu oddziaływania grzechu pierworodnego. Palamas nakreślił naukę iż Bóg sukcesywnie oczyszczał przodków Maryi jeden po drugim tak też na końcu (εἰς τέλος) Maryja była wstanie rosnąć z całkowicie oczyszczonych korzeniu, podobnie jak nieskazitelna łodyga.

Jednym z teologów który najpełniej przyjmował zachodnią naukę o Niepokalanym Poczęciu był XV wieczny teolog Jerzy Scholarios (zm. ok. 1472 r.). Oto jak pisuje poczęcie Bogurodzicy

„Łaska Boża uwolniła Ją całą — pisze Jerzy — tak, jakby była dziewiczo poczęta (...) Stąd ponieważ była całkowicie wolna od odziedziczonej po przodkach winy i kary — co było przywilejem, jaki otrzymała jedynie Ona spośród całego rodzaju ludzkiego — dusza Jej jest całkowicie niedostępna chmurom [nieczystych] myśli, Ona sama zaś stała się, w ciele i w duszy, boskim sanktuarium".

Wieki XVII i XVIII często są w prawosławiu określane jako "niewola babilońska" lub "łacińska niewola" z związane jest to z ogromnym wpływem post-trydenckiej teologii łacińskiej na prawosławie - głównie ruskie. Czynnikiem transmitującym zachodnie tendencje teologiczne była w owym czasie Rzeczypospolita a narzędziem jezuickie kolegia kształcące najwybitniejszych teologów prawosławnych jak m.in świętego w prawosławiu Piotra Mohyłę czy Dymitra z Rostowa.

Negatywny stosunek do tego okresu rozwoju teologii chrześcijaństwa wschodniego jest owocem antyłacińskich nastrojów rodzących się w XIX wieku i trwających po dziś. Ciekawy tekst rozprawiający się z takim negatywnym poglądem na prawosławne dziedzictwo XVII-XVIII wieczne zaprezentował w swoim tekście "The Patristic Heritage and Modernity" były biskup Wiednia a obecnie przewodniczący Wydziału Zewnętrznych Kontaktów Kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego abp Hilarion.

I shall state once again my belief that the universal Orthodox tradition is wider than Byzantinism, that not all that lies outside is either heresy or spiritual delusion. Otherwise not only Western mystics should be declared to have fallen in spiritual delusion, but also Dimitri of Rostov, Tikhon of Zadonsk and many other pious Russian ascetics of the period of the “Western captivity” (that is, the 17th and 18th centuries) when access to the works of the Eastern Fathers was extremely difficult.

tłumaczenie:

Kolejny raz powinienem potwierdzić moją wiarę że powszechna prawosławna tradycja jest szersza niż bizantynizm, i nie wszystko co znajduje się na zewnątrz jest czy to herezją czy duchowym złudzeniem. W innym razie nie tylko zachodni mistycyzm winien być postrzegany jako upadła duchowość, ale także Dymitr z Rostowa, Tichon z Zadońska i wielu innych pobożnych ruskich ascetów okresu 'zachodniej niewoli' (to jest XVII i XVIIIwiek) kiedy to zdobycie praw Wschodnich Ojców było wyjątkowo trudne.

Warto pokreślić, że Dymitr z Rostowa, ale i wielu mu współczesnych nie miało najmniejszych oporów z uznaniem nauki o Niepokalanym Poczęciu. Sam święty z Rostowa należał to organizowanego na wzór katolicki bractwa Niepokalanej Dziewicy założonego w Połocku w 1651 roku. Można by wspomnieć również i o Symeonie Połockim ale tu są wątpliwości czy to nie był unita ale i tak Wielki Synod Moskiewski zaaprobował jego dzieła.

Na koniec rodzi się pytanie, czy możliwe jest wspólne uzgodnienie nauki o Niepokalanym Poczęciu i przyjęcie jej w całym Kościele prawosławnym? Odpowiedź na to pytanie leży jedynie w gestii Ducha Świętego, pierwszym krokiem byłoby wspólne zdefiniowanie nauki o grzechu pierworodnym.

Poljska u mome srcu...

2010-07-01T16:51:00.007+02:00

Jeden z najpopularniejszych zespołów rokowych lat 80tych w byłej Jugosławii - chorwacki band Azra i przebój zadedykowany Solidarności i wydarzeniom z Sierpnia 80. Obok teksu chorwackiego polskie tłumaczenie, które w niektórych momentach jest odbiega od oryginału ze względu na niezrozumiałość literalnego przekładu.

Gdanjsk osamdesete (Gdańsk lata osiemdziesiąte)
kada je jesen rekla ne (kiedy jesień powiedziała nie)
Gdanjsk osamdesete (Gdańsk lata osiemdziesiąte)
držali smo palceve (trzymaliśmy kciuki)
rudari (górnicy)
studenti (studenci)
brodogradilište (stoczniowcy)
svi mi (wszyscy my)
Gdanjsk osamdesete (Gdańsk lata osiemdziesiąte)
uzavrele tvornice (zawrzały fabryki)
dva puta se ne šalju (dwa razy się nie wysyła)
tenkovi na radnike (czołgów na robotników)
nisu se usudili (nie ośmielili się)
pobijedili smo (zwyciężyliśmy)
svi mi (wszyscy my)
Poljska (Polska)
u mome srcu mazurka (w moim sercu mazurek)
Poljska (Polska)
nije nikad dala Quislinga (nigdy nie wydała Quislinga*)
svaki dan poloneza (każdego dnia Polonez)
zvoni na mojim vratima (dzwoni u moich drzwi)
Poljski jantar (Polski bursztyn)
narukvice (branzoletki)
volodjine čuke (zegarki ze wschodu)
Šiber u pola cijene (szyber dach za pół ceny)
Papa Wojtyla (Papież Wojtyła)
i ja
Gdanjsk osamdesete (Gdańsk lata osiemdziesiąte)
redovi za novine (kolejki po gazety)
nezavisni sindikati (niezależne związki zawodowe)
komiteti zaštite (komitety ochrony)
Gdanjsk osamdesete (Gdańsk lata osiemdziesiąte)
uzavrele tvornice (zawrzały fabryki)
dva puta se ne šalju (dwa razy się nie wysyła)
tenkovi na radnike (czołgów na robotników)
tenkovi na nas (czołgi na nas)

* w sensie zdrajcy, kolaboranta

tłumaczenie χριστιανος

Test

2010-06-24T23:03:00.006+02:00

Ostatnimi czasy na jednym z forum o zabarwieniu tradycjonalistycznym mogłem usłyszeć zatroskane o moje zbawienie pytania "czy aby na pewno jesteś jeszcze katolikiem?". Niżej umieszczony wynik testu uspokaja moje stargane lękiem przed wiecznym ogniem sumienie :)

Orthodoxus Catholicus sum!

What Kind of Catholic Are You? Your Result: Orthodox You follow the teachings of the Pope and the Magisterium. You prefer a liturgy that is reverent and beautiful, not tacky and "inclusive." You realize that humble piety is the best approach to God, and practice this in your daily life. Incense, gold, exquisite vestments, massive candles, and cloistered nuns are your cup of tea.
Normal
Schismatic
What Kind of Catholic Are You? Quiz Created on GoToQuiz

Erazmus...

2010-06-23T11:10:00.006+02:00

Wszystko co dobre szybko się kończy, stare powiedzenie kolejny raz okazało się w całej rozciągłości prawdziwe. W ubiegły czwartek zakończyła się jedna z ciekawszych przygód jakie los pozwolił mi przeżyć, po blisko 5 miesiącach spędzonych w Bułgarii wróciłem do domu. Nie jest możliwe opisanie połowy tego wszystkiego czym chciałbym się się z Wami podzielić, tym niemniej oto bardzo streszczona relacja z odbytej wymiany studenckiej.

Jeszcze będąc w Belgradzie, na jesieni otrzymałem z uczelni maila że możliwy jest kurs językowy przygotowujący do studiów w Bułgarii, jakby na to nie patrzeć, jest to kolejna darmowa okazja aby nauczyć się czegoś nowego. Nie było zatem wątpliwości że planowany wyjazd do Bułgarii w połowie lutego przesunie się na początek stycznia. Mimo problemów na uczelni w związku z przeciągniętymi studiami w Serbii udało się wszystko uporządkować i 10 stycznia wylądowałem na lotnisku w Sofii. Małe problemy z odnalezieniem Departamentu za językowo nauczanie Sofijskiego Uniwersytetu "Świętego Klimenta Ohrydzkiego" ale na szczęście wszystko zakończyło się sukcesem. Okazało się, że na intensywny kurs języka bułgarskiego zapisało się około 15 osób w tym także jeszcze jeden Polak - Rober, co ciekawe studiuje on w Finlandii. Oprócz nas byli jeszcze Belgowie, Holenderka, Francuzi, jedna Hiszpanka, Włoszka, Węgierka, Fin oraz Grek.

"Corridor party"w akademiku w Sofii

Towarzystwo okazało się wyjątkowo sympatyczne i jak się później okazało przeszło 3 tygodnie wspólnej nauki minęło w wyjątkowo przyjaznej atmosferze. Początkowo sądziłem, że zostanę zakwalifikowany do grupy początkowej, jednakże z uwagi na znajomość serbskiego i fakt bycia Słowianinem od razu rozpocząłem naukę języka w grupie średnio-zaawansowanej. Kolejny raz można powiedzieć, że los okazał się szczęśliwy gdyż w grupie tej było jedynie 3 osoby i nauka była dużo bardziej efektywna niż w grupie początkującej w której "męczyło się" dwunastu studentów.

Wieczorne pogadanki podczas jednej ze wspólnych wycieczek do Płowdiwu

Zajęcia rozpoczynały się o 8 rano i z jedną przerwą na śniadanie około 10.30 trwały blisko do 14. Od pierwszych zajęć lekcje prowadzone były jedynie po bułgarsku, w żadnych przypadkach pojawiał się angielski w celu wytłumaczenia jakiegoś nieznanego słówka, efekty zatem pojawiły się błyskawicznie. Nie samą nauką żyje człowiek, zatem organizowane były dla "erazmusów" wycieczki po Bułgarii, oraz okolicznych monasterów. Wieczorami z kolei organizowaliśmy tak zwane "corridor parties" na które często przychodzili mieszkający kilka pięter wyżej Turcy.
Pobyt w Sofii był także okazją do nauki narodowych bułgarskich tańców, wielogodzinne próby pozwoliły nad na niemal profesjonalne :) wykonanie bułgarskich ludowych "szlagierów".

Trzy tygodnie minęły błyskawicznie, oprócz znajomości języka każdy z nas zdobył coś więcej - przyjaciół. Po zakończonym kursie wróciłem na dwa tygodnie do Polski, aby pod koniec lutego rozpocząć kolejną jak się miało okazać niesamowitą przygodę - studia na wydziale teologii prawosławnej w Velikotarnovskim uniwersytecie "Św.św. Cyryla i Metodego".

Velikotarnovski Uniwersytet Św.św. Cyryla i Metodego

Cygańsko-turecka "wioska" u podnóża Uniwersytetu

Jedyny meczet w Veliko Tarnovie

Okazało się że jestem pierwszą osobą, która zdecydowała się przyjechać na wymianę aby studiować prawosławną teologię, tak jak przewidywałem wykłady prowadzone były jedynie po bułgarsku. W akademiku dość szybko udało się zintegrować w przybyłymi do Veliko Tarnova "erazmusami"i tym razem większość studentów pochodziła w Polski, byli to w całości studenci filologii słowiańskiej z Lublina, Łodzi i Torunia. Oprócz frontu polskiego, były także trzy Słowaczki, dwie Litwinki, i jedna Greczynka. Życie w akademiku, gdzie nie było podziału na studentów z wymiany i Bułgarami okazało się wyjątkowo ciekawe, lecz bardzo utrudniające naukę. Pierwsze nowe słowo jakie poznałem w dzień zakwaterowania w "obsteżitieto" było "купон" (kupon) czyli impreza. Można powiedzieć, że pobyt w Veliko Tarnovie znalazł się w dużej części w cierniu tego słówka.

Mój pokój w akademiku, dzielony ze Stanimirem i Mariuszem

Same około 70tys. miasteczko okazało się czarującym i magicznym miejscem. Malownicze wzgórza, które przecinała niewielka rzeczka Jantra, dziesiątki kawiarenek gdzie można dostać czarne i mocne expresso za równowartość 1.5zł. Najbardziej ucieszył mnie fakt iż w mieście jest katolicka parafia i malutki położony u stup wzgórza XIX wieczny kościółek. Niespodzianką był fakt, że proboszcz parafii mimo że Bułgar zna język polski. Niedzielne msze gromadziły około 20 osób z czego większość to były mieszkające w Tarnovie Polki oraz garstka okolicznych Bułgarów. Mszę velikotarnovskiej parafii celebruje się codziennie o 17 oraz w niedziele o 11 oraz 15.

Wspólne oglądanie meczu Polska - Bułgaria, ku rozpaczy kolegów Bułgarów Polacy byli górą! 2:0 dla nas!

Kolejnym miłym doświadczeniem były same zajęcia, oraz kontakt z p. Marią Karapenczewą, odpowiedzialną za "erazmusów". Można powiedzieć, że całą odpowiedzialność za sprawy formalne przejęła strona bułgarska, tak że nam przyjezdnym pozostało tylko uczęszczanie na zajęcia i poznawanie miasta. Z uwagi na zainteresowania z kilkunastu przedmiotów wybrałem: patrologię, chrześcijańską etyką, chrześcijańską sztukę, wstęp do liturgiki, liturgikę oraz na wydziale sławistycznym język serbski. Oczywiście tam gdzie w tytule jest termin chrześcijańska można by bez większych obaw o błąd wstawić - prawosławna. Przed wykładami obawiałem się że zajęcia mogą być nudne lub niezrozumiałe, w rzeczywistości każde wykłady były niesamowitą przygodą intelektualną, a i nie miałem większych trudności ze zrozumieniem istoty przekazu. Głównymi tematami lekcji była szuka ikonograficzna, architektura cerkiewna, znaczenie i struktura liturgii wschodniej, sakramentologia prawosławna, etyka prawosławna, przebóstwienie i teologia hezychazmu.

Widok na wzgórze Carewec, po prawej mała wieża zwana "wierzą Baldwina I" gdyż po zwycięstwie Kalo Jan uwięził tam cesarza Cesarstwa Łacińskiego

Veliko Tarnovo zimą

A tu już wiosna

Bułgaria to jeden z najmocniej zlaicyzowanych państw w Europie, indyferencja religijna, zanik religijności dał się odczuć także na wydziale teologicznym. Koledzy z którymi miałem zajęcia nie wykazywali się większą ambicją w studiowaniu i sami deklarowali że są tu gdzie są z racji na to że coś studiować trzeba. Przez ten cały okres studiów spotkałem kilka osób deklarujących się jako wierzący ale ich postawa i styl życia był daleki od zasad chrześcijaństwa.

Kościół rzyskokatolicki w VT

Dużą pomoc okazała mi przydzielona na uczelni mentorka - Sylwia. Dzięki wieczornym wyjściom na kawę miałem doskonałą okazję do ćwiczenia języka i przy okazji mogłem dowiedzieć się więcej o mentalności Bułgarów. Młode Bułgarki oprócz zabawy w klubach w których gra się "czalgę" (bułgarska wersja discopolo) najwięcej czasu poświęcają na umodelowanie włosów, makijaż oraz szukaniu "nadzianych facetów" którzy będą w stanie zapewnić im dostatne życie. Nie chcąc wpaść w pułapkę generalizacji mogę jednak stwierdzić, że miłość w rozumieniu poświęcenia i oddania nie jest uczuciem które charakteryzuje większą część kobiet w tej części Europy.

Niedziela Palmowa - po lewo Sylwia - jest prawosławna ale to nie przeszkadza w pomaganiu w czytaniu opisu Męki Pańskiej, celebruje ksiądz proboszcz.

Z czasem w niedzielnych mszach towarzyszyła mi moja mentorka, którą zapraszałem na liturgię do Kościoła katolickiego wiedząc, że jej stosunek do cerkwi prawosławnej jest dość negatywny. Atmosfera panująca w kościele, bardzo dobre przygotowanie pastoralne proboszcza i osobiste zaangażowanie w budowanie wspólnoty był czymś nowym dla wychowanej w sztywnej atmosferze prawosławia Sylwii. Bardzo ucieszyła mnie wiadomość że po moim wyjeździe z Velik Tarnova Sylwia nadal uczęszcza na mszę. Mam nadzieje, że powróci do życia sakramentalnego, a jeśli Bóg pokieruje ją w stronę katolicyzmu na stałe będę się również bardzo cieszył.

Katedralna cerkiew pw. Poczęcia Najśwętszej Bogurodzicy

Bułgaria w przekonaniu wielu jawi się jako kraj prawosławny, ale oprócz często pięknych i bogatych architektonicznie cerkwi jest to kraj ludzi którzy są daleko od Boga i Kościoła. Nie chodzi tu o prozelityzm, ale o odnowienie w społeczeństwie prawdziwej, żywej wiary która przywróci wspólnotę. Dzięki podarowanej przez ks. proboszcza książki o początkach i przyczynach XIX wiecznej unii kościelnej bułgarskiej cerkwi z Rzymem mogłem lepiej zrozumieć przyczyny takiego stanu rzeczy. Ciekawe były także refleksję jednego z wykładowców z jakim miałem zajęcia - archimandrytą Aksentim, który to wprost nazwał prawosławnych księży w Bułgarii mianem szamanów, który odprawiają magiczne ceremonie niczego z nich nie rozumiejąc.

Ostatnie trzy tygodnie pobytu w Bułgarii spędziłem nad morzem w Rawdzie, w której mogłem w oderwaniu od akademickiego zgiełku napisać wymagane na zaliczenie eseje. Jedną z prac było przetłumaczenie stałych części i omówienie ... mszy trydenckiej :) Dzięki pobytowi w okolicach Burgas mogłem odwiedzić znajomą parafię greckokatolicką w Burgas w którym to pracują polscy zakonnicy (tak w parafii łacińskiej jaki greckiej).

Wszystko co dobre szybko się kończy... ale pozostają wspomnienia, do których można raz po raz wracać. Jeśli ktoś czytając te bardzo lakoniczne wspomnienia myśli o wymianie erazmus mogę powiedzieć tylko jedno - naprawdę nie ma się czego bać!

Kościół - nowe życie w Chrystusie

2010-05-22T16:26:00.004+02:00

Wszystko badajcie, a co szlachetne - zachowujcie! (1 Tes 5:21) tak św. Paweł radzi odbiorcom swojego listu, także nam dziś. Niezrozumiałe są dla mnie argumenty niektórych środowisk katolickich, że lektura nie-katolickich podręczników, książek czy to z teologii czy filozofii jest szkodliwa i ociera się lub jest grzechem. Nie wszystko co jest poza widzialnymi granicami Kościoła jest złe i szkodliwe, co więcej - pamiętając o radzie św. Pawła możemy korzystać i ubogacać się myślą tych chrześcijan którzy pozostają poza granicami Kościoła katolickiego. Nie ukrywam że pisząc to mam na myśli głównie tradycję prawosławną i całe bogactwo które dziś możemy odnaleźć u "wschodnich braci". Dziś zaprasza do lektury krótkiego fragmentu z książki "Liturgia i życie" (Литургия и живот) autorstwa jednego z najwybitniejszych prawosławnych teologów XX wieku Aleksandra Szmemana.

Chrześcijaństwo nie jest ani filozofią, ani moralności, ni to rytuałem, a darem nowego życia w Chrystusie, a tym nowym życiem jest Kościół. W nim „teraz jako ci, którzy miłosierdzia doznali“ (1Pt.2: 10), stanowimy nowy naród pod opieką Boga. Kiedy przynosimy przed Boga duchowe dziękczynienie i ofiarowanie, kontynuujemy Jego dzieło w świecie, jesteśmy świadkami zbawienia i wzrastamy w poznaniu prawdy i łaski. Stąd wyjątkowe miejsce liturgii w życiu Kościoła.

Sprawowanie liturgii nie jest jednym z "aspektów" Kościoła, ale wyraża samą jego istotę, jego oddychanie, puls, nieustanne samo-ujawnianie. Przez sakramenty, w szczególności poprzez Świętą Ewangelię, Kościół, zgodnie ze słowami jednego teologa, zawsze „staje się tym, czym jest", czyli Ciałem Chrystusa, nową jednością ludzi w Nim samym . "Liturgia" znaczy przede wszystkim zebranie wiernych a "Kościół" oznacza właśnie "Zgromadzenie", "gdzie dwóch lub trzech się zbiorze ..." W tym zebraniu i dzięki niemu, "mimo że liczni" jesteśmy "jednym ciałem" ( 1 Kor. 12:12).

Dzięki Liturgii wchodzimy w komunię ze Słowem Bożym, aby poznać Jego wolę , wspominamy śmierć i zmartwychwstania Chrystusa i otrzymujemy dary Ducha Świętego, niezbędne do chrześcijańskiego życia w tym świecie. Słusznie można powiedzieć, że przez swoją Liturgię Kościół, staje się "jednością wiary i miłości", zgodnie ze słowami św. Ignacego z Antiochii.

Sakramenty Chrztu i Bierzmowania wprowadzają nas w życie Kościoła. Chrzest jest naszym narodzeniem do nowego życia, a Bierzmowanie uświęca nas do służby Bożej wraz ze wszystkimi innymi członkami Kościoła. W sakramencie świętej Eucharystii odnawiamy dar jedności poprzez oferowanie jednej ofiary i komunii w jednym Chlebem i jednym Kielichu.

W codziennym, tygodniowym i rocznym okresie liturgicznym Kościół wypełnia czas poprzez pamięć o Chrystusie. Jego obecność i błogosławieństwo Ducha Świętego przenika ludzką wspólnotę („parafia" staje się Kościołem, tzn. nową wspólnotą, poznającą i obcującą z Bogiem.

Протопрезбитер Александър Шмеман "Литургия и живот", str. 15-16
z bułgarskiego tłumaczył Χριστιανος

O kapłanach

2010-05-14T22:10:00.005+02:00

Szum wokół afer "pedofilskich" w Kościele ciągle wybucha medialnym rozgłosem, na niezliczonych forach dyskutuje się na temat moralnej kondycji kleru oraz feruje się sądy mające wytłumaczyć obecny stan. Nie ulega wątpliwości że rozluźnione normy obyczajowe, rewolucja seksualna mające swoje apogeum na przełomie lat 50 i 60 owocują skandalami w Kościele do dziś. W pośród licznych grzechów Chrystus ostrzega swoich uczniów przed zgorszeniem wobec dzieci:

Lecz kto by się stał powodem grzechu dla jednego z tych małych, którzy wierzą we Mnie, temu byłoby lepiej kamień młyński zawiesić u szyi i utopić go w głębi morza. Mt 18:6

Nie chcę powielać truizmów że pedofilia to obrzydliwe przestępstwo i winno być bez żadnych taryf ulgowych ścigane... to wszyscy doskonale wiemy. Chciałbym raczej podzielić się smutną refleksją nad dewaluacją znaczenia kapłana w życiu parafii, społeczności - czy mówiąc szerzej Kościoła.

Naturalną rzeczą jest, że przykład proboszcza, wikarego może mieć budujące jak i destruktywne wpływy na wiarę i pobożność "ludu Bożego". Niestety zastanawia i przeraża łatwość z jaką poszczególni członkowie Kościoła przewartościowują swój stosunek do wiary i Kościoła kierując się świadectwem lokalnego duszpasterza.

W jednym ze swoich kazań św. Bazyli Wielki opisuje historię jednego księdza, który kiedyś w przeszłości dopuścił się morderstwa. Kiedy św. Bazyli widział tegoż kapłana dostrzegał na jego plecach człowieka, który symbolizował przestępstwo jakiego dopuścił się ów kapłan. Ciężar minionego grzechu towarzyszył kapłanowi w każdym miejscu i każdym czasie... prócz, i tu rozpoczyna święty Ojciec Kościoła najciekawszą część swojej opowieści. Ciężar dokonanego przestępstwa znika kiedy kapłan stojąc przed Ołtarzem Bożym, prosi Pana aby stać się dostojnym uczestnictwa w największej Tajemnicy - Eucharystii. W czasie kiedy duchowny staje się celebrującym Boską liturgię przestaje być grzesznikiem, a Duch Święty oczyszcza go sprawiając że pełni swoją posługę "in persona Christi".

Kapłani powołani są aby sprawować najświętsze Tajemnicę abyśmy mogli wzrastać w wierze i zmierzać ku wiecznemu zbawieniu, ich moralne błędy, życie osobiste jest ważne gdyż są owocem ich wiary, ale nie jest to przedmiotem wiary Kościoła.

Jeden mnich żyjący na pustyni zapytał raz człowieka wypowiadającego nieprzebrane słowa krytyki w stosunku do duchownych czy gdyby był spragniony, cierpiał w powodu braku wody i ktoś przyszedł do niego z najpiękniejszym złotym naczyniu, wyłożonym perłami a w nim najczystszą wodą wahałby się z uwagi na nieczyste ręce, poszarpany strój tego który oferuje mu ów napój?

Żywot nasz podobny jest to wędrowca przemierzającego swoje życie jednocześnie, odczuwając palące pragnienie. Pragnienie to zaspokajają boże sakramenty, a sługami którzy je nam oferują są księża. Wiara dojrzała, przemyślana wie kto tu jest najważniejszy i smucąc się kondycją duchowieństwa nie zraża się do ciągłego i trwałego bycia świadkiem Chrystusa w Jego Jednym Świętym i Katolickim Kościele.

Koniec i Bogu Sława

МНОГАЈА ЉЕТА

2010-04-16T18:49:00.002+02:00

Bożego błogosławieństwa, asysty Ducha Świętego i zdrowia! Ojcze Święty w dniu pamiątki 83 urodzin MNOHAJA LITA :)

l

W Jantra Dnes o śmierci prezydenta

2010-04-14T20:14:00.005+02:00

W dzisiejszym wydaniu lokalnego dziennika "Янтра днес" ukazującego się w Velikim Tarnovie została umieszczona krótka rozmowa ze mną na temat ostatniej tragedii pod Smoleńskiej. Niestety tekst jest po bułgarsku, ale od czego mamy google translator :)

“Това е вторият случай на загинал полски президент”

Марчин Яжемски е студент по политология във Факултета по обществени науки във Варшавския университет “Кардинал Стефан Вишински”. Ректорът на полското висше училище свещеник проф. Румянек е сред загиналите край Смоленск. В негова памет преподаватели и студенти са отслужили възпоменателна литургия. Марчин не е бил там, тъй като този семестър той е избрал да следва във ВТУ по програмата за студентски обмен “Еразъм”. Той изучава специалност “Теология”.

- Марчин, може ли да сравняваме масовото убийство в Катин от преди 70 г. и катастрофата от 10 април?
- Тези две ситуации нямат нищо общо. Първата е била комунистическа акция от страна на СССР, целяща да бъде унищожена полската интелигенция, а сега е трагедия. Не е добре, когато се сравняват тези две събития.
Това е трагедия. Много ми е тъжно, но не мога да направя нищо, с което да помогна на близките на загиналите.
- Имало ли е подобни изпитания за полския народ?
- Това е вторият случай на загинал полски президент. В годините след Първата световна война е убит президентът Нарутович. Застреляли го в една галерия. Но ситуацията тогава е била много по-сложна, държавата е била притисната от икономическа, политическа и световна криза. Назрявала Втората световна война. Тогава спешно са били насрочени други избори. Това ще се случи и сега. Изборите ще се проведат до лятната ваканция, а не както беше планирано - през октомври.
Подобни нещастия показват, че поляците могат да бъдат заедно. Приживе президентът Нарутович не е бил много популярен и никой не го е харесвал. Но след смъртта му се превръща в икона. Сега ще се случи същото с Качински.
- Може ли да търсим Божи промисъл в това нещастие?
- Да, може. В събота, когато е станала катастрофата, беше Ден на Божието милосърдие в Полша. Тази ситуация трябва да покаже на най-важните хора в държавата, че е необходимо първо да мислят преди да направят нещо и да се грижат за народа, за държавата, а не за себе си и своите нужди. Има много общо между този полски християнски празник и сегашната ситуация.
- Как ще се отрази нещастието на полско-руските отношения?
- Убеден съм, че отношенията между двете страни на държавно ниво ще станат още по-добри. Между правителствата и парламентите на Полша и Русия може да е имало търкания и проблеми, но това по никакъв начин не се е отразявало на отношенията между поляци и руснаци. Ние винаги сме били братски славянски народи. А сега всички в Полша са изключително благодарни на руската държава за бързата и навременна помощ, която ни оказват. Затова, че Русия е готова на всичко, за да ни помогне, говори и фактът, че в неделя вечер в най-гледаното време на държавната руска телевизия беше излъчен полският филм “Катин”, който показва зверствата на съветските войски спрямо поляците, станали преди 70 г.

Златина ДИМИТРОВА, сн. Д. ЙОРДАНОВ

(')(')(')

2010-04-11T22:51:00.005+02:00

foto: interia.pl

Każde słowo które przychodzi mi do głowy brzmi jak banał! Cóż bowiem można napisać w takiej chwili? W sobotę rano obudził mnie sygnał smsa od brata, "Prezydent zginął w wypadku", abstrakcyjność tej wiadomości kompletnie mnie sparaliżowała. Jak to zginął?

Sprawdziłem później i niestety to prawda. Sam fakt docierał do mnie powoli, nie wiem czy jeszcze dotarł. Rano planowałem iść na Mszę św. po polsku jaka w Sofii odprawiana jest w ko-katedrze św. Józefa o 9 ale zaspałem, wybrałem się na liturgię po bułgarsku o 10.30. Sądziłem, że przychodząc o 10.15 do kościoła będzie pusto, będę mógł spokojnie odmówić Koronkę do Miłosierdzia Bożego. Okazało się że właśnie wychodzili wierni ze mszy, pierwszy raz widziałem tu w Sofii takie tłumy. Większość to Polacy, widziałem i unickiego biskupa Christo Proikova, była telewizja bułgarska, wywiady, kwiaty, zapalone świece.

Koleżanka z Włoch pytała mnie co się stało, nic nie rozumiała... dziękuję wszystkim przyjaciołom za smsy z kondolencjami, za polską flagę na facebooku, za modlitwę.

Mała łza coraz to pojawia się, przeglądając zdjęcia tych którzy już nie wrócą... Pan Prezydent, Pani Prezydentowa... ale i ks. rektor Rumianek z mojej uczelni.

Wieczne spoczywanie racz im dać Panie...

Χριστός ανέστη! Chrystus Zmartwychwstał!

2010-04-03T21:15:00.008+02:00

Błogosławionych Świąt
Zmartwychwstania Pańskiego!
Pan powstał z martwych
ALLELUJA!

Χριστός ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας, και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος

Za i przeciw - o meczecie słów kilka

2010-03-30T21:26:00.005+02:00

Zastanawiałem się czy wypada pisać o sprawie budowanego w Warszawie meczecie podczas trwania Wielkiego Tygodnia. Powodem dla którego się zdecydowałem była niespotykana dotąd korespondencja odwiedzających bloga w której pytano mnie czemu jestem przeciwnikiem budowania meczetu. W celu wyjaśnienia tego problemu, a także wytłumaczenia się z zamieszczenia reklamy ubiegło sobotniej manifestacji w Warszawie piszę ten post. (na zdjęciu meczet w warszawskim Wilanowie)

Nie jestem przeciwnikiem budowy meczetu w Warszawie

Nagłośnione wydarzenie budowy meczetu na warszawskiej Ochocie bardzo często przedstawiane jest w fałszywych barwach - za lub przeciw. Prawda natomiast jest dużo bardziej złożona. Islam jest religią podobnie jak inne wewnętrznie zróżnicowaną, są różne szkoły interpretujące Koran, tradycje oraz podejścia do zmieniającego się świata - jest bractwo muzułmańskie i jest Tariq Ramazan. To znamienne rozróżnienie w świecie islamu na różne frondy ma ogromne znaczenie dla debaty nad budową meczetu w Warszawie.

Przede wszystkim meczet na Ochocie jest wznoszony z darowizn sponsorów z krajów Zatoki Perskiej - czyli Arabia Saudyjska, Kuwejt itd. Oznacza to, że mamy do czynienia ze sponsorowaniem inwestycji przez najradykalniejszą odmianę islamu - wahhabizm. O ogromnym zagrożeniu płynącym z islamskiego wahhabizmu pisał Francis Fukuyama nazywając go wprost "islamskim faszyzmem".

W Polsce od kilkuset lat żyją spolonizowani, zasymilowani muzułmanie - Tatarzy. Nie chcę idealizować polskich Tatarów i ukazywać ich wersji islamu jako tolerancyjnej i demokratycznej bo z doświadczenia polemiki i przebywania na ich forum wiem że to nie prawda! Islam nawet w najłagodniejszej formie jest niebezpieczny i opresyjny, ale nie możemy w świecie opartym na wartościach wolności posuwać się zbyt daleko chroniąc bezpieczeństwo swoje i społeczeństwa.

Jestem jak najbardziej za budową meczetu sponsorowanego przez polskich muzułmanów, jeśli okaże się że brakuje inwestorów gotowych pokryć koszty budowy średniej wielkości meczetu, można zastanowić się nad mecenatem państwa. Oczywiście wiemy że państwo nie może dotować sakralnych budowli, ale można zastosować podobny fortel do tego wykorzystanego w budowie Świątyni Opatrzności Bożej to znaczy Państwo Polskie funduje budowę muzeum np: obecności Tatarów w Polsce które będzie znajdować się tuż obok lub w samym meczecie.

Powstanie takiego meczetu pozwoli wszystkim wyznawcom proroka na praktykowanie swojej pobożności, uniezależni polskich muzułmanów od arabskich fanatyków.

Pojawia się pytanie o wielkość takiego meczetu.

Z projektów meczetu na Ochocie dostrzec można całkowitą dysproporcję wielkości budowli do liczby mahometan w Warszawie. Styl architektoniczny oczywiście jest w gestii samych zainteresowanych ale nie powinien razić swoimi gabarytami. Meczet w Gdańsku wydaje się dobrym wzorem.

Kwestia minaretu

Po referendum w Szwajcarii pojawił się problem budowy meczetów bez minaretów. Jestem jak najbardziej zwolennikiem zakazu stawiania minaretów, nie dlatego że mi się nie podobają czy mnie przerażają ale z powodu ich znaczenia w islamie. Minaret nie jest jak dzwonnica kościelna jedynie budowlą użytecznościową. Minaret w islamie jest symbolem dominacji, tryumfu i pogardy dla nie-wiernych. W Polsce nie jest możliwe aby minaret wykorzystywany był jako miejsce z którego muezzin wzywa (adhan) wiernych na modlitwę (salat), zatem w pełni funkcjonować może meczet bez minaretu.

Oby za 50 lat Polska nie podzieliła losu zachodniej Europy, znamy ich błędy! Mam nadzieje że słowa mistrza z Czarnolasu nową przypowieść Polak sobie kupi, że i przed szkodą, i po szkodzie głupi w tym wypadku nie okażą się prorocze.

Poniżej budowana Świątynia Opatrzności Bożej w Wilanowie hipotetycznie zmieniona na meczet.

O podobieństwie bożym ...

2010-03-21T15:17:00.006+01:00

Już od dawna nosiłem się z zamiarem napisania "czegoś" na temat podobieństwa bożego w człowieku. Czytając różne fora protestanckie nie mogę uciec od przeświadczenie, że "bracia odłączeniu" jakby całkowicie pominęli biblijny opis stworzenia, co za tym idzie stworzyli mylną i fałszywą antropologię.

Święte Pismo tak opisuje akt stworzenia przez Boga człowieka:

A wreszcie rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka a Nasz obraz, podobnego Nam [...] Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę. Rdz 1:26-27

Jeśli przyjrzymy się temu fragmentowi zauważymy iż Bóg stworzył człowieka na swój obraz, ale nie ma podane iż dał mu także podobieństwo. Akt stwarzania człowieka nie zakończył się w raju, kiedy to Pan powołał do życia Adama i później Ewę, stwarzanie dokonuje się poprzez obdarzanie człowieka bożym podobieństwem.

O ile obraz boży jest nam przez Boga podarowany, o tyle Jego podobieństwo jest nam zadane do realizacji, jak się do odbywa?

Natura (physis) w swoim znaczeniu nie oznacza czegoś pasywnego, lecz wprost przeciwnie - dynamicznego. Tak jak przyroda transformuje się, przekształca tak i natura człowieka poddana jest przeobrażeniu. Podobieństwo boże jest realizacją drogi przemiany (metanoi) jako teleologiczna forma przebóstwienia ludzkiej physis.

Człowiek jest w zamyśle bożym stworzony, aby uczestniczyć w relacji z bożymi synergiami. Według Maksyma Wyznawcy, każde stworzenia posiada swój własny Logos, jest to zasada w której utrzymuje się w istnieniu. Sam logos nie wystarczy do istnienia, konieczny jest także tropos, czyli sposób, droga tegoż istnienia. Tak jak grzech Adama i Ewy rujnują metodę istnienia człowieka, tak poprzez Wcielenie, Śmierć i Zmartwychwstanie, Chrystus odnawia tropos realizacji istnienia dla ludzkiej natury. W taki oto sposób prócz natury - physis wykształca się w człowieku indywidualna osobowość - hypostaza.

O co zatem w tym wszystkich chodzi?

Wiedząc, że długie teksty z reguły szybko nudzą bardzo krótko i w miarę zwięźle. Prawda iż Bóg stwarza człowieka realizuje się także w czasie "teraz". Stworzenie nie jest faktem dokonanym , lecz poprzez Wcielenie się Syna Bożego Bóg pragnie abyśmy sami dokończyli to co On sam rozpoczął w Raju. Poprzez odnowienie ludzkiego troposu, dostępujemy udziału w bożych synergiach (relacja z łaską) poprzez które budujemy w sobie boże podobieństwo (uświęcanie) które to prowadzi do przebóstwienia (theosis). Dopiero wtedy, kiedy odnosimy swoją naturę na wzór natury Chrystusa dopełni się kosmiczny akt stworzenia człowieka na obraz i podobieństwo. Staniemy się "jak Bóg", na "naturę bożą", "doskonali", "święci".

Aha... jak zawszę przypominam, że moje posty nie mają charakteru obiektywnego relacjonowania nauczania Kościoła katolickiego, nie mają także wagi teologicznej a jedynie osobistej wędrówki przez pasjonującą krainę nauczania Ojców kościoła choć nie tylko :)

Jak zrobić czotki?

2010-03-20T10:37:00.004+01:00

Znalezione na youtube - Jak zrobić sobie własne czotki :)

Czotki (gr. "komboskion", po polsku używa się starocerkiewnosłowańskiego słowa "czotki") to inaczej sznur modlitewny (wełniane węzełki lub koraliki nawleczone na sznurek, zakończony krzyżem, który służy do dwóch celów w modlitwie. Po pierwsze jego zadaniem jest ciągłe przypominanie o modlitwie, dlatego nosimy je na ręku. Po drugie pomaga w odliczaniu modlitw. Czotki najczęściej występują w następujących wielkościach (33/50/100/300/500). Te największe służy do modlitwy stricte domowej.

Rabin rozmawia z Jezusem

2010-02-26T21:38:00.004+01:00

Ostatnimi czasy można zaobserwować wzrost zainteresowania osobą Jezusa przez pisarzy i naukowców żydowskich. Coraz odważniej autorzy wyznający judaizm zastanawiają się kim tak naprawdę był uznawany przez chrześcijan za mesjasza Jezus, oraz jak Jego nauki korespondują z tym co mówi Tora, a także naukami spisanymi w Talmudzie.

Jezus u autorów żydowskich nierzadko bywa określany dodatkowymi przymiotnikami - "historyczny", "wiary" co ma za zadanie ukazać dysharmonię w opisie Chrystusa na kartach Ewangelii, a tym wyznawanym przez chrześcijan Chrystusem "wiary".
Od takiego rozróżnienia forsowanego przez takich badaczy jak David Flusser czy Geza Vermes stara się odstąpić amerykański Żyd pełniący urząd reformowanego rabina prof. Jacob Neusner.

W opublikowanej ostatnio przez katolickie wydawnictwo "M" książce "Rabin rozmawia z Jezusem" prof. Neusner na podstawie lektury i studiów nad Ewangelią wg. Mateusza stara się ukazać Jezusa "historycznego" oraz Jezusa"wiary" jaką tą samą osobę, przy jednoczesnej pełnej życzliwości i szacunku polemice z zanotowanymi na kartach Ewangelii naukami mistrza z Nazaretu.
Do lektury książki niewątpliwie zachęcają słowa papieża Benedykta XVI:

Ta religijna szczera dyskusja wierzącego Żyda z Jezusem, Synem Abrahama, bardziej niż wszystkie inne interpretacje otworzyła mi oczy na znaczenie słów Jezusa i na konieczność podjęcia decyzji, wobec której stawia nas Ewangelia.

Czytelnik sięgając po wymienioną pozycję musi uzbroić się w cierpliwość, "gadulstwo" autora potrafi niesamowicie zirytować i znudzić, pierwsze 30-35 stron to nic innego jak nieustanne wyjaśnianie motywów które popchnęły prof. Neusnera do napisania tejże książki. Także później kiedy autor przechodzi do konkretnego omawiania różnic wynikających z porównania tego co mówi Tora z tym co głosi Jezus zdarzają się niezliczone powtórzenia, zdawać się może że autor cierpi na amnezję i zapomina o tym co napisał kilka akapitów wcześniej.

Mimo tych wszystkich niedociągnięć z irytacji i zniecierpliwienia czytelnik nagle zostaje zaskoczony błyskotliwymi i pełnymi mądrości spostrzeżeniami. Zdawać by się mogło, że rabin Neusner celowo próbuje uśpić czujność czytelnika, aby w jednej chwili obudzić go jednym, niesamowitym zdaniem.

Niewątpliwie wielu chrześcijan czuje obawę przed sięganiem do lektur autorstwa żydowskich nauczycieli, sądząc że Chrystus zostanie ukazany w świetle obrażającym ich uczucia religijne. W tym przypadku takie obawy są bezprzedmiotowe. Rozmowa jaką potencjalnie mógłby odbyć rabin Neusner z Jezusem jest pełna ciepła, sympatii a co najważniejsze zrozumienia i dobrej woli. Nie jest to kłótnia o to kto jest "lepszy", ale raczej próba ukazania powodów dla których autor jest praktykującym żydem, a nie podążającym za naukami Jezusa chrześcijaninem.

Autor na samym początku ukazuje że sam fakt, iż taka książka mogła zostać napisane w "świecie chrześcijańskim", a co więcej dystrybuowaną i wydawana przez chrześcijańskie wydawnictwa ukazuje przewagę cywilizacji chrześcijańskiej nad tą biorącą swój początek w "objawieniu" Mahometa, czyli islamu. Żartobliwie ale ze świadomością aktualności tegoż sądu prof. Neusner stwierdza, że o ile mógłby napisać podobną książkę o Mahomecie, ale pytaniem jest czy sam dożył by jej wydania.

Na łamach blisko 200 stron rabin Neusner porusza takie tematy jak rola Tory w nauce Jezusa, nauczanie przez niego zrozumienia przykazań Dekalogu, czy też postrzeganie przez mistrza z Nazaretu zbiorowości Izraela wobec indywidualizmu jednostki.
Zaskakujące może okazać się stwierdzenie amerykańskiego żyda, iż Jezus w Ewangelii Mateusza to nie jedynie jeden z wielu wędrownych kaznodziei ale personifikacja samej Tory oraz Szabatu.

Największym minusem książki jest jej cena, blisko 30zł. Niemniej czas spędzony na lekturze w nawiązką zrekompensuje ubytek w domowym budżecie.

Nauka i religia

2010-02-17T22:50:00.007+01:00

Wyjątkowo ciekawa rozmowa na temat relacji do jakich dochodzi między nauką i religią. Czy między nauką a religią istnieje permanentny stan wojny? Czy można wiarę w Boga można pogodzić z byciem naukowcem? Na tej i wiele innych pytań odpowiedzi starają się udzielić goście "Alternatywnego Studia". Poniżej pierwsza z sześciu części programu.

Jezus czy Ezaw czyli kim jest Isa z Koranu?

2010-02-14T13:40:00.005+01:00

Bardzo często muzułmanie w rozmowie z chrześcijanami próbuję udowodnić że islam naucza o Jezusie a oni sami są wiernymi i prawdziwymi Jego uczniami. Zdaniem wyznawców Allaha ich święta księga, Koran przestawia Jezusa jako prawdziwego męża bożego, proroka i cudotwórcę. Jednakże, czy aby na pewno Jezus Koranu to ta sama osoba co Jezus bohater Nowego Testamentu?

W niniejszym poście chciałbym sprawdzić czy postać ukrywająca się pod arabskim imieniem 'Isa, utożsamiany przez mahometan z Jezusem jest tą samą osobą co Jezus czczony przez chrześcijan.

Imię Jezus występujące w Nowym Testamencie to grecka transkrypcja (Ιησούς) hebrajskiego imienia Jehoszu’a (ישוע = jod + he + szin + waw + ‘ain). Skróconą formą tegoż imienia jest Jeszu'a (ישו = jod + szin+ waw +'ain). Pojawiające się w Koranie imię to z kolei 'Isa (عيسى‎ = 'ain +ja + sin + ja). Widzimy że są to zupełnie inne imiona, alfabet hebrajski i arabski mimo że różni się literami ich wymowa jest niemal identyczna. Arabowie którzy są chrześcijanami (byli nimi przed inwazją powstałego w VII wieku islamu) mówią Jesu’a (يسوع) i zapisują to Ja + sin + waw + ain zobaczmy
jak to wygląda w zestawieni:

heb. pełne imię = Jod + He + Szin + Waw + ‘Ain (ישוע)
heb. skrócone = Jod + Szin + Waw + ‘Ain (ישו)
chrześc. = Ja + Szin + Waw + ‘Ain (يسوع)
muzuł. = ‘Ain + Ja + Sin + Ja(عيسى)

Nie jest możliwe aby z hebrajskiego imienia Jehoszu'a utworzyć koraniczną wersję 'Isa, zatem poświęćmy trochę czasu i zastanówmy się skąd pochodzi używane przez muzułmanów imię 'Isa.

Wszystko wskazuje, że 'Isa to Ezaw (heb. עשו= 'ain + szin+ waw). Po arabsku imię Ezaw zapisuje się tak عيسو czyli ‘Ain + Ja + Sin + Waw porównajy zatem imię Isa w Koranie i arabską wersję imienia Ezaw

'Isa = ‘Ain + Ja + Sin + Ja (عيسى)
Ezaw = ‘Ain + Ja + Sin + Waw (عيسو )
Ja i Waw to półsamogłoski które na końcu wyrazu mogą się zmieniać.

Fakt przyjęcia przez muzułmanów imienia Ezaw jako odpowiednik dla imienia Jezus może być całkowicie niezrozumiały o ile pominiemy biblijną historię opowiadającą o Ezawie i jego bracie Jakubie:

Jakub, wszedłszy do swego ojca, rzekł: Ojcze mój! A Izaak: Słyszę; któryś ty jest, synu mój? Odpowiedział Jakub ojcu: Jestem Ezaw, twój syn pierworodny. Uczyniłem, jak mi poleciłeś. Podnieś się, siądź i zjedz potrawę z upolowanej przez mnie zwierzyy, i pobłogosław mi! Izaak rzekł do syna: Jakże tak szybko mogłeś coś upolować, synu mój? A Jakub na to: Pan, Bóg twój, sprawił, że tak mi się właśnie zdarzyło. Wtedy Izaak rzekł do Jakuba: Zbliż się, abym dotknąwszy ciebie mógł się upewnić, czy to mój syn Ezaw, czy nie. Jakub przybliżył się do swego ojca Izaaka, a ten dotknąwszy go rzekł: Głos jest głosem Jakuba, ale ręce - rękami Ezawa! Nie rozpoznał jednak Jakuba, gdyż jego ręce były owłosione jak ręce Ezawa! A mając udzielić mu błogosławieństwa, zapytał go jeszcze: Ty jesteś syn mój Ezaw? Jakub odpowiedział: Ja jestem. Rzekł więc: Podaj mi, abym zjadł to, co upolowałeś, synu mój, i abym ci sam pobłogosławił. Jakub podał mu i on jadł. Przyniósł mu też i wina, a on pił. A potem jego ojciec Izaak rzekł do niego: Zbliż się i pocałuj mnie, mój synu! Jakub zbliżył się i pocałował go. Gdy Izaak poczuł woń jego szat, dając mu błogosławieństwo mówił: Oto woń mego syna jak woń pola, które pobłogosławił Pan! Niechaj tobie Bóg użycza rosy z niebios i żyzności ziemi, obfitości zboża i moszczu winnego. Niechaj ci służą ludy i niech ci pokłon oddają narody. Bądź panem twoich braci i niech ci pokłon oddają synowie twej matki! Każdy, kto będzie ci złorzeczył, niech będzie przeklęty. Każdy, kto będzie cię błogosławił, niech będzie błogosławiony! Gdy Izaak wypowiedział swe błogosławieństwo nad Jakubem i gdy ten tylko co odszedł od niego, wrócił z łowów brat Jakuba, Ezaw. I on także przyrządził ulubioną potrawę ojca, zaniósł mu ją i rzekł do niego: Podnieś się mój ojcze, i jedz to, co twój syn upolował, abyś mi udzielił błogosławieństwa! Izaak go zapytał: Kto ty jesteś? A on odpowiedział: Jam syn twój pieroworodny, Ezaw! Izaak bardzo się zatrwożył i rzekł: Kim więc był ten, który upolował zwierzynę i przyniósł mi, a ja jadłem z niej, zanim ty wróciłeś, i pobłogosławiłem mu? Przecież to on otrzymał błogosławieństwo! Gdy Ezaw usłyszał te słowa swojego ojca, podniósł głośny pełen goryczy lament, i rzekł do ojca: Daj i mnie błogosławieństwo, mój ojcze! Izaak powiedział: Przyszedł podstępnie brat twój i zabrał twoje błogosławieństwo! A wtedy Ezaw: Nie darmo dano mu imię Jakub! Dwukrotnie mnie już podszedł: pozbawił mnie mego przywileju pierworodztwa, a teraz odebrał za mnie błogosławieństwo! Rdz 27:18-36

Czemu tak pomocna w z rozumieniu problemu imienia 'Isa może być ta biblijna historia?
Bardzo możliwe, że żydzi zamieszkujący Medynę oraz Mekkę bardzo pogardliwie zwracali się do chrześcijan jako wyznawców "Ezawa". Imię Ezaw było utożsamiane ze straconym dziedzictwem, odsunięciem od błogosławieństwa. Wielce prawdopodobne że Mahomet słysząc jak żydzi takim imieniem określają Chrystusa i Jego uczniów przyjął bez świadomości pejoratywnego znaczenia iż tak właśnie brzmiało imię Pana i Boga chrześcijan.

Powinniśmy zatem mieć świadomość że imię 'Isa pochodzi od biblijnego imienia Ezaw, które to było wypowiadane przez arabskich żydów jako bluźnierstwo i wyzwisko wobec wyznawców Chrystusa. Islam nie tylko fałszuje biografię Jezusa (urodzony pod palmą, nie zginął na krzyżu), Jego pozycję i rolę (tylko prorok, niższy od Mahometa) ale i zniekształca i myli Jego święte imię - Jezus (z heb. JHWH jest zbawieniem) nadając mu imię 'Isa (z heb. znaczy "włosiasty" - "czerwony").

Na rubieżach Europy i Azji

2010-01-10T19:25:00.011+01:00

Niczym wyznawca Allaha szykujący się na modlitwę na głos muezina, na wołanie tęsknoty wyruszyłem do miejsca na rubieżach Europy i Azji. Konstantynopol, miasto pełne sprzeczności, hałasu, zapachu... miejsce które równie dobrze można znienawidzić jak i pokochać.
Tym razem celem wyjazdu nad Bosfor była idea przywitania Nowego Roku w gronie przyjaciół ze studiów. W decyzji niewątpliwie pomogły węgierskie linie lotnicze MALEV oferując bilety do Stambułu w niesamowitej promocji - 440zł.

Różnica temperatur między Warszawą a Stambułem wynosiła ponad 20C, zamiast śniegu i zimna piękna wiosenna pogoda. Zaskoczeniem był Sylwester, okazało się że Turcy inaczej niżeli Polacy nie świętują z takim hukiem Nowego Roku, skończyło się na kilku wystrzałach sztucznych ogni i kilku kieliszków niekoniecznie bezalkoholowego szampana.

Jak zawsze kulminacyjnym momentem było zwiedzanie Hagii Sofii przez Turków zwaną Aya Sofya. Niestety bilety nie staniały i w dalszym ciągu trzeba wydać 20 tureckich litów za wstęp. Ale w żadnym wypadku nie są to pieniądze stracone, za każdym razem Świątynia ukazuje wcześniej niezauważone detale. Traf chciał, że w czasie naszego wyjazdu była pełnia księżyca, co było dogodną okazją do zrobienia nocnych zdjęć Hagii Sofii, poniżej wybranych kilka fotek z wyjazdu.

Delikatne chmury na oświetlonym przez księżyc niebie ukazały Kościół Bożej Mądrości w niezwykłej atmosferze, powyższe zdjęcia tylko w niewielkim stopniu oddają magię tamtej chwili.

Wnętrze Świątyni szpeci w dalszym ciągu rusztowanie, tak długo jak budynek pozostanie muzeum trzeba się z tym niestety liczyć.

Tu już zdjęcia z katolickiego kościoła Świętego Antoniego z Padwy, bożonarodzeniowy wystrój jak i szopka nadają kościołowi ciepła. Miła atmosfera panowała na niedzielnej mszy sprawowanej w języku tureckim (18.00), nie da się ukryć że możliwość sprawowania Przenajświętszej Ofiary w językach nieschrystianizowanych narodów jest wyjściem Kościoła naprzeciw tym wszystkim którzy w pragnieniu poznania Prawdy zbliżają się do Kościoła katolickiego. Kościół świętego Antoniego położony na najpopularniejszej turystycznej ulicy Stambułu niemal o każdej porze dnia pełen jest zwiedzających, często są to Turcy chcący zabić czas wygłupami ale broszurki w języku tureckim, różaniec który codziennie odmawiany jest przed wieczorną mszą, niewątpliwie intrygują i miejmy nadzieje pomagają wkroczyć na drogę poznania Prawdy o Jedynym Bogu.

Jakby inaczej... siedziba JŚw. Patriarchy Bartłomieja I, miłą niespodzianką było spotkanie znajomego diakona Ijoakima, który dwa lata temu oprowadzał mnie co katedrze i siedzibie patriarchy.

Pod koniec wyprawy do miasta Konstantyna popłynęliśmy promem na największą ze stambulskich wysp - Büyükada, czyli Wielką Wyspę lub po grecku Πρίγκηπος (wyspa książęca). Okalające z południa Stambuł około 5 wysp całkowicie zmienia wyobrażenie o największej tureckiej metropolii. Zieleń, cisza, grecka architektura i czas który zdaje się płynąć wolniej pozwala na chwilę odprężenia i wyciszenia. Na samym niemal szczycie wyspy znajduje się monaster Świętego Grzegorza (Aya Yorgi). Nie wyobrażam sobie aby być Stambule nie odwiedziwszy chociaż jednej z wysp.

Stambuł to oczywiście turkish delights, czyli słodko, bardzo słodko... czasem aż za słodko :) Najlepsza baklawa tylko tu!

Najlepszy miejscem na zobaczenie panoramy miasta jest oczywiście Galata Tower, wstęp 10 lira ale wierzcie mi na słowo - warto!

Stambuł to niewiarygodnie olbrzymia metropolia, parę lat temu mówiło się o 12mln mieszkańców... coś mi się zdaje że należałoby dodać kolejne kilka milionów. Ciekawostką jest że przeszło połowę ludności stanowią nie Turcy ale... Kurdowie.

Najbardziej w Stambule podoba mi się Efes :) To oczywiście żart ale jak na moje podniebienie w sam raz.

A to autor ninieszego bloga... w czapece której nazwy nie pamięta, kupiona za 8 lira przy Yeni Cami (Nowy Meczet) na Eminönü

Chłopcy mogli zjeść... dla podrożujących do Poli polecam bufe Elif napawdę smacznie i tanio, Iskender już za 7 lira a doner z kurczaka niecałe 3lira :) Afiyet Olsun!

No i już zaczynam tęsknić... görüşürüz

Z narodzenia Pana dzień dziś wesoły!

2009-12-24T15:22:00.002+01:00

W taką noc kiedy Bóg daje nam najcenniejszy prezent, zsyła z niebios nam Zbawiciela trudno znaleźć odpowiednie życzenia.

Z nami Bóg! Słuchajcie wszystkie narody!
Pokłonijcie się gdyż jest z nami Bóg!

Błogosławieństwa Boga z nami - Emmanuela, radości w rodzinnym gronie i realizacji tego co głęboko noszone w sercu życzy wszystkim Wam i waszym rodzinom Χριστιανος!

Prezent pod choinkę

2009-12-22T14:43:00.010+01:00

Za oknem coraz to posypie białym puchem, w niejednym już domu zapach świątecznego drzewka unosi się wprowadzając w niezwykły czas wyczekiwania narodzonego Zbawiciela. Mimo że do świąt jeszcze parę dni, mam dla zaglądających do mnie malutki prezencik - 15 utworów w wykonaniu pewnie większości znanej - Divny Ljubojević. Składanka bożonarodzeniowych pieśni "Hristos se rodi, Vaistinu se rodi" mam nadzieję powoli przywoła świąteczną atmosferę.

Divna Ljubojevic - 2007 - Hristos se rodi - Vaistinu se rodi

01 I Partenos simeron (Djeva dnes)
02 Volsvi persidstviji
03 S nami Bog
04 Oj, badnjace, badnjace
05 Prokimen
06 Svetilan
07 Polijelej
08 Djeva dnes, glas 3, srpski napev
09 Prokimen apostola
10 Vhodnoje
11 Tropar Bozica
12 Djeva dnes, valaamski napev
13 Pricasna pesma
14 Zadivi se Josiv
15 Vsi jazici

gdyby pojawiły się problemy ze ściągnięciem pliku z powyższych linków zapraszam na chomika tu specjalnie dla czytelników bloga free transfer :)

Czas nagrania.........: 00:28:46
Łączna wielkość...........: 39.52 MB

Jeśli ktoś życzy sobie ściągnąć wszystkie utwory spakowane w rar

p.s. wierzcie mi znalezienie w sklepie płyt Divny Ljubojević w Polsce jest raczej niemożliwe, nawet w Serbii nie jest to łatwe. Ja sam poświęciłem dwa dni aby znaleźć w Belgradzie sklep z muzyką cerkiewną - a same płyty bagatela po 10e :)

Minaretom dziękujemy!

2009-11-30T20:57:00.006+01:00

Trudno opisać zaskoczenie z jakim przyjąłem informację że Szwajcarzy w ogólnonarodowym referendum opowiedzieli się większością 60% głosów za zakazem budowania minaretów przy meczetach. Relacjonowana w mediach kampania przed referendum ukazywała zwolenników zakazu jako skrajnych prawicowców, islamofobów oraz szowinistów, podkreślając jednocześnie iż stanowią jedynie małe odsetek wszystkich obywateli Konfederacji.

Coraz mniejsze zdziwienie budzi apel katolickich hierarchów oraz protestanckich dostojników kościelnych w którym nie kryją swojego oburzenia decyzją Szwajcarów. Zdawać się może że losy mniejszości muzułmańskiej w Europie zachodniej leży im bardziej na sercu aniżeli sytuacja wyznawców Chrystusa w krajach islamskich.

Wspólnotę muzułmańską w Szwajcarii (ok 5% tj.350-400tys.) stanowią głównie imigranci z Turcji i krajów byłej Jugosławii. Jeszcze niedawno można by spokojnie dodać, że są to muzułmanie wyznający "liberalną" wersją islamu. Niestety od kilku lat na przestrzeni całej Europy dokonuje się nieustanny proces radykalizacji islamu.

Decyzja Szwajcarów, tu o dziwo zgadzam się z redaktorem Brunczem, nie jest wymierzona w islam jako religii części obywateli Szwajcarii, ale symbolizujący przez samą budowlę polityczny islam zwany islamizmem. Islamizm nie jest już jedynie religią, staje się społeczno-polityczną ideologią w swoich wartościach wykluczającą idee wyrastające na gruncie europejskiej wolności (demokracja) oraz chrześcijaństwa.

Przeglądając bośniackie fora natrafiłem na wpis nawołujący Arabię Saudyjską do interwencji, w celu nadania muzułmanom pełnych praw. W komentarzu do tegoż wpisu pojawił się post informujący że przeszło 1,5mln chrześcijan w AS nie ma prawa do jakiegokolwiek nabożeństwa nie wspominając o budowie świątyni. Trzeba podkreślić że referendum nie dotyczyło budowy meczetów, a jedynie minaretów które pełnią nie tylko rolę miejsca z którego muezzin zwołuje ummę na modlitwę, ale także jest to symbol dominacji i siły.

W Szwajcarii jak i większości państw Europy zabroniony jest publiczny adhan (azan - wezwanie do modlitwy) także sam sens budowy minaretu jako spełniającego religijną funkcję jest bezpodstawny. Warto nadmienić, że w Szwajcarii isnieje przeszło 200 meczetów z których jedynie 4 posiadają zewnętrzne minarety.

Polityczna poprawność, złudzenie multi-kulti paraliżują w obronie europejskich wartości społeczeństwa zachodnie, na tym tle decyzja Szwajcarów rodzi nadzieje.

Odszedł patriarcha

2009-11-15T20:57:00.010+01:00

Dziś przed południem na B92 Info pojawił się smutny komunikat - odszedł Jego Świątobliwość, arcybiskup Peću, metropolita belgradzko-karlowaczki, patriarcha serbski Pavle.
Urodzony jako Gojko Stojczewić(Гојко Стојчевић) we wsi Kućanci (ówczesne Austro-Węgry, dziś Chorwacja) 95 lat temu, urząd patriarszy sprawował od 1990.

We wszystkich programach w serbskiej telewizji poświęconym osobie zmarłego Patriarchy opodkreśla sie jego skromność (zamiast drogich limuzyn wolał belgradzkie trolejbusy) oraz empatię na problemy zwykłych ludzi. O zmarłym liderze Serbskiej Cerkwii Prawosławnej bardzo ciepło wypowiedział się podczas wieczornej liturgii "greckokatolickiej" ks. Vladislav Varga. W kilku słowach przed końcowym błogosławieństwem przywołał mały epizod kiedy to serbski Caritas zbierał datki na pomoc dla Cerkwii Prawosławnej, i kiedy ks.Varga pojawił się z darami w patriarchacie usłyczał miłe słowa o braterskiej miłości i wdzięczności od zmarłego dzisiejszego ranka patriarchy. Kończąc wspomnienie Śp.Pavla, ks.Varga powiedział "święty człowiek odszedł do nieba".

Następce p.Pavla poznamy najwcześniej za 40 dni, wtedy to zgodnie z Prawem Kanonicznym SCP zbierze się Synod w celu wyboru 44tego Patriarchy Serbów. Pogrzeb się w czwartek w monasterze Rakovickim o 13.30, a liturgia pożegnalna o 7.30 w Sabornej Cerkwi oraz rekwiem (opelo) w Chramie św. Sawy o 11.Na uroczystości pogrzebowe przybędzie JŚw. Patriarcha ekumeniczny Bartłomiej I oraz zwierzchnik rosyjskiej Cerkwii Cyryl.

Poniżej zrobione przed kilkunastoma minutami zdjęcia sprzed Sabornej Cerkwi gdzie ponad kilkuset metrowa kolejka czeka aby oddać ostatnią cześć swojemu Pasterzowi.

Vječnaja pamiat [']['][']

Nowa mapa Bałkan?

2009-11-07T16:22:00.004+01:00

Deszcz, zimno i ciągnące się w nieskończoność wieczory pozwalają na dziecinne, czasem i głupie rozważania. Ostatnio wyobraziłem sobie, że to moja ręka kreśli granicę między dawnymi republikami "niebożki" Jugosławii.
Oto com wydumał... przedstawiam dwie mapy które pokrótce postaram się skomentować i wytłumaczyć się z takich a nie innych kreśleń.

Pierwsza mapa jest moim zdaniem dość umiarkowana, co za tym idzie najbardziej realna. Bośnia i Hercegowina została w dużej mierze podzielona na trzy części - Srpska Republika która i w obecnym charakterze BiH ma autonomię została przyłączona do Serbii właściwej. Po secesji Czarnogóry z federacji z Serbią, ta druga straciła strategiczny dostęp do morza, w celu małej rekompensaty za utratę Kosowa, które jak widać na karcie jest przedstawione w granicach Albanii - wytyczyłem niewielki przesmyk w okolicach Herceg-Novi w Czarnogórze jako serbski dostęp do morza. Z Federacji bośniacko-chorwackiej wydzieliłem tereny w przeważającej części zamieszkane przez Chorwatów i tak zwaną Herceg-Bosne scaliłem z macierzą Chorwacją. Z pozostałych terenów zostanie utworzona Republika Bośni składająca się z dwóch części - zachodniej i wschodniej. Pomimo iż na terenach zaznaczonych jako Bośnia są dość spore enklawy Chorwatów a także i Serbów będzie to bardzo mono-etniczne państwo.

Czy taki scenariusz może się zrealizować?

Moim zdaniem lepszym scenariuszem było by całkowite podzielenie Bośnii i Hercegowiny przez Serbię i Chorwację. Podobnie jak nie ma narodu Kosowarów, Kosowian czy jak się oni zwą, tak i trudno postrzegać Bośniaków (lepsze określenie Muzułmanie) jako inny od chorwackiego czy serbskiego narodu. Odwoływanie się do królestwa Bośni autorstwa Tvrtko I jest zważywszy na charakter średniowiecznej Bośni nonsensem. O ile średniowieczna Bośnia nękana różnymi herezjami jak bogomilizm pozostawała chrześcijańska (sami Bośniacy określali siebie jako "Dobrzy Chrześcijanie" >Dobri Krstjani<) o tyle Bośnia dzisiejsza jako się jako enklawa tureckiego jak i wahabickiego islamu. Tak jak na dłuższą metę Kosowo musi połączyć się z Albanią, tak los BiH jest przesądzony.

Mija miesiąc...

2009-11-04T00:20:00.014+01:00

Stare przysłowie że szczęśliwi czasu nie mierzą po raz kolejny zwycięsko wychodzi z konfrontacją z rzeczywistością. Powoli mija miesiąc odkąd zawitałem do Białogrodu, czy jak to inni wolą Belgradu i ... przyznać muszę, że troszkę już go polubiłem. Parafrazując tytuł książki zastrzelonego w zamachu byłego premiera Serbii Zorana Đjinđića Belgrad to miejsce "ni na istoku, ni na zapadu" (ani na wschodzie, ani zachodzie), jak to zwykle bywa takie mieszanki dodają kolorytu i jak magnez przyciągają swoją wyjątkowością.

O granicznym charakterze Belgradu, ale i Serbii w ogóle może świadczyć to że napisy na witrynach, bilbordy na ulicach pisane są tak cyrylicą jak i łacinką. Ale to nie tylko alfabet ale i architektura, wystarczy zobaczyć saborną cerkiew św. Michała Archanioła, która niczym barokowy (sic!) gigant trzyma straż nad potureckim Kalemegdanem. To także zemuńskie kościoły, gdzie nawet najbystrzejsze oko nie zgadnie który to katolicki, a który prawosławny.
O Belgradzie jako mieście przyjdzie jeszcze czas napisać więcej po powrocie do Polski, dziś w telegraficznym wkrócie (dla zainteresowanych af kors) co tu u mnie słychać.

Okazało się że z wynajmu mieszkania nici, można się było tego spodziewać, zważywszy że miesiąc październik nie jest najlepszym do szukania kwatery. Ale... ale nie mieszkam pod mostem. Razem z kolegą znaleźliśmy bardzo przyjazny hostel w samym centrum miasta za dość rozsądną jak to mówią Serbowie "para". Łazienka jest, ba nawet prywatna, kuchnia jest, wifi też... ba aby wywołać zazdrość u szanownego czytelnika jest i pokój telewizyjny no i dla palących miejsce z całkiem znośnym zestawem stereo . Jednym słowem - grzech narzekać.

Jak na przyszłego-niedoszłego konwertyty na uniatyzm znalazłem i miejsce gdzie się ksiądz "modli tyłem do ludzi" i w języku którego nikt nie rozumie... szkoda tylko że liturgia, celebrowana przez władykę Vladislav Vargę jest jedynie co drugą niedzielę. Jak przystało na pochodzenie o.Vladislava (Rusin) celebra jest po "naszemu" czyli w scs a kazanie zaczyna się coś jakby po słowacku, później jakby ukraiński (zamiast irszy jest horszy) a kończy się po serbsku. Na liturgię (niedziela, godz. 17, kaplica w siedzibie Caritasu ul. Višegradska 23) głównie przychodzi garstka starszych państwa (około 20 osób).

Co do rzymskich kościołów byłem na mszy na razie w dwóch - św. Piotra na ul. Macedońskiej i katedrze na ul. Krunjskiej... najchętniej nic bym nie pisał o celebracji tychże mszy, dodam jedynie że w żadnej nie usłyszałem ani Glorii, Kyrie czy Agnus Dei. Zamiast tego pan na gitarce zapodawał wydaje się ciekawsze aranżację - eh, chciałoby się napisać "do NOMu polskiego - tęskno mi Panie!". (zdj. po prawej o.Varga)

Ale dość wylewania łeż! Może to nie koresponduje z tematyką tego bloga ale znalazłem także całkiem fajną i co najważniejsze niedrogą siłownię (po serb. teretana, czyż nie urokliwe słówko?). Jakby ktoś się pytał to najlepsza pljeskavica w mieście jest na Zelenim Venacu, a zamiast Jelenia polecam tureckie, ale rozlewane w Serbii EFES.

Nie mógłbym zapomnieć o 25 beogradskim Jazz Festivalu. Wielką niespodzianką dla mnie była obecność Tomasza Stańko. Quintet Tomasza Stańko zgrmadził niemal całą halę Domu Sindiara i przez ponad 1,5 godzinę dostarczał niesamowitych emocji. Niestety nie wszystkie koncerty były tak dobre jak Stańki czy choćby Ithmary Koorax, nota bene polskiej żydówki z Brazyli - największą klapą okazał się występ brytyjskiego bandu Red Snapper, cóż elektroniczny jazzo-funky coś tam nie jest tym co lubię.

Życie w Belgradzie byłoby pewnie i prostrze gdyby nieuleczalny chorwatofilizm autora tegoż bloga! Ileż to już nocy (sic!) upłyneło przy ostrych, lecz ciągle kulturalnych dysput z gospodarzami hostelu o wyższości Serbów nad Chorwatami i odwrotnie. Ruskim targiem osiągneliśmy kompromis, że pozwalam im być rusofilami a oni mi kroatofilem.
Spyta ktoś o Kosowo, ale samobójcą nie jestem tematu unikam, zdania nie zmieniłem.
Wiele chciałbym napisać, ale powoli kończy mi się macedoński Vranac, za oknem ciągle pada no i minęła już 1!

Ah... nie napisałem po com tu przybył, tak też szybciutko nadrabiam wpadkie i oświadczam iż przybyłem zbierać źródła na niewątpliwie wybitną pracę magisterską. Niestety postępu prac nie zanotowałem tak też i pisać nie ma o czym.

Fotki dłączę z czase i pozdrawiam z nie do końca słonecznego i ciepłego Grodu nad Sawą i Dunajem.
(zdj. widok na Sawę z Kalemegdanu)

Polacy w Bośni

2009-10-02T23:05:00.007+02:00

Bałkany dla wielu kojarzą się ( i słusznie) w wielo- narodowym, etnicznym tyglem gdzie jak w najlepszym daniu mieszają się ze sobą wszelkie możliwe przeciwieństwa. Myśląc o składzie etnicznym Bałkanów przychodzą na myśl różne narodowości ale rzadko pojawia się… polska. Czy Polacy podczas licznych migracji omijali Bałkany na rzecz zachodniej Europy?

Serfując ostatnio w sieci naszedłem dość ciekawy chorwacki (aby nie było żem nie obiektywny) tekst o losach dość licznej diaspory polskiej na terytorium obecnej federacji Bośni i Hercegowiny. Postanowiłem w miarę swoich możliwości i znajomości chorwackiego przetłumaczyć ten artykuł.

——————————-

HUSNIJA KAMBEROVIC

Na podstawie archiwalnych materiałów źródłowych w niniejszej pracy analizuje się proces przesiedlenia Polaków z Bośni i Hercegowiny w 1946r, w uwzględnieniem ich ogólnego położenia już po zakończeniu II Wojny Światowej.
Stosunek komunistycznych władz do mniejszości narodowych na terytorium Bośni i Hercegowiny po zakończeniu IIWŚ wielce był określony ogólnym stosunkiem do kwestii narodowej, ale i strategicznym ukierunkowaniem i określeniem władz do przyszłej struktury społeczeństwa i stosunkom wewnątrz wspólnoty państw komunistycznych w której to Bośnia i Hercegowina jako integralna część Jugosławii należała.

Stosunek wobec polskiej mniejszości narodowej jest jednakże pod wieloma względami charakterystyczny. Przede wszystkim mowa jest o ludności która do omawianego okresu od przeszło pół wieka w zwartych grupach zamieszkiwała niektóre regiony Bośni i Hercegowiny, w których to w znacznej mierze brała udział w lokalnej partyzantce, gdzie posiadali także jeden własny batalion, a wreście o ludności, której rodzima ojczyzna należała do kręgu “przyjacielskich komunistycznych państw”.
Pomimo tego, zaraz po zakończeniu wojny rozpoczeły się negocjacje i przygotowania do przesiedlenia Polaków z terytorium BiH do Polski, które to w 1946r. zrealizowano.

Polacy osiedlili się w Bośni i Hercegowinie za czasów panowania cesarstwa Austro-Węgierskiego. Istniały dwie grupy polskich osadników: jednią stanowili ci Polacy którzy mówili językiem polskim i byli rzymskimi katolikami, a drugą Ukraińcy z ukraińskim językiem i greckokatolickim wyznaniem. Obie społeczności pochodziły z Galicji. Ocenia się, że w BiH w roku 1930 było ih około 20tys. z czego połowę stanowili rzymskokatolicy, a połowę unici.

Pod koniec IIWŚ w BiH żyło nadal ponad 15tys Polaków, na konferencji 1 lipca 1945 roku wyrazili oni chęć powrotu do Polski. Z takim wnioskiem ich delegacja skontaktowała się z premierem BiH Rodoljubem Colakovićem, który to obiecał pomoc w przesiedlenie. Po tym wydarzeniu polscy przedstawiciele, którym przewodniczyli Jan Komus, Jan Urban i niejaki Rożmus zwrócili się do ambasady Republiki Polskiej w Belgradzie, gdzie także otrzymali poparcie dla swoich działań. Rodoljub Colaković o tym rozmawiał także z Josipem Brozem (Tito).

Gdy na tym poziomie uzyskano zgodę, polska delegacja wyjechała do Polski na rozmowy z polskimi władzami o swoim powrocie. Spotkała się z polskim prezydentem, ministrem spraw wewnętrznych oraz zagranicznych, a po pozytywnych odpowiedziach odbyła wizytę na Dolny Śląsk gdzie wybrała teren na przyszłe osiedlenie.

Jednakże, problem pojawił się z chwilą kiedy władza Jugosławii nie chciała przyznać odszkodowania za nieruchomości tj. domy i ziemie które Polacy zostawiali. Jugosławia nawet zażądała od Polski aby ta zapłaciła jej za bydło i żywność którą Polacy zabiorą ze sobą w czase przesiedlenia. Z tegoż powodu delegaci polskiej mniejszości w Jugosławii 6 grudnia 1945r skierowali list do Josipa Broz, w którym żądali aby wątpliwości wokół ich przesiedlenia czym prędziej się rozwiązały.

Oświadczyli jak następuje:

1. Za otrzymane ziemie i domy w Polsce musimy zapłacić w ratach, a tu w Jugosławii zostawiamy je bez jakiejkolwiek rekompensaty.2. Za nasze bydło i jedzenie, które wywozimy , Polska musiała by płacić, a my którzy jesteśmy zainteresowani musielibyśmy na nowo od polskiego państwa kupować swoją własność. 3. Tutaj wiele krwii ofiarowaliśmy walcząc w ruchu narodowowyzwoleńczym, gdzie najlepsi synowie oddali swoje życie za wolność, a także dawaliśmy wiele w naturze dla N.O.V (Narodowa Armia Wyzwoleńcza) i pasywnych regionów. 4. Okupant a szczególnie četnicy, z powodu zwartego udziału w N.O.P (wcześniejsza nazwa N.O.V) okradali, podpalali i mordowali wielu z nas. 5. I dzisiaj polskie osadnictwo w Bośni narażona jest na terror četników, a niemal połowa ludności uciekło ze swoich wiosek i schroniła się z miastach i slawońskich wsiach, gdzie głodna, goła bosa szuka ratunku”.

(cz.II) W tym liście tylko pod koniec wskazuje się na bardzo złą sytuację w której żyli Polacy. Vasilj Semak, krajowy przedstawiciel z Prnjavora, pod koniec sierpnia 1945r. o ich położeniu obszernie pisał ministrowi spraw wewnętrznych BiH. Semak mówił że w Pnjavorze serbscy chłopi palą domy Polaków, Ukraińców i Czechów ” i to pod egidą četników” Aby potwierdzić swoje oświadczenie, Semak dołącza jeden protokół który napisała Anka Demanjčuk z wioski Rasavice pod Prnjavorem, z którym widzi się jak chłopi serbscy “wspólnie z četnickimi elementami” okradają i mordują Polaków robiąc na nich presję aby się przenieśli do Polski. W protokole który podpisali Vaso Cvilj i Iwan Dutko czytamy

Członkowie zarządu gminy Rasavac oświadczają co następuję: Chłopi serbscy mówią: Dlaczego nie przesiedlicie się Galicjanie? Przesiedlcie się z naszej ziemi albo was wyrżniemy. Jeżeli się nie wyniesiecie zabijemy was. Wójt wioski (nazwa wioski i imię wójta nie jest czytelne – H.K.) jest bardzo dobrym człowiekiem i broni nas na każdym kroku, tak samo i on jest myślenia jak mówi: co chcesz bracie, motłoch to motłoch (org. raja ). On się buntuje i nie chce was

Departament wewnętrznych spraw okręgu narodowego komitetu Banja Luka zgłosił 4 grudnia 1945 ministerstwu spraw wewnętrznych BiH że Semak relacjonuje prawdziwie. Okręgowy komitet jako wytłumaczenie dla takiego zachowania mas Serbów w stosunku do Polaków i Ukraińców podaje

Postawa mniejszości wobec Ludowego ruchu wyzwolenia (NOP) . Serbowie, którzy, podczas wojny byli prześladowani bez sympatii spoglądali na te mniejszości. Wykorzystując taki nastrój grupy četnickie rozpoczęły terror>> Przy wsparciu dużej części i serbskich mas, aby przyspieszyć decyzję Polaków i Ukraińców że się przesiedlą.

Na niepozazdroszczenia los Polaków wskazuje jedna informacja z Srpca. Powiatowy narodowy komitet Srpac 12 listopada 1945r. informował że “Polacy jak i Ukraińcy (z tego terenu H.K) każdego dnia opuszczają swoje domy i uciekają z powodu rabunków ze strony serbskich mieszkańców (autochtonów) którym pomagają czetnickie bandy”. W okresie od 25 grudnia 1945r. do 25 stycznia 1946r. z Srpca z ogólnej liczby 5700 Polaków (860rodzin) uciekło aż 2482 osób, z czego 1241 w kierunku Prnjavora (579 domów), 1123 w kierunku Dervente (197 domów) i 118 do Slavonii (22 domy).

Polski ambasador 25 grudnia 1945r. odwiedził Prnjavor. Rezultatem tychże odwiedzin było utworzenie specjalnych wiejskich straży broniących swoich domostw. Broń dostarczana była przez władze, a kontrolą nad utworzoną milicją miała milicja jugosłowiańska i narodowy komitet w Prnjaorze. Prawdopodobnie wspomniana wizyta przyczyniła się także do przyspieszenia podpisania Protokołu między Polską a Jugosławia o przesiedleniu Polaków z Jugosławii. Protokół “sporządzony w dwóch egzemplarzach po polsku i serbsku” został podpisany 2 stycznia 1946r. Zgodnie z tym protokołem każdy imigrant pisemnie oświadczył, że przesiedla się dobrowolnie i że rezygnuje z pozostawianej w Jugosławii nieruchomości. Przesiedleńcy mogli ze sobą zabrać jedynie meble, maszyny rolnicze, narzędzie rzemieślnicze, po dwie krowy, dwa konie oraz trzy kozy i świnie.

Protokół podpisali w imieniu jugosłowiańskiego rządu Vladimir Velebit, zastępca ministra spraw zagranicznych, a w imieniu Republiki Polskiej Jan Karol Wendle, nadzwyczajny i pełnomocny Ambasador w Jugosławii. W celu przeprowadzenia tych prac przewidziano utworzenie mieszanej komisji jugosławiańsko-polskiej “która dopilnowała by całej pracy przy przesiedlaniu Polaków“.

Od 1945 działała i komisja dla przejmowania mienia polskich kolonistów, która 29 grudnia 1945 wydała jedną instrukcje aby w każdym powiecie gdzie są Polacy założyć powiatowe komisje i w każdym lokalnym narodowym komitecie gdzie mieszkają Polacy, aby ustanowić lokalne administrację. Ich celem było doniesienie wszystkich nazwisk Polaków którzy się przesiedlają w celu prowadzenia nadzoru nad ich własnością aby nie uległy zniszczeniu czy kradzieży. Szczególnie się podkreśla to że “trzeba w szczególności raportować o niszczeniu, sprzedaży budynków, drzwi, okien, lasów, sadów ze strony samych Polaków, którzy dobrowolnie opuszczają swoje domy” Ponadto władze BiH 24 stycznia 1946 zadecydowały o powołaniu jeszcze jednej komisji na terytorium banjaluckiego okręgu. “Komisja w założeniu miała posiadać w sumie 18 członków, a prezesem miałby być Mišo Jakanović. “

Podczas podpisywania Protokołu i przygotowaniu przesiedlenia, rozpoczął się i proces ich koncentrowania i grupowania, robiąc możliwie najlepsze warunki dla przeżycia do definitywnego powrotu do Polski. Na konferencji o pytaniach o przesiedleniu Polaków banialuckiego okręgu zdecydowano 29 stycznia 1946 roku,zaznaczono jako widoczny proces dosiedlania polskich rodzin z innych powiatów do Prnjawora i jego okolicy. Polacy uzasadniają to “niepewnością wiosek i ich osobiste i własnościowe zagrożenie” z powodu częstych četnickich napadów i ogólnie atmosferą przemocy nad Polakami.

Za ten proces koncentracji Polaków władze obwiniali nich samych, twierdząc że sie to szczególnie zintensyfikowało po powrocie polskiej delegacji z Polski, ponieważ “niektóre osoby z ich delegacji, która udała się do Polski, po swoim powrocie oznajmiła Polakom, że się przesiedlą do Polski i że pierwsi pojadą ci, którzy opuścili swoje domy. Było to powodem opuszczania przez wielu Polaków swoje majątki i z tego powodu tracili mieszkalne i powstałe budynki, jak i sady i lasy. Ponadto zawłaszczali pojedyncze części swojego majątku, chociaż wiedzieli, że nie mogą tego czynić “. Powiatowe władzę z Srpca dowiedziały się, że między Polakami szerzy się pogłoska, że „ osiedlą się jako pierwsi ci którzy pozostali bez domów i którzy będą blisko komunikacji, w związku z czym nastąpił ich odpływ do Slavonii, Derventu i Prnjavora”. W odróżnieniu od Pnjavora i Srpca, Polacy w powiecie Laktaši (około 300 domostw, największym stopniu w Lijevce Polju) nie spanikowali i nie było dużego niezorganizowanego przesiedlania, podobnie na obszarze Bosanske Gradiške (około 182 rodzin z ponad 900 ludźmi). Podobnie było na obszarze powiatu Banja Luka (49 rodzin z około 310 ludźmi, jedyne co budziło tu wątpliwości to „czy przesiedlenie jest dobrowolne czy obowiązkowe” ).

Na takie zarzuty reagował Jan Dordzejewski, oświadczając że Polacy “nie zasłużyli aby o nich w taki sposób mówić, oraz że i oni także walczyli o tą ziemię“. Polacy nie uciekali bez potrzeby ze swoich domów, lecz była to forma ratowania życia Ignjaz Kunezki powiedział że „są nieprawidłowe praktyki ze strony milicji w stosunku do Polaków. Polacy nie byli w stanie sami bronić się przeciwko četnickim bandom w swoich wioskach, ponieważ armia jedynie przechodziła tymi terenami, czasami się tylko zatrzymując”.

Sam proces wysiedlania trwał od 28 marca do początku listopada 1946 roku.

Transportowanie odbywało pociągami z czteroma kompozycjami z 40 wagonami, które ubezpieczał polski rząd. W pierwszych siedmiu transportach w marcu i kwietniu 1946r. z powiatów Prnjaor, Derenta i Srbac wysiedlono 765 rodzin z przeszło 4657 członkami. W następnych czterech transportach, od początku maja do 13 maja wysiedlono jeszcze 444 rodzin z 2213 członkami. Zatem do 13 maja w 11 konwojach wysiedlono 1209 rodzin z sumą 6870 Polaków, i to z powiatów Prnjavora i Derenta, i zbiegli Polacy z powiatu Srbac. Wszystkie te konwoje przejeżdżały przez Slavonskog Broda. Następne konwoje, którymi wysiedleni Polacy przedostali z Srpca i powiatów Bos. Gradiška i Laktaši odjechały wkrótce i to przez dworzec kolejowy w Okučanach. Najpierw z miejscowości Devetine, powiat Laktaši, 15 maja w dwunastym transporcie wysiedlono 115 rodzin z 590 osobami. W trzynastym transporcie 25 maja odjechało 88 rodzin z 608 osobami z wioski Nowy i Stary Martinac, powiat Srbac, i kilka rodzin z pozostałych wiosek tego samego powiatu.

Czternastym transportem 30 maja odjechało 104 rodziny z 630 osobami z wioski Grabašnice – powiat Srbac i kilka rodzin z wioski Inadol, Rakovac, Selišta i Srdević tego samego powiatu. Piętnastym transportem 31 maja przesiedlone zostały 134 rodziny z 714 członkami z wioski Gumjera powiat Srbac i kilka rodzin z wioski Novi Martinac i Graganović z tego samego powiatu, i jedna rodzina z Devetina – powiat Laktaši. Szesnastym transportem 1 czerwca wysiedlono 143 rodziny z 676 członkami z wioski Gumjero i Novi Martinac – powiat Srbac i 45 rodzin z Indija, które się tam schroniły jeszcze w czasie wojny uciekając z powiatów Prnjavor i Srbac. Siedemnastym transport wyruszył 12 czerwca i nim wysiedlono 115 rodzin z 661 osobami. Tym transportem wyruszyli Polacy z wioski Novi Martinac, Nozicki, Stari Martinac i Bukala – powiat Srbac.

W osiemnastym transporcie 16 czerwca wysiedlono 96 rodzin z 533 członkami, 9 rodzin z powiatu Prnjavor, a pozostałych z powiatu Srbac. Dziewiętnastym transportem 19 czerwca zostały wysiedlone 103 rodziny z 652 osobami, z których 7 rodzin z powiatu Laktaši, a pozostałe z powiatu Srbac. Dwudziestym transportem 25 czerwca wysiedlono 96 rodzin z 482 osobami, z których 26 rodzin z powiatu Bos. Gradiška, 3 z powiatu Prnjavor, a pozostali z powiatu Srbac. Dwudziestym pierwszym transportem 5 lipca wysiedlono 89 rodzin z 426 członkami i to z wioski Gornji Bakinci – powiat Laktaši i Petrovo Selo – powiat Bosanska Gradiška.

Dwudziestym drugim transportem 7 lipca zostały wysiedlone 74 rodziny z 343 osobami, i to z wioski Troselja Karajzovac – powiat Bosanska Gradiška. Kolejnym transportem 10 lipca wysiedlono 91 rodzin z 451 członkami z terytorium powiatu Bos. Gradiška i Laktaši. Dwudziestym czwartym transportem 14 lipca wysiedlono 55 rodzin z 316 członkami, z których 41 rodzin z powiatu Laktaši i 14 rodzin z innych różnych powiatów. W dwudziestym piątym transportem 23 lipca wysiedlono 92 rodziny z 324 osobami z wiosek Celinovac i Cerovljani powiat Bosanska Gradiška. Dwudziestym szóstym transportem 26 lipca wysiedlono 87 rodzin z 458 członkami, z których 69 rodzin z powiatu Banja Luka i Bos. Novi, a 18 rodzin z różnych innych powiatów.

Po tym wysiedlanie się znacznie się spowalnia ponieważ poczynają zbierać się Polacy z Chorwacji, którzy to nie zajmowali tak kompaktowej przestrzeni jak w Bośni, dlatego też i było ich ciężej wysiedlić. Polacy w Bośni ponownie wyruszyli trzydziestym pierwszym transportem 16 października, kiedy wysiedlono 65 rodzin z 272 osobami, z terytorium powiatu Derenta i pojedyncze rodziny z pozostałych powiatów Bośni i Hercegowiny. W ostatnim trzydziestym drugim konwoju który odjechał 2 listopada, wysiedlono pozostałą część Polaków z Bośni.

Informację o liczbie wysiedlonych Polaków i własności którą zostawili czy zabrali ze sobą, które Jugosłowiańska komisja ds. repatriacji Polaków w kończącym raporcie 2 listopada 1946 roku przedstawiła władzy Bośni i Hercegowiny, pojawiają się różnicę niżeli przy zsumowanych z osobna wszystkich danych z konwojów, ale różnicę nie są duże i odzwierciedlają ogólną tendencję prowadzenia statystyk, które wykazywały oznaki braku konsekwencji, aniżeli zmieniają istotę całego procesu. Według tego podsumowującego raportu, wysiedlono 2.649 rodzin z 14.088 osobami.

Struktura wiekowa i płaciowa wysiedlonych pokazuje że najwięcej było dzieci poniżej 18 roku życia (7405), później kobiet (3501) i mężczyzn (3182). Do końca lipca, w końcu, z wysiedlanie z BiH zostało zakończone. W sprawozdaniu Komisji z 26 sierpnia konstatuje się że z terytorium Bośni i Hercegowiny ma odjechać jeszcze jeden transport Polaków którzy przebywają w Sarajewie, Doboju i powiedzie Derventskim i pojedyncze rodziny z innych miejscowości w Bośni i Hercegowinie.

Wysiedlanie Polaków z pozostałej przestrzeni Jugosławii trwało do 2 listopada 1946 roku, chociaż początkowo planowano że się zakończy na przestrzeni sześciu miesięcy. Polska ambasada w Belgradzie we wrześniu 1946 roku, zażądała od Ministerstwa Spraw Zagranicznych wydłużenia okresu wysiedlania. Ministerstwo wzięło pod uwagę tę prośbę i zdecydowało się aby proces wysiedlania zakończyć do 31 października 1946 roku. Faktycznym powodem było „ że się powszechnie uważało że się Polacy wysiedlą z BiH gdzie byli kolonizowani w większych grupach, zanim się nie policzyło że liczba Polaków jest dość znacząca i w pozostałych federalnych jednostkach“

Wysiedlanie Polaków z drugich federalnych jednostek było cięższe aniżeli te z BiH, „ze względu na to że Polacy nie są w tych krajach w większych koloniach„ Według raportu podsumowującego jugosłowiańskiej komisji ds. repatriacji Polaków, wysiedlono z Chorwacji 231 rodzin z 999 członkami, z Serbii 45 rodzin z 198 członkami i ze Słowenii pięć rodzin z 16 osobami. Tak więc w sumie 15301 wysiedlonych Polaków z terytorium Jugosławii, na BiH odchodzi 14088, co daje więcej aniżeli 92%. Wszyscy oni zostali bardzo sprawnie przesiedleni, co było pierwszym przypadkiem w komunistycznej BiH kolektywnego przesiedlania jednej mniejszości narodowej.

tłumaczenie z chorwackiego Χριστινος

źródło http://www.blogihrvati.com za, http://czetnik.blox.pl

O ikonach krótka refleksja

2009-09-26T21:28:00.008+02:00

Raz po raz protestanci zdają się bez litośnie atakować prawowierną naukę o kulcie ikon. O "zaginionym" drugim przykazaniu jużem kiedyś napisał, tym razem chciałbym podzielić się wydaje się dość istotnymi w tym zagadnieniu przemyśleniami.

Jak zapewne zainteresowani wiedzą usystematyzowana nauka o prawowierności kultu ikon ikonodulia (- dosł: niewolnicza służba ikonom) została zawarta w orzeczeniach VII ekumenicznego soboru w Nicei A.D.787. Ojcowie soborowi zaznaczyli fundamentalną różnicę między składaniem czci Bogu, a kultem ikon - tak też kult należny tylko Bogu to προσκύνησις λατρευτική (proskynesis latreutike) czyli pokłon czci, natomiast w stosunku do ikon (oraz świętych) προσκύνησις τιμητική (proskynesis timetike) co można przetłumaczyć na pokłon szacunku.

Niestety ikonoklaści, jakimi są protestanci zdają się nie rozumieć zaznaczonej, być może subiektywnej różnicy i twierdzą że προσκύνησις λατρευτική jak i προσκύνησις τιμητική należne są TYLKO Bogu. Twierdzenie te jest bliskie prawdzie, jednakże jak to często się zdarza o fałszywości decyduje niuans.

Jak postaram się za pomocą Pisma Świętego ukazać, hołd możemy składać tak Bogu jak i ludziom z tą różnicą że nie każdy kult jest taki sam.

Najjaskrawszym przykładem oddania czci jest pokłon tak zwany "czołobitny", taki to hołd składają wszystkie narody Chrystusowi:

Któż by się nie bał, o Panie, i Twego imienia nie uczcił? Bo Ty sam jesteś Święty, bo przyjdą wszystkie narody i padną na twarz przed Tobą, bo ujawniły się słuszne Twoje wyroki. Ap 15:4
τις ου μη φοβηθη κυριε και δοξασει το ονομα σου οτι μονος οσιος οτι παντα τα εθνη ηξουσιν και προσκυνησουσιν ενωπιον σου οτι τα δικαιωματα σου εφανερωθησαν

Użyty tu termin proskynesousin (od formy proskyneo) występuje także w Starym Testamencie w Septuagincie (dalej LXX).

Niechaj ci służą ludy i niech ci pokłon oddają narody. Bądź panem twoich braci i niech ci pokłon oddają synowie twej matki! Rdz 27:29
29και δουλευσατωσαν σοι εθνη και προσκυνησουσιν σοι αρχοντες και γινου κυριος του αδελφου σου και προσκυνησουσιν

Tak w Apokalipsie jak i księdze Początków pada ten sam czasownik - oddawać pokłon. Interesujące może wydać się tłumaczenie tych fragmentów jakie podaje jedno z najpopularniejszych protestanckich przekładów Pisma Świętego, czyli King James Version:

Who shall not fear thee, O Lord, and glorify thy name? for thou only art holy: for all nations shall come and worship before thee; for thy judgments are made manifest. (Ap 15:4)
29Let people serve thee, and nations bow down to thee: be lord over thy brethren, and let thy mother' sons bow down to thee (Rdz 27:29)

Jedno greckie słowo oddane za pomocą różnych terminów. Zważywszy że nowożytne tłumaczenia ST są opracowywane z wydań Biblii hebrajskiej (BH) pojawiają się różnice z tłumaczeniem LXX. Jednakże biorąc pod uwagę rolę jaka LXX piastowało w formowaniu się chrześcijaństwa moim skromnym zdaniem, w kwestiach fundamentalnych dla wiary winno się odwoływać z jednakową emfazą do BH jak i LXX.

Podobnie jak pokłon miał być oddawany Jakubowi, jak i Juda otrzymuje taką obietnicę:

Judo, ciebie sławić będą bracia twoi, twoja bowiem ręka na karku twych wrogów! Synowie twego ojca będą ci oddawać pokłon!Rdz 49:8
σε αινεσαισαν οι αδελφοι σου αι χειρες σου επι νωτου των εχθρων σου προσκυνησουσιν σοι οι υιοι του πατρος σου

Mimo tych fragmentów Pismo ostrzega przez oddawaniem pokłonów idolom pogan:

Nie będziesz oddawał im pokłonu i nie będziesz im służył, ponieważ Ja Pan, twój Bóg, jestem Bogiem zazdrosnym, który karze występek ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia względem tych, którzy Mnie nienawidzą. Wj 20:5
προσκυνησεις αυτοις ουδε μη λατρευσης αυτοις εγω γαρ ειμι κυριος ο θεος σου θεος ζηλωτης αποδιδους αμαρτιας πατερων επι τεκνα εως τριτης και τεταρτης γενεας τοις μισουσιν με

ze słowami z Dekalogu współgra zakaz umieszczony w innym miejscu księgi Wyjścia:

Nie będziesz oddawał pokłonu ich bogom i nie będziesz ich czcił. Nie będziesz postępował według ich postępków, lecz zburzysz zupełnie i bezlitośnie połamiesz w kawałki ich stele. Wj 23:24
24ου προσκυνησεις τοις θεοις αυτων ουδε μη λατρευσης αυτοις ου ποιησεις κατα τα εργα αυτων αλλα καθαιρεσει καθελεις και συντριβων συντριψεις τας στηλας αυτων

Prócz terminu proskyneseis wyboldowany został inny czasownik, mianowicie - latreuses, który to w BT został oddany raz jako "służyć" drugi "czcić". W teologii ikon czasownik ten jak później zostanie to ukazane ma fundamentalne znaczenie.

Wydzwięk zakazu z Dekalogu jak i późniejszego fragmentu jest oczywisty - nie wolno nie tylko oddawać czci idolom. Zestawienie tych czasownikó - cześć i pokłon może zasygnalizować że mamy do czynienia z pewnym wartościowaniem aktu pokłonu - ten oddawany Jakubowi i Judzie nie jest bałwochwalczy, ten idolom jest. Co jest różni?

Pismo Święte używa kilku czasowników mających określić stosunek oddania, kultu, honoru jednej osoby do drugiej. W Dekalogu czytamy odnośnie relacji dzieci do rodziców:

Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie. Wj 20:12
τιμα τον πατερα σου και την μητερα ινα ευ σοι γενηται και ινα μακροχρονιος γενη επι της γης της αγαθης ης κυριος ο θεος σου διδωσιν σοι

Ten sam czasownik występuje w Ewangelii wg. Jana:

aby wszyscy oddawali cześć Synowi, tak jak oddają cześć Ojcu. Kto nie oddaje czci Synowi, nie oddaje czci Ojcu, który Go posłał.Jn 5:23
παντες τιμωσιν τον υιον καθως τιμωσιν τον πατερα ο μη τιμων τον υιον ου τιμα τον πατερα τον πεμψαντα αυτον

W obu wypadkach tłumacz BT oddał grecki termin jako "cześć", jest to oczywiście dopuszczalne ale prawdopodobniej lepszym terminem jest "oddawać szacunek".
Bóg nakazuje oddawać szacunek (honorować) rodziców, ale i używa tego samego czasownika aby ukazać obowiązek wobec Syna tj. Jezusa Chrystusa.

Wróćmy jednak to głównego tematu tejże refleksji. Coraz jaśniejsza staje się różnica między pokłonem i szacunkiem a pokłonem i czcią. Może więcej światła rzucą kolejne fragmenty:

Na to odrzekł mu Jezus: Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz. Mt 4:10
τοτε λεγει αυτω ο ιησους υπαγε σατανα γεγραπται γαρ κυριον τον θεον σου προσκυνησεις και αυτω μονω λατρευσεις

Słowa Jezusa kierowane do szatana są parafrazą cytowanych już fragmentów z księgi Wyjścia, pokłon wraz z czasownikiem latreuseis staje się aspektem kultu zarezerwowanym jedynie dla Boga! Nikomu poza Nim nie można skłądać pokłonu czci.

Dlatego są przed tronem Boga i w Jego świątyni cześć Mu oddają we dnie i w nocy. A Zasiadający na tronie rozciągnie namiot nad nimi. Ap 7:15
δια τουτο εισιν ενωπιον του θρονου του θεου και λατρευουσιν αυτω ημερας και νυκτος εν τω ναω αυτου και ο καθημενος επι του θρονου σκηνωσει επ αυτους

Często jako werset bibiliny przeciwstawiający się kultowi ikon oraz świętych podawany jest fragment z listu Pawła do Rzymian:

Prawdę Bożą przemienili oni w kłamstwo i stworzeniu oddawali cześć, i służyli jemu, zamiast służyć Stwórcy, który jest błogosławiony na wieki. Amen. Rz 1:25
οιτινες μετηλλαξαν την αληθειαν του θεου εν τω ψευδει και εσεβασθησαν και ελατρευσαν τη κτισει παρα τον κτισαντα ος εστιν ευλογητος εις τους αιωνας αμην

Oczywistym jest, że zacytowany pasus z Biblii nie może być utozsamiany z praktyką honorowania ikon z uwagi na użyty czasownik - latria. Sobór w Nicei z 787 bardzo jednoznacznie odróżnił stosunek do ikon - użyto tu tego samego czasownika jak w IV przykazaniu dekalogu odnośnie rodziców - timao, od czci oddawanej Bogu latrii.

Ktoś może się zapytać... no dobrze ale czym do diaska różni się to skoro dla zewnętrznego odbiory pokłon szacunku jak i pokłon czci wygląda identycznie? Czy to rozróżnienie to nie sofistyka, która zatraca sens?

Oczywiście że granica między czcią a szacunkiem może być cienka i jak relacjonuje Pismo bywała przekraczana (historia miedzianego węża zob: Liczb 21:8-9 i 2Król 18:4).
Proszę pamiętać zawsze o słowach ewangelisty Jana, który ostrzega przed pochopnym sądem:

Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów, lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy. Jn 7:24

България

2009-09-14T17:26:00.004+02:00

Południowo-wschodnia Europa ma jakiś magnez który raz po raz wyrywa mnie z rutyny podwarszawskiego sela. Dla wielu, może dla większości Bułgaria kojarzy się w PRLem i wycieczkami maluchem nad Czarne Morze... no i dobrze ale od roku Bułgaria dla mnie to coś więcej, można przewrotnie powiedzieć - drugi dom. Cóż, jako że mieszkania w Polsce drogie postanowiłem aby nabyć tanie gdzieś gdzie w miarę ciepło i wino tanie.
No dobra ale nie o tym chciałem napisać.
O religijności Bułgarów kiedyś tam pisałem, jednym słowem mało jej, a jeśli już jest bardzo płytka i tandetna jak podrabiane ikony z naklejanymi motywami.

Ostatnim razem jak i zawsze w niedzielę udałem się do cerkwii bułarsko-katolickiej "Zaśnięcia Bogurodzicy" tuż za dworcem w Burgas, jak kiedyś wspominałem posługje tam polski ksiądz, nazwisko znowu żem zapomniał eh. Liturgia poprzedza jakby inaczej ... różaniec :) a sama liturgia jak to unici "troszkę" zlatynizowana.

Po liturgii przez chwilę rozmawialiśmy na chórze gdzie odbywają się niedzielne spotkania parafii. Przy kawie i herbacie dość zaawansowane wiekiem grono dyskutuje na temat kazania.
Pracujący w Bułgarii polski zakonnik wspominał o czasami trudnych relacjach z prawosławnymi i oskarżeniach o prozelityzm. Problemy te wydają się nonsensem biorąc pod uwagę że ogromna część Bułgarów nie jest nawet ochrzczona! Liczba księży biorąc pod uwagę niewielką społeczność czy to katolików obrządku greckiego czy łacińskiego jest zbyt mała na regularną posługę duszpasterką, tak też wszelkie "podkradanie" wiernych cerkwi prawosławnej jawi się jako wielki nonsens.

Bułgarzy po okresie komunizmu mimo że pozornie lub realnie prawosławni prezentują swoistą odmianę ortodoksów. Nie rzadkim widokiem jest różaniec na lusterku w samochodzie a w niejednej cerkwii obok czotek i ikon wiszą na sprzedaż katolickie różańce.
Nie da się ukryć że naród ten spragniony jest duchowości, realnego a nie tylko szablonowego duszpasterstwa.

Inną cechą Bułgarów jest lenistwo! Kto twierdzi że Polacy to lenie nie znam Bułgarów. Dogadanie ceny z taksówkarzem czasami wywołuje salwy śmiechu - podobnie jak targowanie się na straganach i bazarach.

Powoli tęsknię za Bułgarią za kawiarniami gdzie expresso kosztuje 1,5zl a pyszna musaka czy kawarma 6zl :)